پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

مدیریت پسماند در برنامه‌ریزی شهر!

با گسترش جمعیت شهری و تغییر و تحول الگوهای مصرف، شهرها با چالش مربوط به مدیریت پسماند مواجه هستند. رویکردهای سنتی برای جمع‌آوری و دفع زباله در حال حاضر با توجه به نگرانی‌های جدی زیست‌محیطی ناکافی به نظر می‌رسند.

مدیریت پسماند به موضوعی مهم در مدیریت شهری تبدیل شده است و به‌عنوان یک استراتژی کلیدی برای اقتصاد میدانی معرفی شده است. مفهوم Zero Waste قرار است که روش مدیریت زباله‌های شهری را با ایجاد فرهنگ‌های وسیع شهری تسهیل سازد.

مفهوم Zero Waste جدا از اینکه یک عبارت به یاد ماندنی است، فلسفه‌ای را در مورد بازطراحی روابط جامعه با منابع و ضایعات توصیف می‌کند. از شیوه‌های سنتی مدیریت زباله و دیدگاه‌های محدود آنها در مورد دفع مؤثر فاصله می‌گیرد.

Zero Waste به معنای طراحی و مدیریت محصولات و فرآیندهایی است که به‌طور سیستماتیک از حجم و سمیت ضایعات و مواد دفع‌شده جلوگیری کند و برای بازیابی و نسوزاندن یا دفن آنها راهکاری بیافریند.

به بیان ساده، Zero Waste هدفی است برای ایجاد سبک جدیدی از زندگی که برای آن که زباله‌های کمتری تولید کنیم نحوه استفاده از آنچه را که مورد مصرف ما است، بررسی کنیم.

از آنجایی که شهرها سیستم‌های ترمودینامیکی هستند، پیامد اجتناب‌ناپذیر زندگی شهری مصرف بی‌وقفه منابع و در ازای آن تولید مواد زائد، فاضلاب و هوای آلوده است. نوآوری‌های تکنولوژیک گذشته نرخ مصرف منابع را کاهش ندادند، بنابراین این نگرانی وجود دارد که بهبود کارایی ممکن است راه‌حل نهایی برای ایجاد یک زندگی خوب نباشد و لازم است سیستم‌های مؤثر باید برای رفع نیازهای انسان طوری ایجاد شوند که سبب کارایی محیطی بهینه شود.

تزریق گازهای گلخانه‌ای به محیط زیست معلول دفن زباله، یک چالش کلیدی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در توسعه شهرهای پایدار است. توسعه چارچوبی برای ایجاد محل دفن زباله مستلزم درک کمیت زباله و ویژگی‌های آن است. شناسایی شاخص‌های عملکرد، برنامه‌ریزان شهری را در برنامه‌ریزی سیستم‌های پسماند، نظارت سیستماتیک و تصمیم‌گیری تجهیز می‌کند.

استفاده از فناوری‌های نوآورانه مانند پیرولیز مایکروویو می‌تواند بر برخی مسائل چالش‌برانگیز مدیریت زباله غلبه کند و منافع مشترکی را ایجاد کند. صفر کردن زباله در شهرها چارچوب مفیدی است، اما نیازمند تلاش هماهنگ همه شهروندان است.

تحقق شهر صفر زباله مستلزم بررسی و مدیریت ورودی‌ها و مشارکت‌های تعداد زیادی از منابع مؤثر در زنجیره تولید زباله است. دستیابی به زباله صفر در شهر یک تلاش آرمان‌گرایانه باقی می‌ماند، مگر اینکه درک خوبی از ورودی‌ها و خروجی‌ها، آنچه باقی می‌ماند و برای چه مدت، و آنچه که به شکل آلاینده‌های گازی، جامد و مایع از سیستم نشت می‌کند به دست آوریم.

افزایش عمر محصولات می‌تواند ضایعات را کاهش دهد، اما نیاز به ایجاد راه‌حل‌های مالی دارد. ایجاد محصولاتی با دوام‌تر می‌تواند منجر به کاهش ضایعات شود، زیرا محصولات کمتری تولید می‌شوند، کمتر دور ریخته می‌شوند و شاید دوباره به‌عنوان منابعی برای نوع دیگری از محصولات تصور شوند و مفهوم زباله را به طور کامل حذف کنند. این رویکرد که “ضایعات” را جزیی در فرآیند تولید و مصرف می‌بیند، به پیشگیری از تولید ضایعات کمک می‌کند و نیاز به تغییر در تفکر در مورد طراحی محصول، تولید، رفتار مصرف‌کننده و زیرساخت شهری دارد.

