پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بی‌پولی پروازی‌ها برای تکمیل مسکن‌

نهضتی برای لوکس‌ها؟

نویسنده : غزل اسلامی

حالا 3سال می‌گذرد و نه تنها آن عدد به ۸۲۷۲ واحد تقلیل یافته است که پیشرفت فیزیکی پروژه سال‌ها با بهانه‌های مختلف مانند نبود زیرساخت، عدم تحویل زمین توسط ادارات برای ساخت مدرسه و کلانتری و مسجد و فضای سبز و ... ، مشکلات مکان‌یابی و برخی موضوعات دیگر به کندی پیش پیش رفت و اکنون روی عددی میان ۳۷ تا ۳۹درصد پیشرفت فیزیکی متوقف شده است. اما امروز چالش اصلی، کم‌کاری فیزیکی نیست؛ چالش اصلی، شکاف عمیق و غیرقابل باور میان هزینه پیش‌بینی‌شده و قیمت تمام‌شده واحدهای فوق است که بنیان‌های عدالت مسکن در این پروژه را لرزانده است.
در ابتدای طرح نهضت ملی مسکن، مسئولان کشوری و استانی هزینه ساخت هر متر مربع را در نهایت حدود ۴.۵ میلیون تومان برآورد کردند. اما در جلسه اخیر مربوط به کوی پرواز، امیررضا یوسفیان، معاون عمرانی استاندار، منتقدانه، حقیقتی تلخ را مطرح کرد و گفت: «درست است که 37درصد از پروژه با هزینه‌ای کمتر از 5میلیون تومان برای هر مترمربع ساخته شده اما هزینه ساخت مابقی پروژه، بر اساس نرخ روز ساخته خواهدشد.» کارشناسان مسکن نیز پیش از این هزینه ساخت هرمتر مربع را 45 تا 50میلیون تومان برآورد کرده‌اند.
این جهش قیمتی، یک تغییر قیمت عادی نیست؛ بلکه یک شوک اقتصادی مستقیم به دهک‌های هدف نهضت ملی مسکن است.
ثبت‌نام‌کنندگان کوی پرواز، عمدتا از اقشاری هستند که توان خرید از بازار آزاد را ندارند. بسیاری از آنها در مرحله نخست، مبالغی حدود ۵۰ میلیون تومان پرداخت کرده‌اند که طبق اعلام علیرضا صارمی معاون مسکن و ساختمان اداره‌کل راه و شهرسازی استان همدان، «با واریزهای مرحله‌ای، تاکنون ۱۴۰۰نفر از متقاضیان سقف ۸۰۰ میلیون تومان برای انتخاب واحد را واریز کرده‌اند.» افزایش قیمت تمام‌شده به ۵۰ میلیون تومان به ازای هر متر (با فرض متراژ 78متر، حدود 3میلیارد و 900میلیون تومان برای هر واحد)، یعنی بار مالی چند برابری که هیچ‌یک از دهک‌های 1 تا 7 توان پرداخت آن را ندارند.
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان همدان از هزینه ۶۷۰میلیارد تومان از منابع داخلی بنیاد خبر داده است. این رقم برای تکمیل پروژه‌ای با این ابعاد و با این نرخ جدید، عددی ناچیز به نظر می‌رسد. اما نکته مهم‌تر این است که چرا با وجود ۳ سال زمان و پیشرفت فیزیکی ۳۷درصدی، هنوز قیمت قطعی اعلام نشده است؟ صارمی در همان جلسه اشاره کرد که افزایش قیمت مصالح و عدم تأمین به‌موقع آورده متقاضیان، مانع از اعلام قیمت قطعی شده است. این یعنی مدیریت ریسک پروژه در 3سال گذشته صفر بوده است. پیمانکار و کارگزاران، با وجود نوسانات شدید بازار، توانایی پیش‌بینی یا پوشش ریسک تورم را نداشته‌اند و اکنون این ریسک مستقیما به دوش متقاضیان ضعیف انداخته شده است.
استان‌هایی مانند قم و قزوین و برخی شهرهای دیگر، با وجود چالش‌های مشابه، توانسته‌اند واحدهای زیادی را تحویل متقاضیان دهند. تفاوت در چیست؟ در همدان، پروژه در دوراهیِ تکمیل ناقص با هزینه سرسام‌آور و توقف کامل گیر کرده است. در حالی که در شهرهای موفق، مدیریت یکپارچه‌تری بین پیمانکار، دولت و متقاضیان وجود داشته و پیشرفت‌های فیزیکی با نیاز جامعه و واقعیت‌های اقتصادی همسو بوده است. همدان با بهانه‌تراشی‌های اداری (تحویل زمین ادارات، زیرساخت‌ها، آورده متقاضیان و ...) و عدم تمرکز بر تکمیل سریع، فرصت جبران تورم را از دست داده است.
حذف تدریجی برخی متقاضیان
از چرخه مسکن
استاندار همدان در همان جلسه تأکید کرد که «باید راهی پیدا کنید که هرطور شده اقشار ضعیف و بدون خانه خانه‌دار شوند». اما این صحبت‌ها با واقعیت عملکرد و بوروکراسی برخی ادارات در همدان، وضعیت اقتصاد دهک‌های مشمول و هزینه‌های ساخت در تضاد است. اگر قیمت تمام‌شده واقعی 45 تا 50میلیون تومان است، پس نهضت ملی مسکن در همدان عملا به یک پروژه لوکس برای دهک‌های بالا تبدیل شده است. دهک‌های ۱ تا ۴ با این قیمت‌گذاری، نه‌تنها نمی‌توانند واحدها را تحویل بگیرند، بلکه حتی اگر واحدها را تحویل بگیرند، توان بازپرداخت اقساط سنگین (که بر اساس قیمت جدید محاسبه می‌شود) را نخواهند داشت.
مسئولان پیشین و حتی فعلی همدان به دلیلی که تاکنون این پروژه را به سرانجام نرسانده‌اند اکنون در یک بن‌بست مدیریتی گرفتار شده‌اند. از یک سو، تعهدات قانونی و اخلاقی به دهک‌های پایین دارند و از سوی دیگر، با واقعیت تورم و هزینه‌های واقعی ساخت روبرو هستند. راهکارهای پیشنهادی مانند تأمین منابع از محل بودجه عمومی یا تسهیلات کلان بانکی نیازمند اراده‌ای قوی و تصمیم‌گیری‌های فوری در سطح ملی و استانی است. تا زمانی که قیمت‌گذاری بر اساس نرخ روز و بدون یارانه پنهان یا صریح دولت انجام شود، دهک‌های ضعیف و متوسط همدان از چرخه خانه‌دار شدن حذف خواهندشد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس