به گزارش همدان پیام، با وجود چنین ظرفیت کمنظیری، حیقوق نبی همچنان برای بسیاری از ایرانیان و حتی گردشگران داخلی ناشناخته مانده است؛ موضوعی که نشان میدهد در حوزه معرفی میراث فرهنگی، هنوز فاصله زیادی میان ارزش واقعی یک اثر و میزان شناختهشدن آن وجود دارد. گاهی یک شهر برای معرفی خود به یک روایت قدرتمند نیاز دارد و حیقوق نبی میتواند همان روایت تاریخی باشد که تویسرکان را در نقشه گردشگری فرهنگی ایران پررنگتر کند.
آرامگاه حیقوق نبی در شهرستان تویسرکان استان همدان قرار دارد که در فاصله 114کیلومتری شهر همدان (مرکز استان) واقع شده است و یکی از کهنترین و با اصالتترین اماکن تاریخی ایران محسوب میشود. این بنای باشکوه که به عنوان مدفن حضرت حیقوق (ع)، یکی از پیامبران 12گانه بنی اسرائیل، شناخته میشود، قدمتی بالغ بر ۲۵۰۰سال را در تاریخ خود جای داده است. ساختار فعلی این آرامگاه متعلق به دوران سلجوقیان و قرن هفتم هجری است که با بدنهای 8ضلعی و ستونهای آجری، شکوه معماری آن زمان را به نمایش میگذارد. این سازه با ارتفاع ۱۲متر، سقفی مخروطی شکل و گنبدی با انحنای ملایم دارد که در قسمت پیشانی آن، کنگرههای مثلثی آجری خودنمایی میکنند. تزئینات دیوارههای خارجی نیز با طاق نماهای کاشی کاری شده و نمادهای هندسی خاص، جلوهای متفاوت به آن بخشیدهاند. یافتههای باستان شناسی نشان میدهد که در اطراف این مکان، بقایای حصاری مربعی و 4برج قدیمیوجود داشته که احتمال حضور بنایی بسیار کهنتر از ساختار فعلی را تقویت میکند. این اثر ارزشمند با شماره ثبت ۹۶۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در نزدیکی این جاذبه موزه تاریخ و فرهنگ قرار دارد. بهترین زمان بازدید از این مکان باستانی، فصل بهار است.
حیقوق نبی که بود؟
حیقوق نبی(ع) یکی از پیامبران بنیاسرائیل و از پیامبران پس از حضرت موسی(ع) است که نام او در میان پیامبران الهی مورد احترام ادیان ابراهیمیقرار دارد. او از جمله پیامبرانی است که در دورهای پرآشوب در تاریخ بنیاسرائیل زندگی میکرد و آموزههای او بر عدالتخواهی، ایمان، صبر و امید در برابر سختیها تأکید داشت.
کتاب «حَبَقوق» یا «حیقوق» یکی از بخشهای عهد عتیق است که به سخنان و مناجاتهای این پیامبر اختصاص دارد. در این نوشتهها، دغدغههای یک پیامبر درباره رنج انسانها، بیعدالتی و ضرورت پایبندی به ایمان بازتاب یافته است.
بر اساس باورهای تاریخی و مذهبی، آرامگاه حیقوق نبی در تویسرکان قرار دارد. این آرامگاه از گذشتههای دور مورد توجه مردم بوده و به عنوان یکی از مکانهای مقدس و تاریخی منطقه شناخته میشود. بنای آرامگاه نیز از نظر معماری دارای ویژگیهایی است که آن را در شمار آثار ارزشمند تاریخی استان همدان قرار داده است.
تویسرکان؛ میزبان یک روایت جهانی
وجود آرامگاه حیقوق نبی در تویسرکان، این شهرستان را از بسیاری مناطق دیگر متمایز میکند. در جهان امروز، گردشگری تنها بر پایه طبیعت و جاذبههای فیزیکی شکل نمیگیرد؛ بلکه روایتهای انسانی، تاریخی و معنوی نقش مهمیدر انتخاب مقصد گردشگران دارند.بسیاری از شهرهای جهان توانستهاند با معرفی شخصیتهای تاریخی و مذهبی خود، به مقصد گردشگری تبدیل شوند. شهرهایی که شاید از نظر وسعت یا امکانات اولیه تفاوت چندانی با دیگر شهرها ندارند، اما یک داستان منحصربهفرد دارند و توانستهاند آن داستان را به جهان معرفی کنند.تویسرکان نیز چنین داستانی دارد؛ داستان پیامبری که آرامگاهش پس از قرنها همچنان محل توجه و احترام است.