شهرهای سراسر جهان از اصول Zero Waste در طراحی شهری خود استفاده می‌کنند و در شهرهای بیش از حد شلوغ کیفیت زندگی شهری به دلیل رشد سریع و تولید روزافزون زباله در خطر است و ارزیابی درصد بازیافت و بازیابی تمام از مواد زائد نیز برای هدایت مدیریت شهری به سمت بهینه شدن عملکرد بازیافت مؤثر است.

با این حال، تبدیل شهرهای پرمصرف فعلی به شهرهای بدون زباله چالش‌برانگیز است و درک عوامل کلیدی مدیریت پسماند و چالش‌ها، تهدیدها و فرصت‌های در حال تحول جریان‌های سنتی پسماند و بهینه‌سازی شیوه‌ها به سمت ایجاد روش‌های زباله صفر بدیهی است.

دستورالعمل‌های طراحی با مفهوم گسترده Zero Waste نکته کلیدی برای برنامه‌ریزان شهری است. در مقیاس یک ساختمان، و هر خانواده راحتی برای بازیافت، کمپوست‌سازی و دفع زباله باید در نظر گرفته شود تا افراد به تفکیک مناسب زباله‌های خانگی تشویق شوند و در سطح شهر، به‌دنبال فرصت‌هایی برای کشف روش‌های نو برای جمع‌آوری و به حداقل رساندن پسماند، به‌خصوص در فضاهای عمومی نیاز داریم. به‌عنوان مثال مناظر خیابانی اهمیت زیادی دارد که مکانیسم‌های جمع‌آوری بهینه زباله تعبیه شود و رفتار شهروندی را برای استفاده مناسب از منابع مصرفی اصلاح کند.

سیستم‌های مدیریت پسماند شامل سیستم‌های اجتماعی-اقتصادی، سیاسی، زیست‌محیطی و جنبه‌های تکنولوژیکی دارد و ذی‌نفعان زیادی دارد. همه این جنبه‌ها به هم مرتبط هستند و در طبیعت پویا بنابراین، سیستم‌های مدیریت پسماند، مجموعه‌ای پیچیده از جنبه‌های مختلف و عملکردهای این خوشه پیچیده نیز پویا و وابسته به یکدیگر هستند.

تغییرات آب و هوای جهانی و اثرات مختلف آن بر زندگی انسان، جامعه کنونی را به سمت یک جامعه پایدارتر سوق می‌دهد. کاهش منابع جهانی محدود ما را مجبور می‌کند که منابع را در نظر بگیریم و سرپرستی محصول. بنابراین، مدیریت «ضایعات صفر» دیدگاهی جامع از مدیریت است.

جمع‌آوری خانه به در یا جمع‌آوری توسط مشاغل فردی در یک ساختمان، تعداد توقف کامیون‌ها، سفرها و مایل‌ها را به حداکثر می‌رساند. هر زمان که زباله‌ها و مواد قابل بازیافت را می‌توان بین ساختمان‌ها (یا بین مشاغل داخل ساختمان) از طریق چرخ دستی‌ها، وسایل نقلیه الکتریکی کوچک یا لوله‌های پنوماتیک جمع‌آوری کرد، از مایل‌های کامیون، همراه با هزینه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و بهداشت عمومی جلوگیری کرد. بازده به‌دست‌آمده را می‌توان برای منحرف کردن مواد بیشتر از محل‌های دفن زباله با هزینه خالص و اثرات کمتر استفاده کرد. ساختمان‌های مجاور، همراه با سازمان‌های محلی مانند BID که خدمات بهداشتی ارائه می‌کنند، می‌توانند جمع‌آوری زباله‌های خود را با اشتراک ظروف در نقاط جمع‌آوری مرکزی هماهنگ کنند.

← «(NYC) DOT فرصت‌هایی را برای مراکز توزیع بار خرد در مناطق تجاری بسیار شلوغ بررسی خواهد کرد. این مراکز ممکن است در فضای محدودی قرار داشته باشند که اکنون به بارگیری تجاری اختصاص داده شده است، تشویق به تحویل بدون ساعت و جمع‌آوری کارامدتر مواد بازیافتی و ضایعات. NYC DOT, Strategic Plan 2016, 105 link.

ملاحظات فردی ساختمان
تجهیزات انتقال زباله به مکان مرکزی
هماهنگی بین مدیران ساختمان و اپراتور سیستم
ملاحظات برنامه‌ریزی
محل تأسیسات متمرکز نسبت به ساختمان‌های جداگانه
تعداد جریان‌های مدیریت‌شده در مکان متمرکز
زیرساخت شبکه، در صورت وجود
مسئولیت عملیات و نگهداری

ساختار اداری برای مدیریت سیستم، در صورت وجود ذی‌نفعان متعدد

استراتژی ارتباطی هزینه‌های مشترک

در حال حاضر، نیمی از جمعیت جهان در مناطق شهری و تقریبا در تمام مناطق جهان زندگی می‌کنند. جهان تا اواسط این قرن بیشترشهری خواهد بود (UN-HABITAT 2008 p.IX).

شهرنشینی در کشورهای پرمصرف در مقایسه با کشورهای کم مصرف بیشتر است. به‌عنوان مثال در استرالیا، یکی از پرمصرف‌ترین کشورهای روی زمین، تقریبا ۸۹ درصد مردم در مناطق شهری زندگی می‌کنند (Lehmann 2010a, p.20). شهرهایی که سبب رشد اقتصادی می‌شوند (Lehmann 2010a, p.20) مناطق بزرگ، کریدورهای شهری و مناطق شهری را بسته به اشکال مختلف شهری. با این حال، مردم از داخل شهرها به “ماهواره” یا خوابگاه‌های شهری و محله‌های حومه شهر به دلیل مسکن و شرایط زندگی مقرون به صرفه‌تر (UN-HABITAT 2008 p.IX) نقل مکان می‌کنند.

طراحی شهرهای پایدار بسیار چالش‌برانگیز است. در میان همه چالش‌های کلیدی، زباله‌مدیریت یکی از مهمترین چالش‌های طراحی شهری پایدار است. در بالا شهرهای مصرف در جهان صنعتی، مقادیر زیادی زباله کاغذ، بسته‌بندی بیش از حد، زباله‌های مواد غذایی و زباله‌های الکترونیکی همگی مشکلات خاصی را ایجاد می‌کنند. “ضد زباله” به معنای طراحی است و مدیریت محصولات و فرآیندها به‌طور سیستماتیک برای جلوگیری و حذف ضایعات و مواد، و حفظ و بازیابی تمام منابع از جریان‌های زباله (ZWIA 2004).

بنابراین، شهرهای بدون زباله صددرصد زباله‌های خود را بازیافت می‌کنند یا همه موارد ممکن را بازیابی می‌کنند. منابع از جریان‌های زباله است و هیچ زباله مضری برای محیط زیست ما تولید نمی‌کند. از دیدگاه کل‌نگر، دستیابی به طراحی شهرهای بدون زباله به نسبت دشوار است.

جامعه مصرف‌محور امروزی مقدار زیادی زباله تولید می‌کند. این بزرگ میزان زباله فشار زیادی را برای مدیریت شهری به منظور مدیریت بیشتر زباله‌ها ایجاد می‌کند. شیوه‌ای پایدار سیستم‌های مدیریت پسماند به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. فرآیند برنامه‌ریزی شهری مانند سایر بخش‌ها مانند آب یا انرژی. بنابراین، شکاف‌ها را می‌توان مشاهده کرد.

مدیریت پسماند در برنامه‌ریزی شهری فعلی زباله و منابع در یک شهر پایدار
آیا می‌دانستید؟ فناوری همچنین ممکن است خود را برای ترویج شیوه‌های مدیریت زباله در قلمرو شهری به کار گیرد. فناوری هوشمند می‌تواند در بهینه‌سازی مسیرهای جمع‌آوری زباله مؤثر باشد. نشانه‌های بصری، نمایشگرهای دیجیتال و علائم به تقویت فرهنگ‌ها در اطراف فضای مشترک و سرپرستی جمعی کمک می‌کند و اشاره به بهترین شیوه‌ها در مدیریت زباله‌های عمومی دارد. در سرتاسر شهر، باید نشانه‌های بصری و علائم ثابتی ایجاد شود تا عادات مناسب تفکیک زباله را تقویت کند.

فضاهای عمومی همچنین باید تلاش کنند تا با استفاده از ویژگی‌هایی مانند فواره‌های آب برای کاهش استفاده از بطری‌های پلاستیکی و برنامه‌های اشتراک ظروف قابل استفاده مجدد، بر شیوه‌های کاهش زباله تأثیر بگذارند. این دستورالعمل‌ها به‌طور جمعی به دنبال ادغام مدیریت پسماند در بافت شهری هستند.

امیرحسین روان

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس