پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بانک‌ها به خواب رفته‌اند‌!

بانکداری نوین چند سالی است که در ایران گسترش یافته و شاهد اجرایی‎‌شدن بخش‌هایی از این فناوری در عرصه بانکداری کشورمان هستیم.

صد البته که حضور همزمان بانکداری دیجیتال در کنار بانکداری سنتی تضادهایی نیز به دنبال داشته که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

بخشی از صنعت بانکداری کشور همچنان متأثر از تفکرات سنتی است و برخی صاحبان نفوذ و تأثیرگذاران، در مسیر ورود بانک‌ها به دنیای مدرن به مانند ترمز و سرعتکاه عمل می‌کنند.

علی‌رغم همه فراز و فرودها امروز با ظهور نسل z، شاهد اقبال گسترده‌ای از ورود فناوری دیجیتال به نظام بانکداری هستیم؛ اما هنوز هستند افرادی که مقابل بخش عظیمی از ضرورت‌ها و پیش شرط‌های تحقق بانکداری نوین مقاومت می‌کنند و راه‌های زودبازده و پرسود مانند بنگاه‌داری و سرمایه‌گذاری در زمین و مسکن را در پیش گرفته اند. اتفاقی که سبب شده تا رهبر معظم انقلاب به‌صورت مکرر به موضوع بپردازند که البته پیرو آن شاهد دستورات و ابلاغیه‌هایی برای منع بانک‌ها از بنگاه‌داری بودیم.

بنگاهداری یکی از روش‌های سنتی بانک‌ها برای درامدزایی و سرپا ایستادن در چند دهه نخست انقلاب بود که شاید به ضرورت دوران به کار گرفته شد؛ اما اکنون نه تنها ضرورتی ندارد، بلکه به معضلی بزرگ بدل شده و بانک‌ها را از مسیر اصلی خود منحرف کرده است. شاید دلیل واضح و روشن استقبال از این روند در دسترس و مطمئن بودن سود حاصل از آن باشد که در برخی بانک‌ها و مؤسسات مالی و در کمال تعجب به طور عمده ناتراز را به سرمایه‌گذارانی شکم‌چران تبدیل کرده تا در حوزه‌های مختلف اقتصادی، کسب و کار، مسکن و ... سفره پهن کنند و فضای اقتصادی را به التهاب بکشانند.

در این میان، تحول دیجیتال با وجود مسیر سخت و ناهموار خود می‌تواند شرایط سرمایه‌گذاری در عرصه‌های کم ریسک و دراز مدت را برای بانک‌ها فراهم کند تا در راه رشد و توسعه حوزه بانکی خود گام برداشته و درامد حاصل از بانکداری دیجیتال یا نوین را صرف رسیدن به اهداف بلندپروازانه خود کنند.

نمونه‌های متعددی در دنیای دیجیتال نظیر نتفلیکس و آمازون وجود دارند که در نهایت مسیر تمامی فعالیت‌ها و اقدامات آنها به بانکداری نوین ختم می‌شود و توانسته‌اند، راه‌های جدیدی برای درامدزایی و رسیدن به اهداف رویایی بانک‌ها در عصر دیجیتال فراهم کنند.

بستر فراهم است

شاید این شائبه مطرح شود که امکان ایجاد بانکداری دیجیتال با در نظر گرفتن بسترهای زیرساختی موجود و نیروی انسانی در اختیار، به‌صورت کامل و ایده‌آل در کشور وجود ندارد؛ اما در پاسخ این ایهام باید با قاطعیت تأ کید کرد، تمامی بسترهای زیرساختی کشور برای رسیدن به بانکداری نوین متناسب با نیازهای جهانی آن وجود دارد و حتی نیروی انسانی داخل کشور از نظر تخصص هیچ چیز از متخصصان خارجی کم ندارند.

به عنوان نمونه NFC (ارتباطات میدان‌نزدیک) برای پرداخت ساده‌تر و امن‌تر که به زبان بسیار ساده، یک استاندارد ارتباط بی‌سیم مبتنی بر مجاورت است و مزایای زیادی به ارمغان می‌آورد که فناوری جدیدی نیز نیست، سال‌هاست در کشور همسایه ایران، یعنی «ترکیه» با وجود کمبود زیرساخت و نیروی انسانی در حال اجراست و جامعه ترکیه در حال بهره‌برداری از این امکان است. این در حالی است که ایران در مدت مشابه غنی از زیرساخت و نیروی انسانی متخصص بوده؛ اما بهره‌برداری از آن به صفر تمایل دارد.

شاید بتوان گفت انگیزه‌های لازم برای سوق یافتن به درامدزایی از طریق ابزاری‌های نوین بانکداری وجود ندارد یا اینکه بنگاه‌داری، درامدهای سهل‌الوصول‌تر و سریعتری نسبت به سرمایه‌گذاری در عرصه‌های جدید و فناورانه دارد.

دولت آینده و نظام بانکی و بخصوص مدیران تأثیرگذار آن باید به این باور برسند که در شرایط کنونی هر روز نسل z وابستگی خود را به فضای دیجیتال بیش از پیش به رخ می‌کشد و اصرار و پافشاری بر سنت‌گرایی جز گذاشتن خود در لبه پرتگاه با طنابی پوسیده نیست.

به هر حال، نباید فراموش کنیم که فناوری منتظر ما نمی‌ماند و هرچه دیرتر به سمت آن حرکت کنیم زمان، انرژی و هزینه بیشتری برای رسیدن به فناوری‌های نوین و برابری با دنیا در این عرصه صرف خواهد شد و نسل‌های آینده در انتظار سنت‌های ما نمی‌مانند.

صادقانه باید به نامزدهای انتخاباتی و فردی که از این میان به عنوان رئیس جمهور منتخب خواهد بود گفت: تحول نظام بانکی درد دارد؛ اما این درد نه در برخوردها بلکه در عبور از سنت‌ها شکل می‌گیرد و باور به تأثیر استفاده درست از فناوری.

نظام بانکی ایران که در دهه‌های گذشته پیشتاز تبادلات الکترونیکی بوده و به جد می‌توانیم آن را در زمینه تبادلات الکترونیک از پیشتازان این نوع تبادلات حتی در سطح جهانی بدانیم؛ آن‌هم نه در ادعا بلکه به شهادت آمار بانک مرکزی که از کاهش میزان اسکناس و مشکوک در دست مردم همزمان با ثبات میزان ارزش تراکنش‌ها شاپرک در سطح 14درصد از کل نقدینگی کشور خبر می‌دهد، آن‌هم از سال1399 به این سو؛ یعنی در دوره‌ای که رشد نقدینگی جهشی بوده است. اتفاقی که گویای جایگاه پر اهمیت تبادلات الکترونیکی پول در اقتصاد ایران است.

موانع خودساخته

حال در این شرایط بسنده کردن به درگاه‎هایی مانند پوز که یکی از چندین پایانه تبادلاتی در بانکداری الکترونیک تلقی می شود، صد البته بی‌توجهی به فناوری‌های دیگر مانند NFC و بسیاری مدل‌های پیشرفته و نوین دیگر است.

متأسفانه در برشمردن موانع خودساخته تحول دیجیتال در نظام بانکی، پافشاری بر ابزارهای سنتی مانند پوز و کارت‌های بانکی فعلی تنها مشتی نمونه خروار است که شاید ریشه در تضاد منافع برخی دارد و گویای این نکته است که عبور از همین مرزهای نازک اگر ممکن نشود، نظام بانکی نمی‌تواند تن به تحولات جدی‌تری مانند فاصله گرفتن از بنگاه‌داری بدهد.

در نهایت باید فریاد کرد، این یک حقیقت آشکار است که نباید بر آن چشم‌ها را ببندیم؛ نظامی که خلق ارزش و بهره‌وری را در روش‌های جدید و فناوری‌های بهره‌ور دنیای دیجیتال جست‌وجو نمی‌کند و به هر علتی از آن می‌هراسد، نمی‌تواند از بندناف بنگاه‌داری و منافع حاصل از آن بی‌نیاز شود و در نهایت غرق خواهد شد.

در کلام و زبان می‌توان به این مسیر یعنی تحول دیجیتال به عنوان راهکار عبور از چالش امروز نظام بانکی اشاره کرد و برآن صحه گذاشت ولی تا زمانی که خرید، فروش، تولید و واردات ابزارهای سنتی در چرخه مبادلات بانک‌ها و صنعت پرداخت برای برخی رانت‌های کلان داشته باشد؛ تضاد منافع حاصله مانع تحول دیجیتال شده و نمی‌توان انتظار داشت، نظام بانکی به نقطه‌ای عزیمت کند که باید.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس