در شرایطی که بحران آب در کشور به مرحله هشدار رسیده و وضعیت منابع آبی کشور در سالهای اخیر به بدترین شرایط خود نزدیک میشود، استان همدان نیز از این وضعیت مستثنی نبوده و با مشکلات جدی در تأمین آب مواجه است. در حالی که ذخایر سدهای کشور در پایینترین سطح خود قرار دارد، ذخایر سدهای استان همدان نیز کاهش قابل توجهی را تجربه کرده است.
طبق آخرین گزارشها، ذخایر آب در سدهای همدان همچنان پایینتر از ظرفیت نرمال خود است. سدهای اکباتان همدان، کلان ملایر و سرابی تویسرکان که منبع اصلی تأمین آب شرب و کشاورزی استان هستند، با کمبود ذخایر روبهرو بوده و این مسأله سبب نگرانیها شده است. تغییرات اقلیمی و کاهش بارشها نیز اوضاع را پیچیدهتر کرده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان گفت: با توجه به کاهش حجم ورودی به سدهای استان همدان و برداشت از سدها به جهت مصارف مختلف، ذخایر سدهای استان رو به کاهش است. رضا اخلاصمند، با بیان اینکه وضعیت منابع آبی استان در شرایط خاص قرار دارد، گفت: ذخایر سدهای استان همدان با کاهش نسبت به سال گذشته مواجه شده است.
وی پیش از این اعلام کرد: در حال حاضر مجموع حجم آب ذخیرهشده در سدهای استان به حدود ۵۰ درصد رسیده که با توجه به برداشت از سدها جهت تأمین آب شرب و کشاورزی، این حجم رو به کاهش میباشد.
بیاعتمادی کشاورزان به منابع آبی
در استان همدان که بخش قابل توجهی از اقتصاد آن به کشاورزی وابسته است، کمبود منابع آبی مشکلات جدی برای کشاورزان ایجاد کرده است. کشاورزان به ویژه در شهرستانهایی مانند همدان، ملایر، بهار و کبودراهنگ، از مشکلات کمبود آب برای آبیاری زمینهای کشاورزی خود گلایه دارند. همین موضوع سبب کاهش تولید محصولات کشاورزی در سالهای اخیر و تهدید امنیت غذایی در این استان شده است.
بحران آب در همدان تنها به بخش کشاورزی محدود نمیشود، کمبود منابع آبی همچنین بر تأمین آب شرب و صنعتی نیز اثر گذاشته است. در برخی مناطق شهری، افت فشار آب در ساعات پیک و غیرپیک مصرف گزارش شده و نگرانیهایی درباره تأمین نیازهای آبی شهروندان وجود دارد. در همین راستا، مدیرعامل آبفای استان همدان بر لزوم صرفهجویی در مصرف آب تأکید کردهاست، اما این راهکار به تنهایی کافی نیست.
کارشناسان حوزه آب استان همدان بر این باورند که بحران آب تنها با صرفهجویی در مصرف خانگی حل نخواهد شد، بلکه نیاز به یک بازنگری اساسی در نحوه مصرف آب در بخشهای کشاورزی، صنعتی و شهری وجود دارد. به اعتقاد آنها، باید الگوهای مصرف بهویژه در کشاورزی که یکی از بزرگترین مصرفکنندگان آب در استان است، اصلاح شود. سیاستهای جدید برای استفاده بهینه از منابع آبی مانند استفاده از روشهای نوین آبیاری، بازسازی شبکههای آبیاری و استفاده از منابع آب جایگزین میتواند در رفع بحران مؤثر باشد.
بهنظر میرسد مسئولان استان همدان در حال بررسی راهکارهایی برای مقابله با بحران آب هستند. استفاده از روشهای نوین آبیاری در بخش کشاورزی، نوسازی شبکههای توزیع آب در شهرها و کاهش هدررفت آب در بخشهای مختلف، از جمله اقداماتی است که باید بهطور فوری در دستور کار قرار گیرد. علاوه بر این، راهکارهایی مانند استفاده از پسابها برای آبیاری کشاورزی و افزایش ظرفیت ذخیرهسازی آب در سدهای موجود میتواند از بروز بحرانهای آینده جلوگیری کند.
کارشناسان تأکید دارند که عبور از این بحران تنها با اصلاحات ساختاری در مدیریت منابع آبی و تغییر نگرشها نسبت به مصرف آب ممکن خواهد بود. دولت و مسئولان باید بهطور شفاف با مردم ارتباط برقرار کرده و اطلاعات دقیقتری از وضعیت منابع آبی ارائه دهند تا مردم نیز در جریان وضعیت بحرانی قرار بگیرند و همکاری لازم را برای صرفهجویی و مدیریت منابع انجام دهند.
بحران آب در همدان و دیگر نقاط کشور، نه تنها یک بحران مقطعی بلکه یک چالش بلندمدت است که نیاز به اصلاحات ساختاری، سیاستگذاریهای شفاف و مشارکت فعال مردم دارد. تنها با تغییر نگرشها و استفاده بهینه از منابع آبی میتوان از وقوع بحرانهای بزرگتر در آینده جلوگیری کرد.