میراثی فراتر از یک بنای تاریخی
اشتباه رایج در معرفی بسیاری از آثار تاریخی این است که ارزش آنها تنها به قدمت بنا محدود میشود. در حالی که آرامگاه حیقوق نبی تنها یک ساختمان تاریخی نیست؛ این مکان نمادی از همزیستی تاریخی فرهنگها و ادیان مختلف در ایران است.
ایران سرزمینی است که در طول تاریخ، پیروان ادیان گوناگون در آن زندگی کردهاند و آثار مرتبط با شخصیتهای دینی مختلف، بخشی از هویت فرهنگی این سرزمین را شکل دادهاند. آرامگاه حیقوق نبی میتواند بستری برای معرفی این بخش از تاریخ ایران به گردشگران داخلی و خارجی باشد.
حیقوق نبی بخشی از هویت معنوی شهرستان است
امام جمعه تویسرکان با اشاره به جایگاه ویژه آرامگاه حیقوق نبی(ع)، این اثر را یکی از سرمایههای معنوی و فرهنگی شهرستان میداند و بر ضرورت معرفی گستردهتر آن تأکید دارد.
وی معتقد است حیقوق نبی تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه ظرفیتی برای امروز و آینده تویسرکان است؛ ظرفیتی که میتواند در حوزه فرهنگی، گردشگری و حتی اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، معرفی شخصیتهای الهی و آثار تاریخی مرتبط با آنان، نقش مهمیدر تقویت هویت فرهنگی جامعه دارد و باید تلاش شود این میراث ارزشمند به نسلهای جدید و گردشگران معرفی شود.
ظرفیتهای تاریخی باید به فرصت توسعه تبدیل شود
فرماندار تویسرکان نیز با تأکید بر ظرفیتهای تاریخی و گردشگری شهرستان، معتقد است آثار ارزشمندی همچون آرامگاه حیقوق نبی میتوانند به یکی از محورهای توسعه گردشگری منطقه تبدیل شوند.
وی بر ضرورت توجه به معرفی جاذبههای شهرستان، ایجاد زیرساختهای مناسب گردشگری و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی برای رونق اقتصادی تأکید دارد.به باور کارشناسان، اگر ظرفیتهایی مانند آرامگاه حیقوق نبی در کنار دیگر جاذبههای تویسرکان مانند طبیعت بکر، باغهای گردو، آرامگاه میررضی آرتیمانی و بافت تاریخی شهر در قالب یک مسیر گردشگری منسجم معرفی شوند، این شهرستان میتواند جایگاه مهمتری در گردشگری استان همدان پیدا کند.
یکی از پرسشهای مهم درباره این اثر تاریخی آن است که چرا با وجود قدمت و اهمیت معنوی، هنوز بسیاری از مردم ایران شناخت کافی از آن ندارند؟بخش مهمیاز پاسخ به ضعف در معرفی و روایتپردازی بازمیگردد. آثار تاریخی زمانی به مقصد گردشگری تبدیل میشوند که داستان آنها برای مخاطب جذاب و قابل لمس روایت شود.
امروز گردشگر پیش از سفر جستوجو میکند، عکس میبیند، داستان مکان را میخواند و سپس تصمیم میگیرد. اگر یک اثر تاریخی در فضای رسانهای و دیجیتال حضور پررنگی نداشته باشد، حتی ارزشمندترین میراثها نیز ممکن است در سکوت باقی بمانند.حیقوق نبی نیازمند یک برنامه جامع معرفی است؛ از تولید محتوای چندرسانهای و مستند گرفته تا حضور در جشنوارهها، معرفی در تورهای گردشگری و استفاده از ظرفیت رسانههای داخلی و خارجی.
سالروز تویسرکان؛ فرصتی برای بازتعریف یک برند گردشگری
پنجم مردادماه تنها یک مناسبت تقویمینیست؛ فرصتی است برای نگاه دوباره به داشتههای شهری که بخشی از تاریخ ادیان را در خود جای داده است.تویسرکان میتواند با تکیه بر حیقوق نبی، هویتی فراتر از یک مقصد محلی پیدا کند؛ شهری که در آن طبیعت، تاریخ و معنویت در کنار هم قرار گرفتهاند.حیقوق نبی قرنهاست در تویسرکان حضور دارد؛ اما اکنون زمان آن رسیده است که این میراث از محدوده جغرافیایی خود فراتر رود و روایت آن به گوش کسانی برسد که هنوز این گنجینه تاریخی را نمیشناسند.
گاهی بزرگترین سرمایههای یک شهر نه در چیزهایی است که باید ساخته شوند، بلکه در میراثی است که قرنها پیش ساخته شده و فقط نیازمند دیدهشدن است. تویسرکان چنین سرمایهای را در اختیار دارد؛ سرمایهای به نام حیقوق نبی.
