در مراسمی و در هفته کتاب، آئین رونمایی از کتاب “افق کوروش” با حضور علی یوسفی فاتح، نویسنده این اثر، برگزار شد. در این بین و در حاشیه مراسم، همدانپیام فرصت آن را یافت تا گفتوگوی اختصاصی با او داشته و درباره ایده نگارش، اهمیت زبان فارسی و تأثیر این کتاب در ارتقای فرهنگ کتابخوانی و حفظ میراث ادبی ایران صحبت کند.
چه شد که مسیر نویسندگی و نگارش کتاب را آغاز کردید؟
از همان ابتدای تحصیل، به نوشتن علاقه داشتم و همواره در زمینه ادبیات و مطالعه آثار کلاسیک فعالیت میکردم. کار نویسندگی برای من از همان دوران مدرسه آغاز شد. با این اثر کوچک خواستم به صاحبان فکر و اندیشه نشان دهم که حتی اگر ضعفهایی در نوشتن داریم، میتوانیم با شهامت قلم به دست بگیریم و آثار خود را عرضه کنیم. کتاب “افق کوروش” نتیجه همین انگیزه است و به نوعی دعوتی به نویسندگان و علاقهمندان به ادبیات فارسی برای ورود به عرصه نوشتن محسوب میشود.
چه ویژگی خاصی در نگارش کتاب افق کوروش وجود دارد که آن را متمایز میکند؟
“افق کوروش” به تقلید از نظامی گنجوی در قالب مثنوی خسرو و شیرین نوشته شده است. پایان داستان نیز همان پایان کلاسیک است، اما نکته متمایز کتاب، تمرکز کامل بر زبان فارسی است. قالب کتاب مثنوی و شامل هزار و 111 بیت است. کمتر از انگشتان 2دست واژه غیر فارسی در این اثر دیده میشود. هدفم این بود که نشان بدهم زبان فارسی توان دارد مفاهیم بزرگ تاریخی، اسطورهای و ادبی را بدون تکیه بر زبانهای دیگر بیان کند. این مسأله به ویژه برای نویسندگان جوان میتواند الهامبخش باشد که با اعتماد به زبان و تواناییهای خود، دست به نوشتن بزنند.
هدف اصلی شما از نگارش این کتاب چه بوده است؟
هدف من این بود که علاقهمندان به زبان و ادبیات فارسی، تاریخ، نژاد، عشق پاک، اسطورهها و قهرمانان ایران را در قالب یک اثر ادبی بیابند. همچنین قصد داشتم اثری خلق کنم که نشان دهد حتی با محدودیتها، میتوان نوشت و اندیشهها را منتقل کرد. امیدوارم کاستیهای احتمالی کتاب به ما گوشزد شود تا در آثار آینده بتوانیم آنها را اصلاح کنیم.
در کتاب شما چه جنبههایی از تاریخ و فرهنگ ایران مورد توجه قرار گرفته است؟
کتاب افق کوروش بخشهای متعددی از تمدن کهن ایران را پوشش میدهد؛ از تاریخ ایران باستان گرفته تا اسطورهها و قهرمانان ملی. عشق پاک، فضیلتهای اخلاقی و ارزشهای انسانی در این اثر برجسته شده است. هدفم این است که خوانندگان با مطالعه کتاب، با فرهنگ و تاریخ ایران به شکل ملموس و تأثیرگذار آشنا شوند و از مطالعه آن لذت ببرند.
درباره قالب شعری کتاب توضیح دهید؟
کتاب افق کوروش در قالب مثنوی و شامل هزار و 111 بیت است. تمرکز اصلی بر زبان فارسی و بیان مفاهیم بزرگ تاریخی و فرهنگی است. هر بیت، تلاشی است برای انتقال محتوای غنی تاریخی و فرهنگی به زبانی ساده و روان که برای مخاطب امروز قابل فهم باشد.
به نظر شما، اینکه در تقویم ایران هفتهای به نام کتاب نامگذاری شده است چه اهمیتی دارد؟
هفته کتاب فرصتی است برای توجه به اهمیت مطالعه و نوشتن. در این هفته همه اقشار جامعه، به ویژه جوانان، باید تشویق شوند تا کتاب بخوانند، کتاب بنویسند و فرهنگ کتابخوانی را در زندگی روزمره نهادینه کنند. این حرکت نه تنها برای رشد فردی بلکه برای تقویت هویت فرهنگی کشور اهمیت دارد. کتاب، تولید اندیشه، بالا رفتن مطالعه؛ اینها پدیدههایی اجتماعی هستند. نقاط قوت و ضعفشان از ضعف و قوتهای اجتماعیشان برمیخیزد. اگر هفته کتاب مبتنی بر ارتباطات افقی و مشارکتجویانه باشد، ظرفیتهای فرهنگی جامعه را بالا میبرد. اگر مبتنی بر روابط یکسویه و عمودی از بالا و صرفا به صورت دولتی باشد، چندان نتیجه مثبتی حاصل نمیشود. واقعیت این است که تنها مادامی یک فعالیت به تحول منجر میشود که با مشارکت همراه باشد.
وضعیت مطالعه و کتابخوانی در استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
آماری که معمولاً اعلام میشود، دقیق نیست. مطالعه کتاب در عصر امروز متفاوت از گذشته است. مردم از گوشیهای هوشمند، لپتاپ و رسانههای دیگر استفاده میکنند و بنابراین نمیتوان گفت کتابخوانی کاهش یافته است. امروزه برای اندازهگیری سرانه مطالعه و میزان نشر در یک جامعه، صرفاً نمیتوان به تیراژ کتابها اکتفا کرد؛ زیرا ممکن است مطالب نویسنده بهجای کتاب، در فضاهای مجازی مانند کانال، سایت و... منتشر و خوانده شود. با رواج رسانههای اجتماعی همچون تلگرام، لاین و... افراد به شیوه تلخیص و اختصارخوانی متمایل شدهاند، به طوری که کسی وقت و انگیزه خواندن مطالب طولانی را ندارد. در این میان، سرنوشت کتاب که نیاز به زمان بیشتری برای مطالعه دارد، تغییر کرده است. البته نگرانی چندانی در خصوص میزان مطالعه نیست؛ تنها شیوه مطالعه تغییر کرده است. امروز اطلاعات در دسترستر و فوریتر است و مخاطبان صبر طولانی برای چاپ و انتشار کتاب ندارند، در حالی که در گذشته فرآیند انتشار ممکن بود 2 تا 3 سال طول بکشد.
با این توصیف و با توجه به اینکه ذائقه مردم در خواندن کتاب تغییر کرده، آینده نشر کتاب را چگونه میبینید؟
در این فضای جدید ناشران باید هوشمند باشند. دغدغه ناشر این است که مبادا تعطیل شود. باید به تجربه دنیا نگاه کنیم. آیا با توسعه کتابهای الکترونیکی ناشران تعطیل شدهاند؟ بله. در دنیا تعدادی ناشر تعطیل شدهاند؛ اما تعدادی دیگر هم بزرگتر شدهاند. مردم دوست دارند روی دستگاههای هوشمندشان کتاب بخوانند و اگر بهطور رسمی و قانونی به این نیازشان پاسخ ندهیم، سراغ نسخههای غیرقانونی میروند. اگر ناشران همه وارد این فضا شوند، فضای غیرقانونی خودبهخود بسته میشود.
با توجه به اهمیت آموزش و پرورش در بالا بردن میزان مطالعه درباره نقش معلمان و دانشآموزان در ارتقای فرهنگ کتابخوانی و نیز ترغیب دانشآموزان علاقهمند به سمت نویسندگی چه دیدگاهی دارید؟
معلمانی که خودشان نمیتوانند بنویسند، نمیتوانند دانشآموزان را به نویسندگی و مطالعه ترغیب کنند. من همیشه معتقدم معلم باید پیشگام باشد. اگر یک معلم کتاب بنویسد، دانشآموزان نیز انگیزه پیدا میکنند و دایره لغات و توان ادبی آنها افزایش مییابد. در سالهای اخیر، نویسندگان و معلمان توانمند کمتر شدهاند، اما این امر نباید مانع فعالیتهای فرهنگی شود.
چه تفاوتی میان روش مطالعه امروز و گذشته وجود دارد؟
شیوه مطالعه تغییر کرده است. امروز اطلاعات فوری در دسترس است و بسیاری از مخاطبان حوصله خواندن کتابهای فیزیکی طولانی را ندارند. رسانههای نوین باعث شده افراد محتوا را سریع دریافت کنند، اما این به معنای کاهش علاقه به یادگیری نیست. مطالعه هنوز مهم است، اما شکل و ابزار آن با گذشته متفاوت شده است.
برای ارتقای دایره لغات و سواد ادبی دانشآموزان چه توصیهای دارید؟
مهمترین ابزار، مطالعه منظم و مستمر است. دانشآموزان باید با خواندن کتابهای متنوع با واژهها و ساختارهای زبانی آشنا شوند. معلمان نیز باید پیشگام باشند و نمونههای عملی ارائه کنند تا دانشآموزان بتوانند مهارتهای نوشتاری و ادبی خود را توسعه دهند.
پیام نهایی شما به نویسندگان جوان و علاقهمندان به ادبیات چیست؟
نترسید و بنویسید. حتی اگر ضعفهایی دارید، تجربه نوشتن ارزشمند است. کتاب و نویسندگی راهی برای حفظ فرهنگ و انتقال میراث ادبی است. هر اثر کوچک میتواند الهامبخش دیگران باشد و به رشد فرهنگی جامعه کمک کند.
چه توصیهای به علاقهمندان نویسندگی و کتابخوانی دارید؟
توصیه من این است که هر کسی که توانایی نوشتن دارد، دریغ نکند. کتاب بنویسید، افکارش را بیان کند و اجازه دهد دیگران با آن آثار آشنا شوند. حتی اگر نقصی در کار باشد، تجربه نوشتن ارزشمند است و به توسعه فرهنگ کمک میکند. نویسندگی تنها وسیلهای برای انتقال افکار نیست، بلکه ابزاری برای حفظ و ترویج فرهنگ ملی و هویت تاریخی ماست.
در پایان، چه نکتهای درباره اهمیت زبان فارسی و ادبیات ملی دارید؟
زبان فارسی ظرفیت بینظیری دارد. میتواند مفاهیم بزرگ تاریخی و فرهنگی را بدون وابستگی به زبانهای دیگر منتقل کند. ادبیات فارسی یک سرمایه ملی است و وظیفه ماست که با نوشتن و مطالعه این سرمایه را حفظ و تقویت کنیم.
