پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

فرش ملی چهارچنگ "کِسب" ملایر زیرپای گردشگران

ملایر_ احسان‌غفاری: فرش ملی روستای کسب هنردست زنان و مردان این دیاراست که خود را از هزارتوی تاریخ بالا کشیده و به دلیل اصالت و زیبایی بی‌نظیر خود درسال ۱۳۹۴ توسط سازمان‌جهانی مالکیت معنوی به ثبت جهانی رسید و باهمت همه جانبه اداره میراث فرهنگی و صنایع‌دستی شهرستان ملایر در سال ۱۴۰۱ درفهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید و درتاریخ ۲۸شهریورماه سال‌جاری نخستین جشنواره فرش ملی چهارچنگ باپیگیری اعضای شورای اسلامی و دهیاری روستای کسب، حمایت بی‌دریغ فارسی بخشدار جوکار و اداره میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی شهرستان ملایر را در خود ببیند.

این نقش شگفت‌انگیز با گره ترکی و یک پوده در اندازه‌های استاندارد وبه طور عمده با زمینه رنگ‌های گلخار و سورمه‌ای بافته می‌شود، این فرش به علت نقش اصیل، رنگ‌بندی منحصر به فرد، اندازه‌های استاندارد و استفاده از مواد باکیفیت در گذشته خواهان بسیاری داشته و در بیشتر اوقات کالایی صادراتی محسوب می‌شده، درخشنده بودن رنگ‌ها، تقارن رنگی، ثبات در رنگ، کیفیت پُرز فرش و عمر طولانی از ویژگی‌های فرش چهارچنگ است، از دیگر نقش‌های قالی رایج در روستای کِسب، نقش ماهی و سگ ماهی است که متفاوت از نمونه‌های سایر مناطق ایران است.

روستای تاریخی کِسب در میانه شهرهای کنونی همدان، ملایر و تویسرکان واقع شده و از دیرباز یک نقطه مدنی به شمار می‌رفته، روایتی که از تاریخ این منطقه استنباط می‌شود، اینکه روستای کسب یادآور قوم کسپین کاسی بوده و دیوید استروناخ از روستای کِسب در کنار نوشیجان از نخستین نقاط استقرار دشت ملایر نام برده است، همچنین از این روستا در برخی متون مورخان صدر اسلام یاد شده و پس از آن در متون دوره‌های آل‌بویه و خوارزمشاهیان نیز نام جای کِسب به چشم می‌خورد.

بی‌گمان اوج شکوفایی روستای کسب در عهد صفوی است که مرکز حکومت ولایت ملایر بوده، در دوران زندیه و قاجار نیز به وفور نام کِسب به چشم می‌خورد و به لحاظ موقعیت آن در مسیر راه کربلا از رونق بالایی برخوردار بوده، در حال حاضر کِسب یکی از بزرگترین روستاهای این شهرستان است و مردمان این روستا به زبان فارسی با گویش خاص روستا صحبت می‌کنند.

فرش چهارچنگ کسب و ننج؛ برندی جهانی

بخشدار جوکار در نخستین جشنواره فرش ملی چهارچنگ روستای کسب شهرستان ملایر بااشاره به وجود سبقه‌ تاریخی، نخبگان مشهور فرهنگی، سیاسی و اقتصادی دراین روستا گفت: درحوزه کشاورزی و تاریخی روستایی معتبر و شناخته شده است.

محمدفارسی افزود: به مناسبت ثبت ملی فرش روستاهای کسب و ننج درسال ۱۴۰۱ نخستین جشنواره فرش برگزار شد،اظهارکرد: برای معرفی بیشتر و بهتر فرش ملی روستای کسب برگزاری جشنواره‌های از این قبیل یک امر ضروری بود که از طریق فضای مجازی، رسانه‌ای سبب ایجاد شور و نشاط درسطح شهرستان ملایر شده ‌است.

وی هدف از برگزاری جشنواره‌ها درشهرستان ملایر ازجمله جشنواره مبل و منبت ملایر، آلبالو در شهرزنگنه، شوریجات در شهرسامن، جشنواره گردو و بادام شهرجدید علی‌آباد دمق، فرش ملی شهرازندریان و امروز فرش روستای کسب، ایجاد شور و نشاط اجتماعی و آورده اقتصادی عنوان کرد، افزود: باتوجه به اینکه نخستین جشنواره فرش‌ملی چهارچنگ در روستای برگزارشد، استقبال بی‌نظیر مردم و مسئولان را به همراه داشت.

بخشدارجوکار درادامه با بیان اینکه فرش‌ملی شهر ازندریان رقیب پیدا کرد، افزود: فرش روستای کسب باپیگیری‌های مسئولان روستا و شهرستان ملایر به یک رقیب جدی تبدیل شده است. فارسی همچنین به اجرای پروژه‌های مختلف درسطح بخش اشاره‌کرد، افزود: درسال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ روستای کسب به عنوان دومین روستا بیشترین حجم آسفالت معابر را نسبت به روستاهای سطح بخش به اختصاص داده است.

وی تصریح‌کرد: آب شرب به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم این روستا تبدیل شده بود که با همت فرماندار ویژه ملایر و نمایندگان مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی مشکل آب شرب این روستا با اعتباری افزون بر ۱۵میلیارد ریال مرتفع گردید‌.

ایجاد بازارچه دائمی صنایع‌دستی در ملایر

نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی نیز تأکید کرد: باید به فرهنگ و هنر خود افتخار کنیم و با داشتن چنین فرهنگی غنی، می‌توانیم آن را به سایر کشورها صادر کنیم.

احمد آریایی‌نژاد با اشاره به ظرفیت‌های بالای صنایع‌دستی و وجود هنرمندان توانمند در این حوزه، قول مساعد داد و گفت: بزودی بازارچه دائمی صنایع‌دستی در ملایر ایجاد می‌شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ملایر نیز در این جشنواره اظهار کرد: شهرستان ملایر دارای هنرهای مختلفی در حوزه صنایع‌دستی است و در حال حاضر در ۲۰رشته فعال هستیم.

ابراهیم جلیلی افزود: یکی از هنرهای دستی که در این شهرستان فاخر و دارای پیشینه بالایی است و شهرت ملی و جهانی دارد، فرش دستباف است که سازمان میراث فرهنگی، مهارت بافت 4نقش فرش این شهرستان ثبت ملی رساند.

وی بیان کرد: در این راستا نقش فرش پیچ جوزان، نقش ماهی ازندریان و حسین‌آباد شاملو، چهارچنگ کسب و ننج و نقش فرش روستای میشن تاکنون در میراث ناملموس کشور به ثبت ملی رسیدند و مالکیت معنوی و مهارت فن بافت این فرش‌ها، مربوط به شهرستان ملایر است.

برگزاری جشنواره مانع منسوخ شدن هنر فاخر فرش است

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ملایر برگزاری رویدادهای متنوع را یکی از راهکارهای مهم معرفی ظرفیت‌های این شهرستان عنوان کرد و ادامه داد: با توجه به ملی شدن نقش فرش کسب و ننج، نخستین جشنواره فرش ملی روستای کسب با نقش چهارچنگ برگزار شد تا این هنر و ظرفیت هرچه بهتر معرفی شود.

جلیلی از دیگر مزیت‌های برگزاری این جشنواره را ترویج هنر فرش کسب، انتفاع اقتصادی جوامع محلی و تبلیغات این هنر فاخر دانست و گفت: برگزاری این‌گونه رویدادها و جشنواره‌ها، سبب می‌شود افرادی که در حوزه بافت فرش فعال هستند، برای ادامه کار تشویق و ترغیب شوند و به نوعی از منسوخ شدن آن جلوگیری خواهد شد.

وی خواستار توجه هر چه بیشتر مسئولان و مردم به هنر فرش به ویژه فرش دستباف شد و افزود: این هنر یک هنر فاخر و کار سالمی است که مواد اولیه آن در خودِ شهرستان تهیه می‌شود و به جایی وابسته نیست و می‌تواند جای خیلی از اشتغال‌های پشت میزی را بگیرد و از نظر درآمدزایی، درآمد بسیار خوبی را به دنبال دارد.

وجود ۴۰ منطقه بافت فرش در استان همدان

مسئول انجمن تولید و صادرکنندگان فرش دستباف همدان نیز در ادامه این جشنواره اظهار کرد: این استان از نظر تنوع، بیشترین منطقه بافت را در کشور با حدود ۴۰منطقه بافت دارد و نقش فرش‌هایی همچون چهارچنگ کسب و ننج، میشن جوزان ملایر صاحب برند بوده و در دنیا نامی هستند.

فعالان صنعت فرش همدان از ۷۰ به ۳۰ هزار نفر رسیده‌اند

حمیدرضا فروزان‌احسن افزود: در گذشته حدود ۷۰هزار قالیباف در استان همدان فعالیت داشتند و بیش از ۱۰۰هزار نفر نیز در زنجیره فرش همچون پشم‌چینی، ریسندگی و رنگرزی فعال بودند و اشتغال خوبی ایجاد شده ابود.

وی با بیان اینکه حرفه فرشبافی حدود ۲۸رسته وابسته دارد که برخی از آنها در منطقه در حال فراموشی و منسوخ شدن است، خاطرنشان کرد: تمامی این رسته‌ها در همدان فعال بوده و باید با برگزاری این‌گونه جشنواره‌ها، این رسته‌ها فعال، احیا و بازآفرینی شود تا بتوانیم این هنر فاخر را حفظ کنیم.

مسئول انجمن تولید و صادرکنندگان فرش دستباف همدان ادامه داد: فرش دستباف در دنیا مربوط به ایران است و نباید این هنر را نادیده بگیریم و به هنرمندان قالیباف ارزش دهیم، درغیراین‌صورت این هنر فاخر و هنرمندان آن از بین می‌روند.

فروزان‌احسن با تأکید بر اینکه فرش هنری است که می‌توانیم با آن فرهنگ کشورمان را به دنیا صادر کنیم، یادآور شد: همدان از نظر تنوع فرش استان بسیار خوبی است و فرشباف یک هنرمند است و چنانچه به آنها ارزش ندهیم، کنار می‌کشند و این هنر کم‌کم به فراموشی سپرده می‌شود.

وی با اشاره به اینکه فرش چهارچنگ کسب و ننج در دنیا معروف و صاحب برند است، گفت: فرشبافان کسب و ننج در گذشته از روی اُرنک(تکه فرش‌هایی که به عنوان نقشه استفاده می‌شد)، فرش می‌بافتند و امروز هم مرسوم است و حفظی فرش می‌بافند و نقشه 4خانه‌ای نداشتند، این‌ها نشان دهنده ارزش هنرمند است.

هنر فرش ایران باید به دنیا صادر شود

به گفته مسئول انجمن تولید و صادرکنندگان فرش دستباف همدان، امروز از حدود ۷۰ هزار فرشباف فعال در استان، این تعداد به حدود ۳۰ هزار نفر رسیده و چنانچه توجهی به آنها نشود، همین تعداد کمتر هم می‌شوند و هنر فرش به فراموشی سپرده می‌شود.

فروزان‌احسن با بیان اینکه فرشبافی صبر، حوصله، عشق و علاقه می‌خواهد و در گذشته خانوادگی به این هنر می‌پرداختند، افزود: رسته‌های وابسته به فرش همچون پشم‌ریسی باید دوباره احیا شود و فرش را هنر فرهنگ بدانیم و آن را به دنیا صادر کنیم.

وی همچنین خاطرنشان کرد: سال ۱۳۷۴ حدود ۲میلیارد و ۲۰۰میلیون دلار صادرات فرش داشتیم که با درآمد نفت برابری می‌کرد و حتی بیشتر بود، اما امروز این میزان صادرات به ۵۰میلیون دلار رسیده و بسیاری از کشورهای همسایه جای ما را گرفتند و فرش ایران را به اسم خودشان صادر می‌کنن

تولید بیش از ۷۰۰ مترمربع فرش دستباف در روستای کسب

معاون اتحادیه فرشبافان ملایر نیز قدمت بافت فرش کسب را بیش از یک قرن عنوان کرد و افزود: فرش چهارچنگ در گذشته یکی از مهمترین فرش‌های صادراتی بود، اما در حال حاضر بیشتر بازار داخلی دارد.

محمد خالقی که بیش از ۴۰ سال سابقه فعالیت در هنر فرش دستباف دارد، اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۶۰بافنده در این روستا فعالند که هر بافنده سالانه ۱۲مترمربع فرش می‌بافد و در مجموع سالانه بیش از ۷۰۰مترمربع فرش در این روستا بافته می‌شود.

به گفته وی؛ در صورت رونق بازار صادرات، بافندگان خوبی داریم، در حالی‌که امروز به دلیل کساد شدن بازار فرش دستباف، تولید کم شده است.

معاون اتحادیه فرشبافان ملایر ادامه داد: برای رونق بازار فرش کسب، رنگ‌های بازارپسند همچون رنگ سورمه‌ای، بژ و مسی به فرش‌های دستباف این روستا اضافه کردیم و نیاز است تسهیلاتی برای خرید فرش دستباف در اختیار خریداران قرار گیرد تا فرش دستباف راحت‌تر به فروش برسد.

خالقی همچنین عرضه فرش دستباف این شهرستان در نمایشگاه‌های مبلمان منبت ملایر را از دیگر برنامه‌های پیش‌رو برشمرد و تأکید کرد: نقش فرش چهارچنگ کسب یک سفره صبحانه است و از یک سینی تشکیل شده که دارای یک خورشید و گل‌های مختلف از جمله گل قوری و سماور است.

90 درصد بانوان روستای کسب بافنده‌اند

دهیار روستای کسب در نخستین جشنواره فرش‌ملی چهارچنگ گفت: این روستا دارای 1300نفر جمعیت می‌باشد، افزود: مردم روستا به دامداری و کشاورزی اشتغال دارند، اظهارکرد: بیش‌از ۸۰ درصد بافندگان فرش در این روستا را بانوان تشکیل می‌دهند.

علی قربانی در ادامه با بیان اینکه روستای کسب به عنوان بزرگترین تولیدکننده شیر خام و گوشت استان همدان به شمار می‌رود، عنوان‌کرد: قدمت فرش چهارچنگ روستای کسب به دوران اشکانیان برمی‌گردد، افزود: فرش‌های بافته شده توسط هنرمندان این روستا نماد تاریخ، فرهنگ و هنر مردم این خطه است، خاطرنشان‌کرد: هدف از برگزاری این جشنواره معرفی فرش‌ملی چهارچنگ کسب به مردم در اقصی نقاط

نخستین جشنواره فرش ملی روستای «کِسب» و «ننج» به عنوان یکی از جشنواره‌های پاییزی شهرستان ملایر برگزار شد و شامل برنامه‌های مختلفی همچون اجرای موسیقی سنتی توسط گروه سپیدار، برنامه طنز «حسن رمضانی» از مجریان شبکه استانی، کارگاه بافت زنده فرش چهارچنگ و نمایش انواع فرش و خامه و بازارچه محصولات محلی بود و از فعالان فرش این روستا تجلیل به عمل آمد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس