برمبنای مصوبات بالادستی و درخواست سازمان میراث فرهنگی وقت در سال ۱۳۸۴ پیگیریهایی صورت گرفت. این پیگیریها در سال ۱۳۹۴ منجر به ابلاغیهای توسط وزارت کشور به کلانشهرها شد. بر مبنای این ابلاغیه، شهرداریها به منظور حفظ و احیای بافتهای تاریخی شهرها، موظف به شناسایی بافتهای تاریخی شدند.
بر این اساس، مقرر شد در این محدودهها، شهرداریهای مناطق بافت تاریخی تأسیس شوند. در نهایت، هماهنگی ارگان و سازمانهای ذیربط از جمله وزارت راه و شهرسازی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، استانداریها، فرمانداریها و تمام دستگاههایی که منشا اثر هستند، برای تشکیل شهرداری بافت انجام گرفت. ورود این مجموعهها به صورت کالبدی و اثر مستقیم به صورت ساختمانی است یا به صورت غیرمستقیم با ارائه خدمات یا ارائه یک سری مباحث ترافیکی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است که باعث رشد و پویایی این مجموعهها میشود.
وقتی کلیات تشکیل شهرداری بافت مرکزی یا تاریخی تصویب شد، قرار بر این بود که بررسیهای لازم روی محدوده بافت انجام شود و به همین دلیل مطالعات طرح توجیهی شهرداری منطقه 5 شهرداری همدان در دستور کار قرار گرفت که حالا این مهم به نتایج مطلوبی رسیده است .
ضرورت ایجاد تأسیس و تشکیل شهرداری منطقه پنج
شهردار همدان در این زمینه در گفتگو با همدان پیام گفت : شهرداری منطقه تاریخی همدان به تصویب وزارت کشور رسید. سید مسعود حسینی با اعلام این خبر اظهار داشت: ضرورت ایجاد تاسیس و تسکیل شهرداری منطقه پنج و بافت تاریخی شهر همدان از چند سال قبل مطرح بود که این موضوع با پیگیری های صورت گرفته چندساله به نتیجه رسید.
وی با تاکید بر ضرورت تشکیل شهرداری بافت تاریخی و منطقه پنج افزود: موضوع حفظ و نگهداری از آثار تاریخی و میراث فرهنگی، حفظ بناهای تاریخی و ابنیه های واجد ارزش، بازسازی ابنیه های ارزشمند، تعیین کاربری های مختلف و انسان محوری در مرکز شهر همدان تشکیل شهرداری منطقه پنج و بافت تاریخی را دوچندان می کرد که خوشبختانه این موضوع به ثمر رسید. شهردار همدان افزود: جلسات مختلفی در کارگروه های تخصصی از جمله شورای اسلامی شهر همدان، دفتر فنی استانداری، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری همدان، حوزه معاونت عمرانی برگزار و نظرات کارشناسی و فنی متخصصان برای تشکیل شهرداری منطقه پنج اخذ شد.
این مقام ارشد مدیریت شهری با اشاره به مراحل دریافت مجوز از سوی شورای شهر و استانداری همدان گفت: در مرحله بعد پرونده به سازمان شهرداری ها و دهیاری های ارسال و پس از بررسی دقیق و کارشناسی این پرونده به دفتر فنی وزارت کشور ارجاع شد. وی با اشاره به بررسیهای دقیق موضوع در جلسات تخصصی وزارت کشور تصریح کرد: بعد از طی مراحل فنی و کارشناسی مجوز تأسیس شهرداری منطقه پنج و بافت تاریخی توسط وزارت کشور صادر شد. در ادامه میلاد کریمی مسئول پیگیری امور منطقه پنج تشکیل پرونده تشکیل شهرداری منطقه پنج را مهم ارزیابی کرد و گفت: انشالله با تحقق این موضوع که با ثبت جهانی هگمتانه گره خورده شاهد اتفاقات مهم و خوب در شهر همدان باشیم.
با توجه به ظرفیتهای فرهنگی شهر همدان که در دورههای تاریخی متعدد آثار متنوعی از میراث فرهنگی شهر در بخش مرکزی و حتی پیرامون آن وجود دارد، ایجاد شهرداری منطقه 5 ضروری است.
احیا و مرمت بافتهای واجد ارزش در شهر
مدیریتشهری همدان برای احیا و مرمت بافتهای واجد ارزش در شهر همدان به دنبال دریافت مجوز از وزارت کشور است و احتمالا خردادماه خبرهای خوشی در این زمینه به گوش میرسد.
سالهای اخیر طرح تشکیل یک منطقه جدید شهرداری در همدان با عنوان «شهرداری بافت تاریخی» یا «شهرداری بافت مرکزی» بیشتر با هدف مدیریت واحد بافتهای واجد ارزش و تاریخی در هسته مرکزی شهر همدان مطرح شده است.
در واقع قرار است یک شهرداری به شهرداریهای مناطق شهری همدان افزوده شود که در راستای مدیریت شهری به حفظ هویت تاریخی شهر بپردازد و از این طریق همدان به دیگر نقاط جهان بهتر شناسانده شود. به همین منظور شکلگیری شهرداری منطقه 5 در سالهای اخیر به صورت جدی در دستور کار مدیریت شهری همدان قرار گرفته است.
مدیریت واحد شهری از حیث خدماتی و کاربری، نگاه ویژه به بازار که شاکله اصلی شهر است، زنده نگهداشتن تفکر حفظ، احیا و بازآفرینی آثار تاریخی، ایجاد فضاهای بومگردی، رونق گردشگری و درآمد حاصل از این صنعت، حائز اهمیت است.
بازسازی و احیای بناها، برقراری ایمنی و پدافند غیرعامل در قسمت مرکزی شهر و شناسایی نقاط حادثهخیز در این قسمت از دیگر موضوعات مورد توجه در مدیریت شهری است.
میتوان گفت یکی از ارزشمندترین بافتهای شهری، «بافت تاریخی» است که به دلیل برخورداری از مؤلفههایی چون قدمت تاریخی، ساختار محلات و اصلوب ساخت و ساز، سند هویت مردمان آن محسوب میشود، بنابراین تصمیمگیری درباره آن نیازمند اتخاذ تدابیر ویژه از سوی مدیران شهری است.
احیا و مرمت بافتهای واجد ارزش در آستانه ثبت جهانی هگمتانه همکاری و تعامل بین مدیریتشهری و دیگر سازمانها را خواستار است و این مهم قطعا در رشد اقتصادی شهر و ایجاد اشتغال پایدار نیز بسیار حائز اهمیت خواهد بود.
به دلیل اهمیت حفظ و صیانت ظرفیتهای حوزه گردشگری نیاز است تا در هسته مرکزی شهر جاذبههای گردشگری اعم از تاریخی، مذهبی و فرهنگی به طور ویژهای اداره شود. وجود تپه هگمتانه،کلیسا، مسجد جامع، بازار، امامزادهها، بقعههای اسلامی و بقعههای متعلق به دیگر ادیان و نیز ساختمانهای قدیمی متعلق به دورههای معاصر و حتی نزدیک به معاصر در همدان میتوانند به بوم گردی این شهر کمک کنند.
حتی شکلی از ساختمانها در شهر همدان هستند که فکر میکردیم در لیست میراث ملی قرار دارند اما رها شدهاند؛ از آنجا که حفظ بافتهای تاریخی اهمیت یافته میتوان دوباره آنها را احیا کرد تا برای مالکین نیز اشتغال و درآمدزایی داشته باشند.
برخی از ساختمانهای قدیمی که قبلا رها شده بودند امروز احیا میشوند و مالکین به شکل دیگری از آنها بهره مند میشوند و درآمدهایی دارند.
به گزارش همدان پیام ، لازم به ذکر است ، پس از بازدید میدانی از محدوده سال ۱۳۳۵، نظریه اکثریت کارشناسان بر این بود که بعضی از قسمتها صرفا عدد و رقم را بالا برده است و بافت و کالبد تاریخی در آن مناطق ملاحظه نمیکنیم. افزایش حجم محدوده باعث شده، شهرداری از نظر ارائه خدمات شهری، مباحث درآمدی و جایگاه مدیریتی دچار نگرانی و حساسیت شود. جا دارد وزارت راه و شهرسازی و وزارت میراث فرهنگی دقت نظری برای بازبینی مجدد محدوده مصوب داشته باشند.
محدوده و بافت تاریخی باید به گونهای باشد که مدیریت شهری و شهرداری در سیستم اداری خود سیاستهای خوبی را برای آن تدوین کند و در ضمن، سیاست بالادستی را نیز تأمین کند. نکته کلیدی در این موضوع، حفظ حقوق مردم است و باید به شکلی باشد که اندوخته و سرمایه خانوادهها تحت تأثیر قرار نگیرد.
متأسفانه بسیاری از ابنیه تاریخی واجد ارزش به موقع شناسایی نشدند و این امر باعث تخریب آنها شد. اگر ما بخواهیم یک بافت منسجم، کارا و کارآمد را درآینده برای شهر همدان داشته باشیم و ادعای تاریخی و اجتماعی بودن همدان در سطح ایران و جهان را داشته باشیم، موظف هستیم آثار واجد ارزش تاریخی را شناسایی کنیم و اجازه ندهیم شناسایینشدن ابنیه واجد ارزش، باعث سودجوئی برخی افراد شود.
