شتابدهندهها نهادی تخصصی در زیستبوم نوآوری هستند که با هدف حمایت از استارتاپها در مراحل ابتدایی، به آنها کمک میکنند تا مسیر رشد و توسعه را سریعتر و مؤثرتر سپری کنند. شتابدهندهها در تمام دنیا، نقشی کلیدی در پرورش و تجاریسازی ایدههای نوآورانه دارند. این نهادهای تخصصی به استارتاپها و افرادی که دارای ایده هستند، از طریق ارائه خدماتی همچون مربیگری، منتورهای حرفهای، دسترسی به شبکهای از مشاوران، بذر سرمایه اولیه، فضای کار اشتراکی و ارتباط با سرمایهگذاران کمک میکنند تا در مرحله آغازین رشد، مسیر درست کسبوکار و موفقیت را سپری کنند و بستری امن برای آزمایش و اصلاح مدل کسبوکار تیمهای نوپا فراهم کنند.
ایده شتابدهنده برای نخستینبار در سال ۲۰۰۵ با راهاندازی «Y Combinator» در ایالات متحده آغاز به فعالیت کرد. این شتابدهنده به دلیل نو و جذاب بودن در فضای کسبوکار، بهسرعت به یکی از بازیگران کلیدی در حوزه نوآوری و سرمایهگذاری خطرپذیر در آمریکا تبدیل شد. مدل این شتابدهنده بر مبنای حمایت چندماهه، سرمایهگذاری اولیه محدود و اتصال استارتاپها به شبکهای گسترده از سرمایهگذاران بنا شد. موفقیت این مدل سبب شد تا شتابدهندهها بهعنوان بخشی حیاتی از اکوسیستم کارآفرینی با مدلهای امروزی که موجود هستند، در سراسر جهان توسعه چشمگیری یابند و به یک نقطه امن و مطمئن برای کسبوکارها تبدیل شوند.
با تمام این مزایا که شتابدهندهها دارند، در بسیاری از استانهای کشور از جمله همدان، این نقش حیاتی هنوز بهدرستی تبیین و نهادینه نشده است.
همدان با وجود ظرفیتهای انسانی و دانشگاهی، هنوز نتوانسته در زمینه شتابدهی به استارتاپها و ایدههای نو به جایگاه شایستهای در سطح کشور برسد.
در حال حاضر تعداد شتابدهندههای فعال در استان بسیار محدود است و همین موضوع موجب کندی رشد و حتی پراکندگی فعالیتهای نوآورانه در سطح استان شده است. این وضعیت، پرسشهای جدی درباره علل عقبماندگی زیستبوم نوآوری همدان ایجاد میکند که آیا مشکل از سمت ساختار حمایتی سرمایهگذاران برای ورود به اکوسیستم شتابدهندهها است و یا سیاستگذاری درستی در این خصوص اتخاذ نشده است، یا اینکه خود استارتاپها و کارآفرینان جوان تمایلی به بهرهگیری از خدمات و حمایتهای شتابدهندهها ندارند؟
از یکسو، نبود مشوقهای مناسب، کمتوجهی به تأمین مالی اولیه برای شتابدهندهها و همچنین تمایل نداشتن بسیاری از سرمایهگذاران در این مسیر مانعی جدی برای توسعه این زیستبوم در استان ایجاد کرده است. از طرفی دیگر، بسیاری از تیمهای استارتاپی و افرادی که ایدهای نو و فناورانه دارند به دلیل ناآشنایی با مزایای شتابدهندهها، فقدان آموزشهای تخصصی یا حتی اعتماد نکردن به این نهادها ترجیح میدهند بهصورت مستقل کار خود را پیش ببرند. همچنین از معضلات دیگر استان میتوان به مهاجرت جوانان به استانهای دیگر اشاره کرد. این عدم اعتماد به زیستبوم کارآفرینی در استان شامل پیامدهای غیرمستقیمی از جمله نبود شتابدهندههای به تعداد نیاز تخصصها در استان شده است.
برای برونرفت از این وضعیت نیازمند یک بازنگری جدی در سیاستهای حمایتی و همچنین ترویج فرهنگ شتابدهی در بین کارآفرینان، سرمایهگذاران و جوانان، بهخصوص دانشجویان هستیم. دولت و نهادهای محلی میتوانند با ارائه حمایتهای مالی هدفمند، تسهیلگری در فرآیندهای قانونی و ارتباط مستمر با دانشگاهها و مراکز علمی، زمینه را برای شکلگیری شتابدهندههای حرفهای در بخش خصوصی و دولتی فراهم کنند. از طرفی رسانهها و نهادهای آموزشی باید در برای ترویج مدل شتابدهی و مزایای آن تلاش کنند تا ذهنیت درستی نسبت به این مدل کسبوکار در استان شکل بگیرد.
همدان نیازمند سرمایهگذاری جدی و آیندهنگرانه در حوزه شتابدهی است تا بتواند از ایدههای جوانان استان حمایت کرده و آنها را برای ارائه به بازار پرورش دهد، زیرا بدون این زیرساخت حیاتی، نه تنها فرصتهای نوآورانه از بین خواهند رفت، بلکه استان در رقابت با سایر مناطق، بیش از پیش عقب خواهد ماند.
