وجود قانونهای حمایتی برای رعایت استاندارد و سنجش كیفیت كالاهای تولیدی به وسیله كارشناسان مربوطه تأثیری مستقیم بر استفاده مصرفكنندگان دارد به گونهای كه مردم با اعتماد به علامت استاندارد به تهیه موادغذایی و كالاهای ضروری خود میپردازند و این امر به ایجاد بازار رقابتی كمك شایانی میكند.
چگونگی سنجش و تفكیك موادغذایی و كالاهای باكیفیت و مفید از كالاهای بیكیفیت از گذشتههای دور به دغدغهای برای انسانها تبدیل شده و بشر در طول تاریخ همواره به دنبال تولید كالاهایی بوده كه از مواد مرغوب ساخته شده و همچنین كارایی و طول عمر بیشتری داشته باشند چراكه توجه به این معیارها، افزایش تقاضا را نیز در پی داشت.
حرص و سودجویی برخی تولیدكنندگان موجب شد كه به تدریج كالاهایی وارد بازار شوند كه بهرغم تبلیغهای فراوان از كیفیت مناسب بیبهرهاند.به گزارش ایرنا، افزایش آگاهی مردم از كیفیت كالاها در كنار علاقه تولیدكنندگان به تولید و فروش بیشتر سبب توجه همگان به موضوع مهم كیفیت شد.
در نتیجه به تدریج كالاهایی در جوامع مختلف به بازار آمدند كه با علامت استاندارد از دیگر كالاها متمایز شدند. این قبیل از كالاهای متمایز شده، اطمینان خاطر بیشتری را به مشتری میداد.
تعریفهای گوناگونی از استاندارد ارائه شده است كه در كلیترین آنها میتوان اینگونه بیان كرد: «استاندارد عبارت است از: نظمی مبتنی بر نتایج ثابت علوم، فنون و تجربههای بشری كه بهصورت قواعد، مقررات و نظامهایی به منظور ایجاد هماهنگی و وحدت رویه، افزایش میزان تفاهم، تسهیل ارتباطات، توسعه صنعت، صرفهجویی در اقتصاد ملی و حفظ سلامت و ایمنی عمومی به كاررود.»
در ایران نیز اهمیت تولید و استفاده كالاهای استاندارد قدمتی طولانی دارد و پیشینه استفاده از كالاهای استاندارد به 1304 خورشیدی باز میگردد. در این سال نخستین اقدامها در ارتباط با استاندارد و استانداردنویسی در كشور با تصویب قانون اوزان و مقیاسها آغاز شد.
در 1332 خورشیدی سازمان یاد شده در قالب یك اداره آزمایشگاهی زیرنظر اداره بازرگانی آغاز به كار كرد. عمده فعالیت این اداره در زمینه كنترل كالاهای وارداتی، صادراتی و تولیدات داخل كشور بود. در 1339 هجریخورشیدی قانون «اجازه تأسیس مؤسسه استاندارد ایران» در 6 ماده به تصویب مجلس شورای ملی رسید. در این سال ایران بهصورت رسمی به عضویت سازمان بینالمللی استاندارد درآمد.
در عرصه بینالملل نیز لزوم رعایت استاندارد به عنوان معیاری جهانی با استقبال زیادی روبهرو شد. لازمه وجود نهادی بینالمللی در سطح جهان برای كنترل كیفیت كالاها، اندیشه تشكیل سازمان بینالمللی استاندارد (ISO ) را در ذهن مسئولان كشورها پروراند.
به این ترتیب در چهاردهم اكتبر 1946 میلادی در نشستی با حضور رئیسان مؤسسههای استاندارد 25 كشور در لندن انگلیس پیشنهاد تشكیل این سازمان مطرح شد و این نهاد فعالیت خود را بهصورت رسمی در 23 فوریه 1947 آغاز كرد. اكنون مكان دایمی این سازمان در ژنو سوییس قرار دارد.
سازمان غیردولتی استاندارد اكنون در راستای فعالیتهای خود بهطور گسترده به تعیین استانداردهای كلی و جزیی برای هماهنگ و همگونسازی شاخصهای متفاوت جهانی میپردازد و بهصورت یك كنسرسیوم بهصورت فعال با دولتها ارتباط دارد. ضرورت توجه به استاندارد بودن كالاها موجب شد كه از 1970میلادی چهاردهم اكتبر به نام روز جهانی استاندارد تعیین و نامگذاری شود.
عضو هیأتمدیره انجمن علمی استاندارد با اشاره به ضرورت بازنگری در كیفیت كالاهای استاندارد گفت: شمار زیادی از كالاهای استاندارد وجود دارد كه سطح رضایت مشتریها و مصرفكنندهها نسبت به آنها درحال تغییر است. چون همواره به مرور زمان نیازهای انگیزشی مشتریان تبدیل به نیازهای اساسی آنها میشود.
به عنوان نمونه در نخستین سالهای تولید خودرو، وجود لاستیك زاپاس در خودروها به نیاز اساسی تبدیل نشده بود، اما با گذشت زمان داشتن این امكان به ضرورتی پر اهمیت برای مصرفكننده تبدیل شد و اكنون یكی از پایهایترین خواستههای مشتری به شمار میرود، بنابراین باید تصمیمهای لازم و جدی در زمینه بازنگری استاندارد در بازههای زمانی كوتاهتر گرفته شود.
علی جلالی با نگاهی مقایسهای به واكاوی میزان توجه و اهمیت مقوله استاندارد در جهان و ایران پرداخت و بیان کرد: در جهان و بهویژه اروپا به موضوع استاندارد محصول و استانداردهای مدیریتی همچون ISO9001 (مدیریت كیفیت) و 14001 ISO (مدیریت زیستمحیطی) و... توجه فزایندهای شده است. یكی از استانداردهایی كه اكنون در جهان مطرح است، استاندارد CE محسوب میشود كه مجوز ورود كالا به بازار اروپا را دارد.
در ارتباط با ایران باید گفت كه در چند سال گذشته فعالیتهای مناسب و شایان توجهی برای افزایش فرهنگسازی تولید، ارائه و مصرف كالاهای باكیفیت و استاندارد صورت گرفته است.
