امضای تفاهمنامه تهیه طرح تفصیلی شهر همدان بین شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی استان فرصتی برای برنامهریزی علمی و پایدار شهر فراهم کرده است.
این بار، تجربههای گذشته نباید تکرار شود؛ تجربههایی که نشان داده دخالت سیاستمداران و افرادی با رانت اطلاعاتی میتواند روند تهیه و تصویب طرحها را سالها طولانی کند و زمینه زمینخواری، کوهخواری و سوداگری میلیاردی در بازار ملک و زمین را فراهم آورد. در طرح جامع گذشته، اطلاعات جلسات کارشناسی و یافتههای مطالعاتی به ابزاری برای منافع شخصی و گروهی تبدیل شد و آنچه قرار بود یک برنامه مدون برای توسعه شهر باشد، به منبع منفعت عدهای محدود بدل شد.
امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است که تهیه طرح تفصیلی همدان با تکیه بر مشاوران مستقل و متخصص انجام شود. این کارشناسان باید با تجربه و دانش کافی، مطالعات جمعیتی، اقتصادی، محیطزیستی و ترافیکی را به شکل علمی و مستند پیش ببرند و مسیر تصمیمگیری را بر اساس دادههای واقعی تنظیم کنند.
نقش سیاستگذاران و نمایندگان نهادها باید محدود به نظارت و ارائه دیدگاههای تخصصی باشد و هیچ دخالت مستقیم در تصمیمات فنی نباید انجام گیرد. کوچکترین سوءاستفاده از اطلاعات جلسات میتواند بازار زمین را به هم بریزد و اعتماد عمومی را خدشهدار کند، تجربهای که پیشتر بارها دیدهایم.
واقعیت اقتصادی کشور نیز اهمیت موضوع را روشن میکند. نرخ تورم بالا و تطابق نداشتن حقوقها و درآمدها سبب شده بسیاری از خانوادهها در تأمین مسکن و مایحتاج خود دچار مشکل شوند. متوسط قیمت مسکن در همدان بیش از ۸۰ میلیون تومان برای هر متر مربع است و فشار اقتصادی، حساسیت و ضرورت مدیریت دقیق منابع را دوچندان کرده است. تجربههای جهانی نشان داده است که شفافیت، اعتماد به متخصصان مستقل و اطلاعرسانی دقیق به مردم، کلید جلوگیری از فساد و ثبات بازار زمین است. در شهرهای پیشرفته، فرآیند تهیه طرحهای شهری مبتنی بر مستندات علمی، جلسات عمومی و نظارت مستقل است و دخالت سیاسی محدود به سیاستگذاری کلان. چنین رویکردی توزیع عادلانه فرصتها، جلوگیری از زمینخواری و سوداگری و حفظ ثبات بازار را ممکن میسازد.
برای تضمین موفقیت طرح همدان، شفافیت در دسترسی به دادهها و گزارشهای مشاوران، مستندسازی کامل تغییرات و نظارت مستقل بر مراحل تهیه طرح ضروری است. حضور نمایندگان سازمانها باید تنها محدود به ارائه مشاوره و نظارت باشد و جایگزین کار کارشناسی نشود. استفاده از فناوریهای نوین مانند نرمافزارهای GIS و مدلهای شبیهسازی، تحلیل دقیق نیازها و منابع شهر را ممکن میکند و تصمیمات را مستند و قابل رصد میسازد.
اعتماد کامل به متخصصان مستقل و رعایت اصول کارشناسی، شفافیت و نظارت نه تنها از بروز فساد و سوءاستفاده جلوگیری میکند، بلکه مسیر توسعهای پایدار، متوازن و عدالتمحور برای همدان فراهم میآورد. این رویکرد کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا میدهد، بهرهوری زمین و منابع طبیعی را تضمین میکند و اجازه نمیدهد منافع فردی یا گروهی بر منافع عمومی سایه بیندازد. اگر همه بازیگران از این فرصت استفاده کنند، همدان میتواند الگویی از شهرسازی حرفهای، شفاف و عادلانه باشد و این بار توسعه واقعی و پایدار را تجربه کند.
