■ مردم با دولت همکاري کنند تا کسي نتواند سواستفاده کند
■ گرانيها از افزايش قيمت بنزين حداکثر 4 درصد خواهد بود
شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا که یک شورای فراقوهای است، که پس از چندین جلسه بررسی موضوع قیمت سوخت، تصمیم گرفت تا قیمت بنزین را افزایش دهد. تصمیمات این شورا به منزله تصمیمات نظام تلقی شده و رهبری هم تأکید کردهاند که از مصوبات این شورا حمایت خواهند کرد.
شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا شامل روسای قوا، معاون اول قوه قضائیه و دادستان کل کشور، معاون اول رئیس جمهور، معاون اقتصادی رئیس جمهور، وزیر اقتصاد، سخنگوی دولت، معاون اقتصادی رئیس جمهور، وزیر کشور، رئیس بانک مرکزی، رئیس دفتر رئیس جمهور، رئیس سازمان برنامه و بودجه و رؤسای کمیسیونهای اقتصادی و برنامه و بودجه و همچنین رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای میشود. البته با توجه به موضوعات مورد بررسی، برخی از مسئولان نظام نیز به جلسات این شورا دعوت میشوند.
معاون رئیس قوه قضائیه و دادستان کل کشور در شورای عالی هماهنگی اقتصادی سه قوه، تأکید کردند که قوه قضائیه برای اجرای طرح افزايش قيمت بنزين به طور کامل همکاری خواهد کرد.
رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در این جلسه با اشاره به قانون برنامه ششم توسعه و مصوبه سران قوا، خواهان مشارکت همه دستگاهها برای اجرای موفق این طرح شد.
در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا تأکید شد با توجه به تأمین منابع، این کمکهای حمایتی و معیشتی، ماهانه، بدون وقفه و به طور منظم پرداخت خواهد شد، بنابر این پرداختهای آبان ماه از هفته آینده آغاز خواهد شد.
همچنین با اشاره به سهمیهبندیهایی که در حوزه حمل و نقل انجام گرفته در کنار عدم افزایش بهای گازوئیل، عنوان شد که این اقدامات برای کنترل قیمتهای حمل و نقل کافی است اما در عین حال چنانچه اقدامات دیگری نیاز باشد، آن اقدامات انجام خواهد گرفت.
افزایش قیمت بنزین
باعث تورم میشود؟
یکی از نگرانیهای معمول در افزایش نرخ بنزین، تبعات تورمی آن است اما برخی معتقدند افزایش قیمت بنزین، تبعات تورمی ندارد. در این زمینه لازم است به تجربیات گذشته افزایش نرخ بنزین نگاهی داشته باشیم.
در سال ۸۶ که سهمیهبندی بنزین آغاز شد، در تیرماه برای نخستین بار سهمیهبندی انجام شد و قیمت بنزین سهمیهای از ۸۰ تومان به ۱۰۰ تومان رسید و نرخ آزاد نیز به ۴۰۰ تومان جهش کرد. ۹۶ درصد مصرف بنزین در سال ۸۶ به صورت بنزین سهمیهای بود.
نرخ تورم در این سال به 4/18۱۸.۴ درصد رسید که نسبت به سال قبلش، ۶.۵ درصد بیشتر بود. براساس گزارش بانک مرکزی، علت اصلی افزایش تورم «ارزش اجاری مسکن شخصی» بود. در بین گروههای اصلی نیز خوراکیها و آشامیدنیها بیشترین نقش را بازی کردند و نقش گروه «حملونقل» که بیشترین اثر را از رشد قیمت سوخت میپذیرد، ناچیز بوده است.
سال ۸۹ آغاز اجرای هدفمندی یارانه ها بود، در آذرماه این سال، بنزین سهمیهای که پیش از آن ۱۰۰ تومان بود با ۳۰۰ درصد افزایش به ۴۰۰ تومان رسید. بنزین آزاد نیز از ۴۰۰ به ۷۰۰ تومان صعود کرد. طبق گزارش بانک مرکزی در سال ۸۹ تورم مصرفکننده به 4/12 درصد رسید. این عدد نسبت به سال ۸۸ حدود 6/1 درصد رشد کرده بود. بانک مرکزی در تحلیل رشد تورم در سال ۸۹،«ارزش اجاری مسکن شخصی» را بهعنوان عامل اول و رشد شاخص بهای «گوشت گوسفند یا بز تازه با استخوان» را عامل دوم معرفی کرد.
از آنجا که در ماههای پایانی سال ۸۹، اصلاح قیمت بنزین عملی شد، اثر تورمی آن میتوانست در سال ۹۰ تخلیه شود. آمار بانک مرکزی در سال ۹۰ از رشد قابلتوجه تورم خبر میدهند. تورم مصرفی در سال ۹۰ به 5/21 درصد رسید. البته در سال ۹۰ افزایش نرخ ارز نیز یکی از محرک های مهم افزایش نرخ تورم بوده است. چرا که نرخ ارز در سال ۹۰ حدود ۷۴ درصد نسبت به سال ۸۹ جهش پیدا کرد. تحلیل بانک مرکزی از تغییرات تورم در این سال نشان میدهد که عامل اصلی تورم، پدیدهای جز بنزین بوده است. در سال ۹۰، «ارزش اجاری مسکن شخصی» از بالاترین سهم در تورم کل به میزان 3/10 درصد برخوردار بود. پس از آن شاخص بهای «بنزین» با 8/5 درصد سهم از رشد شاخص کل، دومین نقش را داشت.
در سال ۹۳ با اجرای گام دوم هدفمندی یارانهها نرخ بنزین سهمیهای به ۷۰۰ تومان و نرخ بنزین آزاد به هزار تومان رسید؛ یعنی یک تغییر ۷۵ درصدی و ۴۲ درصدی.
بانک مرکزی تورم مصرفکننده در سال ۹۳ را 6/15 درصد اعلام کرد. در این سال نرخ تورم روند کاهشی را نسبت به سال قبلش ثبت کرد یعنی رشد قیمت بنزین نتوانست در این سال مانع کاهش تورم شود. بانک مرکزی در تحلیل تغییرات تورم در این سال آورده است: «تثبیت نرخ ارز، کنترل نقدینگی و تعدیل انتظارات تورمی در سال ۱۳۹۳ موجب شد تا روند نزولی این نرخ ادامه یافته و از 5/32 درصد در فروردینماه به ۱6/15۵.۶ درصد در پایان سال برسد».
در سال ۹۴ با تک نرخی کردن بنزین و حذف سهمیهبندی، قیمت بنزین تکنرخی هزار تومان تعیین شد. یعنی نرخ بنزین ۴۲ درصد رشد را به ثبت رساند. البته از آنجا که قیمت بنزین آزاد تغییری نکرده بود، میانگین رشد قیمت بنزین حدود ۲۵ درصد بود.
دادههای بانک مرکزی در این سال، تورم 9/11 درصدی ثبت کرده که معادل 7/3 درصد نسبت به سال ۹۳ کاهش یافته است. در این سال بیشترین تورم متعلق به گروههای «بهداشت و درمان»، «تحصیل» و «رستوران و هتل» بوده است. براین اساس تجربیات سالهای گذشته نشان میدهد در دورههایی که دولت در وضعیت باثبات اقتصادی و تورم پایین، اقدام به افزایش قیمت بنزین کرده، تورم چندان افزایش نیافته است و بعضاً شاهد کاهش تورم هم بودهایم. اما در دورهای مانند سال ۹۰ که همراه با نوسان نرخ ارز و اعمال تحریمها بوده، شاهد افزایش تورم هستیم که بخشی از تورم مذکور ناشی از افزایش قیمت بنزین بوده است.
وزیر نفت چه میگوید؟
وزیر نفت مهار مصرف، افزایش صادرات بنزین و اختصاص یارانه انرژی به مردم را از جمله مزایای اجرای طرح سهمیهبندی بنزین در کشور خواند و گفت: برآورد ما این است که از محل اجرای این طرح در طول یک سال آینده ۳۱ هزار میلیارد تومان درآمد کسب خواهد شد که همه این مقدار به مردم تعلق میگیرد.
برنامه دولت چیست؟
رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت: تمام ۳۰ هزار میلیارد تومان درآمد ناشی از افزایش قیمت بنزین بین ۱۸ تا ۱۹ میلیون خانوار هدف توزیع میشود.
محمدباقر نوبخت با بیان اینکه این پول از هفته آینده به خانوارها پرداخت میشود، فزود: اگر کسی خودش را متقاضی دریافت این کمک هزینه میداند باید به وزارت رفاه مراجعه کند.
نوبخت همچنین با بیان این که مکانیزم توزیع درآمد ناشی از افزایش قیمت بنزین شفاف و قابل نظارت است، بيان کرد: دولت طی شش سال گذشته دو بار نسبت به اصلاح قیمت حاملهای انرژی اقدام کرده که هیچکدام منجر به روند افزایش تورم نشده است اما ممکن است سوءاستفاده برخی افراد از افزایش قیمت بنزین باعث افزایش قیمت سایر کالاها شود که در این زمینه سازمانهای نظارتی تمهید مقدمات کرده و جمعبندی جلسه ستاد تنظیم بازار نیز نشان میدهد که برای جلوگیری از سوءاستفادهگران برنامهریزی شده است.
این مقام مسئول در ادامه بر لزوم نظارت بر واحدهای تولید خودرو برای کاهش میزان مصرف سوخت و انرژی تاکید کرد.
او همچنین خاطرنشان کرد که از این به بعد سازمان برنامه و بودجه در ماه سه پرداختی خواهد داشت؛ یک پرداختی حقوق و مزایا و پرداختهای مربوط به طرحهای عمرانی است که هر ماه انجام میشود، پرداخت دیگر مربوط به یارانهها است که معمولا بیستوششم هر ماه انجام میشود و پرداخت دیگری وجود دارد که بابت حمایتهای معیشتی با استفاده از درآمد ناشی حاصل از افزایش قیمت بنزین انجام خواهد شد.
به گفته او ممکن است افرادی از گروه دریافت کنندگان یارانه نقدی حذف شده باشند اما بتوانند از این حمایت معیشتی استفاده کنند. برای مثال کسانی که برای کمک به دولت از دریافت یارانه انصراف دادند میتوانند در این گروه قرار یگیرند.
اخلالگران قطعا ریشه در خارج از کشور دارند
دادستان کل کشور با بیان اینکه مدیریت اصلاح قیمت بنزین بر اساس قانون و کارشناسیهای انجام شده توسط دولت محترم ابلاغ شده است، گفت: مردم عزیز ما قطعاً خط خودشان را از تعداد اندکی از اخلالگرانی که قطعا ریشه در خارج از کشور دارند، جدا خواهند کرد.
محمدجعفر منتظری در پاسخ به این سوال که «قوه قضاییه در این زمینه چه اقداماتی خواهد داشت با توجه به اینکه به هرحال ممکن است که عدهای از این شرایط سوء استفاده کنند و در مورد قیمت کالا و خدمات به مردم اجحاف شود؟» نیز گفت: اولا قوه قضاییه موظف است در چارچوب قانون با کسانی که اخلال ایجاد میکنند برخورد کند. در خصوص قیمتها هم حتماً سازمان تعزیرات حکومتی که زیرمجموعه دولت محترم است با همکاری سایر دستگاهها جلوگیری میکنند از اینکه بخواهد در قیمتها اخلالی به وجود بیاید و یا احیاناً افزایش قیمت بیرویه داشته باشند.
وی افزود: قوه قضاییه هم در چارچوب وظایف و تکالیفی که متوجه اوست قطعاً با هرگونه بینظمی چه در اخلال در تردد مردم و یا احیاناً اشکالاتی که بخواهند برای آسایش و آرامش مردم به وجود بیاورند برخورد خواهد کرد.
کالا، چه داخلی چه وارداتی گران نمیشود
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان همدان از تشدید نظارت بر بازار با آغاز سیاست جدید قیمت بنزین خبر داد و گفت: نظارتها بر بازار افزایش خواهد یافت تا هیچ یک از کالاهایی که از مبادی واردات یا تولید وارد بازار میشود، افزایش قیمت نداشته باشند.
حميدرضا متين با بیان اینکه افزایش قیمت بنزین لزوماً منجر به افزایش قیمت سایر کالاها نمیشود، تأکید کرد که برنامهای برای افزایش قیمت کالاها وجود ندارد.
وی افزود: با توجه به تأثیر روانی افزایش قیمت بنزین بر قیمت سایر کالاها، نظارتها بر بازار افزایش خواهد یافت تا هیچ یک از کالاهایی که از مبادی واردات یا تولید وارد بازار میشود، افزایش قیمت نداشته باشد.
همچنین به گفته متين در مراکز عمده فروشی و خرده فروشی نیز بر ثبات قیمت و کیفیت کالاها نظارت خواهد شد.
مردم نگرانند؛ دولت باید آن را برطرف کند
معاون وزير سابق با بیان اینکه نحوه تخصیص درآمد حاصل از اصلاح قیمت بنزین بر اقشار کم درآمد جامعه اهمیت زیادی دارد، توضیح داد: تجربه نشان میدهد که پس از افزایش قیمت بنزین یک تورم انتظاری شکل میگیرد و برای برطرف کردن این مشکل باید نگرانی مردم در زمان افزایش قیمت حاملهای انرژی را برطرف کرد که اصلیترین آن چگونگی تأمین و توزیع کالاهای مورد نیاز آنهاست.
يحيي آل اسحاق ادامه داد: خیال مردم باید از برطرف شدن نیازهایشان راحت باشد. از اینرو حتی گزینههایی مثل عرضه کالا به جای پول نفت یا ارائه کارتی که به وسیله آن بتوان یکسری کالاهای اساسی خرید کرد نیز جزو گزینههایی بود که در روزها و ماههای گذشته مطرح شده بود و در صورتی که قبل از اجرایی شدن این تصمیم جلسات مشاوره با کارشناسان و فعالان بخش خصوصی گذاشته میشد، قطعا تفاوتی جدی در شرایط اجرای این تصمیم به وجود میآمد.
رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق با اشاره به برنامهریزیهایی که از سالها پیش برای اصلاح قیمت حاملهای انرژی وجود داشته است، اظهار کرد: متأسفانه از سالهای قبل که امکان افزایش تدریجی قیمت بنزین وجود داشت، تصمیمی در رابطه با آن گرفته نشد و سرانجام تصمیم بر آن شد که در ایام فعلی قیمت بنزین افزایش پیدا کند. با توجه به شرایط خاص اقتصادی که امروز با آن روبهرو هستیم، چگونگی اجرای این تصمیم و نحوه برطرف کردن مشکلات مربوط به آن اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا مردم تحت فشار هستند و در صورت اجرایی نشدن درست این سیاستها احتمال بروز مشکلات جدید در این زمینه نیز وجود خواهد داشت.
مبلغ حمايت معيشتي چقدر است؟
با اصلاح قیمت بنزین، دولت طرح حمایت معیشتی برای جبران افزایش قیمت بنزین را در دستور کار قرار داده است که بر اساس آن قرار است منابع حاصل از تغییر قیمت بنزین بین ۱۸ تا ۱۹ میلیون خانوار هدف توزیع شود. آنچه که قرار است از محل درآمد ناشی از افزایش قیمت بنزین برای حمایت از خانوارهای هدف توزیع شود، به همان حساب یارانه افراد واریز خواهد شد و هیچ حساب دیگری از سوی دولت از خانوارها درخواست نشده است. پرداخت کمک حمایتی مانند یارانه نقدی، هر ماه انجام میشود؛ با این تفاوت که مبلغ یارانه نقدی ثابت و ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان است، امامبلغ واریزی در طرح حمایتی دولت برای خانوارهای تک نفره ۵۵ هزار تومان، دو نفره ۱۰۳ هزار تومان، سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، چهار نفره ۱۷۲ هزار تومان و پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان است.
طبق گفته نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه نخستین مرحله طرح حمایت معیشتی حداکثر تا ۱۰ روز آینده واریز خواهد شد.
