پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

مونالیزا اسرار آمیزترین نقاشی جهان

نویسنده : فاطمه عباسیان

معروفترین نقاشی های جهان را همیشه در خیابان‌ها، فضای مجازی، خانه، موزه‌ها، دفاتر یا حتی روی جلد دفترچه خاطراتمان می‌بینیم. برخی از این آثار هنری به‌قدری اسرارآمیز هستند که با یک نگاه، یک عمر ذهن متخصصان و مردم عادی را درگیر خود می‌کنند. برخی نیز به‌قدری معروف هستند که بارها آن‌ها را دیده‌ایم، اما نامشان را نمی‌دانیم و همچنین ممکن است داستان خاصی داشته باشند که از آن هم اطلاعی نداشته باشیم. اغلب هم بین مردم یا گردشگرانی که به گالری‌های هنری می‌روند، درمورد نقاشی های معروف سوالات بی‌پاسخ بسیاری وجود دارد.

گردشگرانی که به موزه‌گردی و آثار هنری علاقه‌مند هستند، اگر به هر شهر و کشوری پا بگذارند، قطعا تابلوهای نقاشی یکی از آن آثار است که دنبال می‌کنند
مونالیزا (Mona Lisa) شب پرستاره (Starry Night) شام آخر (The Last Supper) گاری علوفه (The Hay Wain) چهار مورد از مشهورترین تابلوهای دنیا هستند که در این نوشتار قصد داریم با داوینچی و مونالیزای او بیشتر آشنا شویم.

احتمال این‌که شخصی را پیدا کنید که لئوناردو داوینچی را نشناسد یا نقاشی معروف مونالیزای او را ندیده باشد، نزدیک به صفر است. به جرأت می‌توان گفت که اسرارآمیزترین و صد ‌البته از معروفترین نقاشی‌های جهان، مونالیزاست که در وصف و تحلیل آن هزاران صفحه نوشته شده است؛ با‌این‌حال، هیچ‌یک از نقد‌هایی که درباره نقاشی مونالیزا نوشته شده، به طور کامل، اسرار آن را برملا نمی‌کند. تابلوی مونالیزا نقاشی است که با استفاده از رنگ روغن روی چوب صنوبر و در قطع ۷۷ در ۵۳ سانتی‌متر کشیده شده است. تاریخ خلق این شاهکار را در نیمه اول قرن شانزدهم تخمین زده‌اند و ابعاد دقیق آن 53×77 سانتی‌متر است. نقاشی مونالیزا یکی از نوآوری‌های مهم در تاریخ نقاشی بود، زیرا در این اثر برای اولین بار پرتره یک انسان در یک فضای خیالی ترسیم شد.

گفته می‌شود نقاشی مونالیزا متعلق به لیزا گراردینی است. او همسر فردی به نام فرانسسکو دل جیوکوندو بوده، اما برخی از متخصصان در‌این‌باره شک دارند. برخی بر این باور بودند که تابلوی مونالیزا پرتره مادر لئوناردو داوینچی، کاترینا است. این تعبیر را زیگموند فروید بیان کرد که لبخند اسرارآمیز مونالیزا را به خاطره‌ای از لبخند مادر در ناخودآگاه لئوناردو نسبت می‌داد.

برخی دیگر با توجه به ویژگی‌های صورت این پرتره، آن را خودنگاره‌ای از داوینچی می‌دانستند و به نمایش گذاشتن خود در قالب تصویر یک زن را معمای هنرمند تلقی می‌کردند. آنچه واضح به نظر می‌رسد، نامشخص و غیرقطعی بودن هویت این پرتره است. در قرن بیست و یکم تلاش‌هایی برای کشف این حقیقت صورت گرفت و در این راستا، جست‌وجویی برای پیدا کردن بقایای «لیزا دل جوکوندو» و آزمایش DNA در راستای بازسازی تصویر او انجام شد؛ اما تلاش‌ها بی‌نتیجه ماند.

یکی از دلایل شهرت نقاشی مونالیزا، کشف تکنیک جدیدی است که انقلابی را در این عرصه پدید آورد. این تکنیک با نام «Sfumato» شناخته می‌شود که در ایتالیایی به‌معنای «ترکیب نور و سایه» است. وقتی به این نقاشی نگاه می‌کنیم، جدا از طرز قرارگیری دست‌ها، پل ترسیم شده در گوشه تصویر و تضاد بین تاریکی و روشنایی، لبخند ژکوند بیشترین و اصلی‌ترین توجه‌ها را به خود جلب می‌کند. سالانه بیش از شش میلیون نفر از هنر دوستان جهان به فرانسه می‌آیند تا این شاهکار را در موزه لوور از نزدیک ببینند.

اگر چه حقایقی که از این نقاشی برداشت می‌شود گنجایش تبدیل شدن به چند کتاب را دارد، با‌این‌حال در ادامه به چند نکته مهم در مورد مونالیزا اشاره می‌کنیم:
در دنیای هنر، مونالیزا همیشه به‌عنوان شاهکار شناخته می‌شد؛ اما تا تابستان ۱۹۱۱ میلادی که به سرقت رفت، توجه عموم را به خود جلب نکرده بود. روزنامه‌ها داستان این دزدی را در سراسر جهان پخش کردند. وقتی دو سال بعد نقاشی سرانجام به موزه لوور بازگشت، نگاه همه به‌سوی این موزه بود. نقاشی مونالیزا پس از بازسازی 6 میلیون دلاری موزه لوور در سال 2003 در یک اتاق جداگانه و تحت مراقبت اساسی قرار گرفت.

زمانی که در سال 1815 مونالیزا را به لوور آوردند، افراد زیادی دل‌باخته او شدند، تا‌حدی‌که نامه‌‌های عاشقانه و هدایای بسیاری برای این نقاشی ارسال می‌شد و یک صندوق پست اختصاصی برای آن در نظر گرفته شد.

علی‌رغم محبوبیت مونالیزا، افرادی هم بوده‌اند که از این نقاشی تنفر داشته و قصد نابودی آن را کرده‌اند. به‌طوری که در سال‌های 1956، 1974 و 2009 افراد مختلفی اشیا را به قصد نابودی نقاشی، پرتاب کردند. افراد بسیار زیادی تلاش کردند به مونالیزا آسیب برسانند. در سال ۱۹۵۶ میلادی در طی دو حمله جداگانه، شخصی با اسید و شخص دیگری با سنگ به آن حمله کردند که در نتیجه یکی از این حملات، به ناحیه‌ای نزدیک به آرنج چپ سوژه آسیب رسید. پس از این اتفاق بود که شیشه محافظ تابلوی مونالیزا را با شیشه‌ای ضدگلوله جایگزین کردند.

شیشه ضدگلوله محافظ مونالیزا، پیشکش دولت ژاپن به موزه لوور است که به پاسداشت بازدید دو میلیونی از این اثر در مدت نمایش آن در توکیو انجام گرفت. به لطف این شیشه بود که تابلو در سال‌های بعد، از آسیب‌های خرابکارانه مانند پرتاب لیوان سرامیکی یا اسپری رنگ در امان ماند.

برخی از متخصصین باور دارند که ویرایش‌های نهایی این نقاشی هرگز اعمال نشده است و نقص‌های چهره مونالیزا (همچون ابرو) احتمالاً قرار بوده توسط داوینچی تکمیل شود. اگر با دقت به پیشانی مونالیزا نگاه کنید، فکر می‌کنید که او هیچ ابرویی ندارد؛ اما نظریه دیگیر نیز هست که می‌گوید این اشتباه داوینچی نبود. در واقع، این موضوع ناشی از آسیب‌های وارده شده به اثر در طول زمان و مرمت‌کنندگان بیش از حد متعصب است. با فناوری امروزی یعنی اسکنرهای مگاپیکسلی، می‌توان ابرویی را دید که داوینچی در ابتدا برای مونالیزا ترسیم کرده بود.

نقاشی مونالیزا گران‌ترین بیمه در بین آثار هنری را از آن خود کرده و این رکورد در گینس ثبت شده است. قیمت بیمه مونالیزا حدود 100 میلیون دلار است.

در جنگ جهانی دوم نازی‌ها هر اثر هنری را که در سر راهشان قرار می‌گرفت، تصاحب می‌کردند، با‌این‌حال در آن زمان نگهبانان مونالیزا را تحت پوشش یک ماشین آمبولانس از خطر خارج کردند و دست هیچ کس به آن نرسید.

مونالیزا به‌ندرت از حیطه حفاظت 24 ساعتی فرانسه خارج می‌شود اما در طول تاریخ، این اثر به سه کشور آمریکا، ژاپن و شوروی برای مدتی کوتاه متنقل شد و مورد بازدید میلیون‌ها نفر قرار گرفت.

در بین تمام نقاشی‌های معروف جهان، مونالیزا احتمالاً بیشترین آمار کپی را به خود اختصاص داده است که در این نسخه‌های کپی شده تغییراتی جزئی مثل زنده‌تر شدن رنگ و یا حتی ویرایش چهره مونالیزا دیده می‌شود.

منبع: Last Second

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس