پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

چرا اطلاعات ما در بانک‌ها، بیمه‌ها، بیمارستان‌ها و ادارات به‌روز نمی‌شود؟

چالش دیجیتالی‌شدن در همدان

نویسنده : غزل اسلامی

یک نشانی تغییر می‌دهیم، کدپستی تازه را در سامانه ثبت می‌کنیم و خیال‌مان راحت است که آدرسمان در سامانه همه بانک‌ها، شرکت‌های بیمه‌ای، ادارات و دستگاه‌های خدمات‌رسان به‌روزرسانی شده است. اما کافی‌ست پای‌مان به یک بانک یا اداره‌ای برسد تا همان جمله تکراری را بشنویم: «سیستم ما هنوز آپدیت نشده؛ برگه‌اش را دارید؟» و این آغاز یک سفر فرسایشی است که بانک‌به‌بانک، بیمه‌به‌بیمه و اداره‌به‌اداره راه بیفتیم، اصل برگه ثبت کدپستی را نشان بدهیم و در اپلیکیشن هر بانک دوباره اطلاعات به‌روزشده را ثبت کنیم. و یا اگر یا تغییر هویتی در شناسنامه رخ دهد، باید مثل یک مأمور پست سیار، شناسنامه به‌دست خبر این تغییر را تک‌تک به دستگاه‌های مختلف برسانیم؛ از پلیس و بیمارستانها تا دادگستری و سامانه ثنا و... کنار کارمند مربوطه بایستیم و تا زمان اطمینان از ثبت این تغییرات، محل را ترک نکنیم.

این تجربه تماما آشنا، گواهی‌ست بر حقیقتی مهم که ما «دیجیتالی» شده‌ایم، اما هنوز «هوشمند» نه. سامانه‌ها زیاد شده‌اند، اما به هم متصل نیستند. پنجره‌ها الکترونیکی شده‌اند، اما راهروها همان راهروهای قدیمی‌اند. و این یعنی شهروند همچنان بار اصلی ناهماهنگی ادارات را بر دوش می‌کشد.

در همدان، نشانه‌هایی از پیشرفت دیده می‌شود. شهرداری با «همدان من» تلاش کرده برخی خدمات را یکپارچه ارائه دهد و بخش‌هایی از شهرسازی و درآمد را دیجیتال کرده است. نهادهای تخصصی مثل نظام مهندسی کشاورزی هم گام‌هایی برداشته‌اند. بانک مرکزی هم اطلاعات مالی مشتریان بانک‌ها را یکپارچه کرده و دسترسی را به همه بانک‌ها و مشتریان داده، اما این جزیره‌های فناوری، بدون پل ارتباطی، همچنان از یکدیگر جدا مانده‌اند. داده‌های ما در یک سامانه به‌روزرسانی می‌شود و در ده سامانه دیگر همچنان در گذشته منجمد می‌ماند. این یعنی ما هزینه دیجیتالی شدن را پرداخت کرده‌ایم، اما هنوز طعم بهره‌مندی از آن را نچشیده‌ایم.

کشورهایی که مسیر تحول دیجیتال را جدی گرفته‌اند، خلاف این راه را رفته‌اند.
در کشورهای پیشرو، مسأله را fundamentally متفاوت دیده‌اند. استونی، دانمارک، فنلاند و حتی برخی ایالت‌های کانادا سال‌هاست که مفهوم «ثبت یک‌بار اطلاعات» را به‌صورت الزام قانونی اجرا می‌کنند. در این کشورها، شهروند اطلاعات خود را فقط یک‌بار در یک پایگاه داده مرکزی ثبت می‌کند. از آن نقطه به بعد، تغییر نشانی یا تغییر اطلاعات هویتی در کل شبکه دولت به‌صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شود. بانک، شهرداری، بیمه، پلیس، بیمارستان و دادگستری همگی بدون مراجعه حضوری فرد به‌روز می‌شوند. در برخی کشورها حتی سابقه دسترسی ادارات به اطلاعات شهروند شفاف است و فرد می‌تواند ببیند چه نهادی، چه زمانی و به چه دلیل داده او را مشاهده کرده است. شفافیت و یکپارچگی، تجربه شهروندی را از ادارات به‌کلی متحول کرده است. این کشورها قانونی دارند که می‌گوید: «هیچ اداره‌ای حق ندارد اطلاعاتی را از مردم مطالبه کند که دولت از پیش آن را دارد.» نتیجه‌اش هم میلیون‌ها ساعت صرفه‌جویی در وقت شهروندان، حذف کاغذبازی، افزایش شفافیت و کاهش خطای انسانی است.

راه‌حلِ ما نیز دور از دسترس نیست. نه به سامانه‌های جدید احتیاج داریم، نه به اپلیکیشن‌های بیشتر، بلکه به اتصال همین سامانه‌های موجود نیاز داریم. به یک زیرساخت واحد برای داده‌های هویتی و نشانی. به اراده‌ای که بپذیرد اطلاعات شهروند «دارایی سازمان‌ها» نیست؛ بلکه «حق شهروند» است و باید یکپارچه و در دسترس همه دستگاه‌ها قرار گیرد. تا زمانی که هر اداره حلقه‌ای جدا از زنجیره باشد، این سیستم هرگز به حرکت نمی‌افتد.

تحول دیجیتال زمانی معنا پیدا می‌کند که تغییر یک نشانی در همدان، همزمان در بانک‌ها و بیمه‌ها، در سامانه پلیس، در بیمارستان و حتی در پرونده قضایی فرد، بدون مراجعه حضوری ثبت شود. یعنی وقتی دستگاه‌ها برای هماهنگی با یکدیگر تلاش کنند نه برای زحمت انداختن به دوش مردم.

این پیوستگی، کلید پایان آن جمله تکراری و آزرده‌کننده است: «سیستم ما هنوز به‌روز نشده.»

وقتی این جمله برای همیشه حذف شود، تازه می‌توانیم بگوییم تحول دیجیتال از شعار فاصله گرفته و وارد زندگی واقعی شده است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس