قرار است برخی از کارخانهها به جای قیمت مصرفکننده، قیمت تولیدکننده را روی کالاهای تولیدی خود درج کنند.
در مرحله نخست از 27 آذرماه 4 قلم کالای مصرفی شامل آبمعدنی، نوشابه گازدار، انواع آبمیوه و ماءالشعیر و 4 قلم کالای سرمایهای شامل غذاساز، نوشیدنیساز، چرخگوشت و ماکروویو اجباری شد و در نامهای که سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان به انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران، انجمن صنایع سلولزی بهداشتی و انجمن صنایع شوینده بهداشتی و آرایشی به اتاق اصناف زده، پودر لباسشویی، دستمال کاغذی، پوشک بچه، یخچال فریزر، تلویزیون و ماشین لباسشویی هم به این لیست اضافه شده است که در راستای جلوگیری از استفادههای احتمالی و اجحاف در حق مصرفکنندگان و تولیدکنندگان نسبت به درج قیمت تولیدکننده و واردکننده که در برگیرنده مجموع هزینهها و سود قانونی واحدهای تولیدی/وارداتی با لحاظ مالیات بر ارزشافزوده هستند با لحاظ موارد ذیل از تاریخ چهارم دیماه اقدام کند.
گفته میشود تا پایان سال قرار است همه کالاها با درج قیمت تولیدکننده عرضه شود.
در این ابلاغیه سازمان حمایت الزامات اجرایی با توجه به مفاد بند ۲۳ سیاستهای کلی اقتصادمقاومتی مبنی بر ضرورت شفاف و روانسازی نظام توزیع و قیمتگذاری و روزآمدسازی شیوههای نظارت بر بازار که لازمه این امر اطلاعرسانی نظاممند، دقیق و بهنگام در مورد قیمت کالا و خدمات به مصرفکنندگان بوده و در قوانین متعدد به ضرورت درج قیمت تأکید شده است این مصوبه را نیز در قالب 7 بند به واحدهای تولیدی اعلام کردهاند:
۱- قیمت تولیدکننده/واردکننده درج شده بر روی کالا باید عیناً منطبق با قیمت فروش بر اساس صورتحسابهای صادره فاکتورهای فروش باشد.
۲- به منظور بهرهمندی مصرفکننده از تخفیفهای اعطایی هرگونه تخفیف بیش از 3درصد باید با قیمت تولیدکننده درج شده روی کالا صورت بگیرد و تخفیف بیش از 3درصد خارج از قیمت درج شده بر روی کالا از مصادیق رعایت نکردن ضوابط قیمتگذاری بوده و باید از این گونه اقدامات جلوگیری کرد.
۳- در مواردی از قبیل مناسبتهای ویژه، پایان سال، اعیاد، نزدیک بودن زمان انقضای محصول و لزوم اعطای تخفیفهای مقطعی بیش از میزان تعیین شده در بند ۲ این بخشنامه واحدهای مربوطه باید نسبت به اخذ مجوز لازم از سازمان صنعت، معدن و تجارت استان و محل اقدام کنند تا رصد لازم در اعطای تخفیفات واقعی به مصرفکنندگان صورت بگیرد.
۴- حداکثر مبلغی که توسط مجموع حلقههای توزیعی از تأمینکننده تا مصرفکننده میتواند به قیمت تولیدکننده/ واردکننده اضافه گردد شامل مجموع ضریب سود پخش سراسری ۱۰درصد و سود خردهفروشی منطبق با ضرایب خردهفروشی مصوب است.
۵- در مواردی که توزیع کالا بهصورت پخش سراسری نباشد مبلغ فوق به میزان ضرایب سود مربوطه کاهش مییابد.
۶- تمامی واحدهای تولیدی/ وارداتی باید اقدامات لازم را جهت اطلاعرسانی و آگاهسازی شبکههای توزیع و مصرفکنندگان مرتبط در این خصوص را انجام دهند.
۷- خردهفروشان باید نسبت به نصب برچسب قیمت مصرفکننده با لحاظ سود و هزینههای مصوب اقدام کرده و همچنین درصد سود اعمالی را بهصورت شفاف درج کنند.
باینحال از همان ابتدایی که موضوع درج قیمت تولیدکننده روی کالاها مطرح شد پرسشهایی برای مردم ایجاد شد بهطور مثال محاسبه قیمت مصرفکننده چگونه خواهد بود؟ اعلام قیمت تولیدکننده چه فایدهای برای مصرفکننده دارد؟ و... در این گزارش قصد داریم به ۶ پرسش شما درباره این طرح و ایرادهایی که به آن گرفته شده، بپردازیم.
اصلاً درج قیمت تمام شده چه ضرورتی دارد؟
موضوع اعلام قیمت تمامشده به مشتری در کشور، موضوع جدیدی نیست؛ تقریباً یک دهه است که این موضوع و ضرورت آن مطرح شده است، اما هر بار به تعویق افتاده و به دلایلی که رسانهای نشده هر یک از وزیران اجرایی، آن را به وزیر بعدی محول کرده است. درواقع وزارت صمت و وزارت سابق بازرگانی از زمان ریاستجمهوری احمدینژاد تاکنون این طرح را اجرا نکردهاند.
اما درباره چرایی درج قیمت تولیدکننده روی کالاها سیدرضا فاطمیامین، وزیر صمت در یک برنامه تلویزیونی با اشاره به جلسه ستاد تنظیم بازار درباره درج قیمت تولیدکننده روی محصولات گفت: «در برخی محصولات شاهد هستیم که قیمت مصرفکننده درج شده روی کالا ۳۰ تا ۴۰ درصد بیش از قیمت تولیدکننده است و به عبارتی در نظام توزیع افزایش غیرمعمول قیمتها را شاهد بودهایم، بنابراین برای رفع این مسأله در تلاش هستیم از هفته جاری به جای درج قیمت مصرفکننده، قیمت تولیدکننده روی ۱۵کالا درج شود.
آیا با اجرای این طرح، تخفیفهای دروغین حذف میشود؟
بارزترین دلیلی که مقامات بازرگانی داخلی کشور را بر آن داشته تا قیمت تمامشده کالاها را به اطلاع مشتریان برسانند، به دادن تخفیفهای نجومی مربوط میشود.
این مقامات میگویند اگر فروشندهای برای فروش یک کالای تولید داخل تا حدود ۵۰درصد تخفیف میدهد این به معنای آن است که قیمت فروش حتی از 2برابر قیمت تولید نیز بیشتر بوده که پس از کسر نصف قیمت، هم هزینههای تولید و سود تولیدکننده و هم حاشیه اندک سود برای فروشنده را تأمین کرده است.
این قرینه مهم موجب شد تا مقامات بازرگانی برای جلوگیری از گرانفروشی و در نظر گرفتن حاشیههای ضخیم سود فروشنده، راهکار درج قیمت تولیدکننده به جای قیمت مصرفکننده را تدبیر کنند تا مشتریان متوجه قیمت واقعی محصول شوند و گول تخفیفهای دروغین را نخورند.
عباس تابش، رئیس سازمان حمایت از مصرفکننده و تولیدکنندگان هم چند روز پیش در یک برنامه تلویزیونی درباره درج قیمت تولیدکننده به جای قیمت مصرفکننده روی کالاها اظهار کرد: «یکی از مشکلاتی که به تازگی با آن مواجه بودیم ارائه تخفیفهای اغواکننده بود و فاکتور مستندی هم در دسترس نبود که مشخص شود بر چه اساس این تخفیف ارائه میشود، اما با این طرح، دیگر تخفیفهای دروغین وجود ندارد چون تولیدکننده، قیمت تمام شده را که به منزله فاکتور است روی محصولات درج کرده است.
ممکن است تولیدکننده، قیمت تمام شده را هم بیشتر از قیمت واقعی تولید برای فروشگاههای بزرگ درج کند؟
همانطور که میدانید یکی از دلایلی که برخی فروشگاههای زنجیرهای اقدام به دادن تخفیفهای نجومی میکردند درج قیمتی بیش از قیمت واقعی محصول برای فروشگاههای زنجیرهای بود و برخی این احتمال را دادهاند که تولیدکنندگان برای فروشگاههای بزرگ باز هم اقدام به درج قیمت بالاتر از قیمت واقعی داشته باشند.
محمدصادق مفتح، قائممقام وزیر صمت در امور بازرگانی در اینباره گفته: مبنای محاسبه مالیات واحد تولیدی، قیمت کالا در کارخانه است.
اگر تولیدکننده به هر دلیلی قیمت محصول نهایی خود را افزایش دهد، ملزم است که براساس همان عدد، پرداخت مالیات داشته باشد. از اینرو تولیدکنندگان برای این که مالیات بیشتری پرداخت نکنند از درج قیمت غیرواقعی امتناع میکنند، بنابراین قیمت نهایی، قیمت واقعی کالا خواهد بود.بدین جهت در این بخش سیستم خودکنترلی داریم. در ضمن طبق دستورالعمل اتاق اصناف هرگونه تخفیف بیش از ۳ درصد تولیدکننده به فروشندهها، باید از قیمت تولید کسر و روی کالا درج شود.
چطور با درج قیمت تمام شده، قیمتها کاهش پیدا میکند؟
از آنجایی که کالاها در شهرهای مختلف تولید میشود، یک کارخانه به شهر عرضهکننده نزدیک و به شهر دیگر بسیار دورتر است، تاکنون تولیدکننده باید با یک قیمت واحد، کالای خود را در شهرهای مختلف عرضه میکرد، بنابراین تولیدکننده از آنجا که نمیداند محصول تولیدش در کدام شهر توزیع میشود، ناچار است طولانیترین مسیر و بیشترین هزینه را در نظر بگیرد تا کالا به دست مصرفکننده برسد.
در حقیقت مصرفکننده مجبور بود بیشترین هزینه حمل را در همه شهرها پرداخت کند حال اگر ما قیمت تولیدکننده (قیمت کالا در کارخانه) را مبنا قرار دهیم در اینصورت کالایی که در تهران فروخته میشود با درصدی مشخص افزایش پیدا میکند و در شهرهای دورتر با قیمت بالاتر عرضه میشود.
به این شکل کشف قیمت آسانتر است و دیگر تولیدکننده مجبور نیست بر قیمت نهایی کالای خود بیفزاید. بدین جهت اگر قیمت تولیدکننده به جای مصرفکننده روی کالا درج شود، قیمت کالاها شفافتر میشود و خریداران هم اطمینان پیدا میکنند که کالا را با قیمت واقعی میخرند.
