پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

پتروشیمی چاه ارزی که پایان ندارد

2دهه پس از سرمایه‌گذاری در هگمتانه

نویسنده : غزل اسلامی

حداقل 25سال است که پتروشیمی در استان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. اما تنها 3سال است که در همدان پتروشیمی فعال بوده و مشغول تولید است. این صنعت در ایران سابقه 60ساله دارد.

نخستین پتروشیمی همدان در سال81جواز تأسیس گرفت و عملیات اجرایی آن در سال82آغاز شد.

به سرانجام رسیدن پروژه پتروشیمی هگمتانه آنقدر برای استان همدان اهمیت داشت که در همه ادوار استانداران وقت تمرکز ویژه‌ای بر ساخت و راه‌اندازی آن داشتند. روند ساخت این پروژه تا سال 92 ادامه داشت تا اینکه با، حدود، 90درصد پیشرفت فیزیکی متوقف و سرمایه‌گذار آن حاضر به ادامه کار، با شرایط موجود، نبود.

همین توقف کار سبب شد تا استاندار وقت که عرقِ زیادی به این پروژه داشت با شدت زیادی پیگیر ادامه کار پتروشیمی باشد. وقتی شدت تلاش‌ها بالاگرفت منتقدان بسیاری به نبود آب در همدان و پرآب‌بر بودن این صنعت انتقادات زیادی وارد کردند. با این وجود نه انتقادات و نه موانع و از همه مهم‌تر بی‌انگیزگی سرمایه‌گذار هیچکدام مانع پیگیری‌های استاندار وقت نشد.

در دهه90 استانداروقت و نمایندگان مجلس، بارها با وزیر نفت ملاقات کرده و سرمایه‌گذار آن، مرحوم علاقبندیان را برای همراهی به جلسه دعوت می‌کردند تا در ساخت و راه اندازی آن تمرکز کند.

این‌طور که به‌نظر می‌رسید روند راضی‌کردن سرمایه‌گذار برای ادامه کار در پروژه، تا مرحله عملیاتی‌شدن، نتیجه چندان مطلوبی نداشت زیرا علاقبندیان هم مطالباتی داشت که به‌نظر می‌رسید با سرمایه‌گذاری در همدان و ادامه ساخت و تکمیل پروژه هگمتانه به آن نمی‌رسد. با این حال وارثان مرحوم علاقبندیان در اواخر سال 96 با تکمیل پروژه موافقت کرده و سرانجام در دی‌ماه99 پتروشیمی هگمتانه به بهره‌برداری رسید.

تلاش‌های استان در راستای توسعه استان هرچند ستودنی بود اما در نهایت نتیجه‌ای که عاید همدان شد پتروشیمی‌ای است که برای تأمین مواداولیه خود دچار مشکلات عدیده‌ای است. آنچه که امروز مانع تولید پتروشیمی هگمتانه است نداشتن سهمیه مشخص ماده اولیه گاز وی.سی.ام است که نبود آن در مقاطعی خط تولید آن را دچار اختلال کرده است.

هرچند که قراربوده به صورت مستمر و با ضرب‌آهنگی مشخص از طریق پتروشیمی‌های غدیر و اروند تأمین مواداولیه آن صورت بگیرد اما این مشکل تا نبود برنامه جدید یا تغییرات اساسی در برنامه‌ها با آن خواهدماند.

استان نیز انرژی و وقت زیادی صرف روبراه کردن اوضاع پتروشیمی هگمتانه کرده و هنوز هم به‌دنبال درست کردن امور این پروژه است. زیرا صنایع پایین‌دستی پتروشیمی مزایای فراوانی دارد که در صورت توسعه آن، این صنعت تبدیل به یکی از چرخ دنده‌های اصلی موتور محرکه رشد اقتصادی می‌شود.

اکنون همدان دارای یک پتروشیمی است و با آغاز عملیات اجرایی پتروشیمی ابن‌سینا در سال1402 تعداد آنها در آینده‌ای نه‌چندان دور به 2پتروشیمی خواهدرسید.

از جمله مزایای پتروشیمی در همدان می‌توان به مواردی همچون سرمایه‌بری کمتر، اشتغال‌زایی بیشتر، ارزش افزوده بیشتر، تنوع بیشتر محصولات تولیدی و صادراتی و مخاطرات کمتر نسبت به صنایع بالادستی اشاره کرد.

فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی در جهان

اگر به میزان فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی در طول 10سال گذشته (2019- 2009) نگاه کنیم، موارد زیر را مشاهده خواهیم کرد:

- ارزش فروش محصولات پتروشیمی و شیمایی جهان در سال 2019 بالغ بر 3.669 میلیارد یورو بوده است. میزان فروش جهانی این محصولات بین سال های 2018 تا 2019 حدود 4/1 درصد رشد داشته و از 3.525 میلیارد یورو در سال 2018 به 3.669 میلیارد یورو در سال 2019 رسیده است.

- صنعت پتروشیمی و شیمیایی اتحادیه اروپا با 14/8درصد مقام دوم را در جدول پرفروش ترین‌ها در دنیا به دست آورد و ایالات متحده آمریکا با 13/8 درصد در مقام سوم جای گرفت. میزان رقابت در سطح جهانی در طول 10 سال گذشته به‌شدت متحول شده است. امروزه، کشورهای نوظهور آسیایی در کنار کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا و ژاپن در 10 رتبه نخست از نظر فروش محصولات پتروشیمی قرار گرفته‌اند.

- کشورهای بریکز (BRICS) شامل برزیل، روسیه، هند و چین در سال 2019 مجموعا 47/2 درصد از کل فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی را به خود اختصاص داده اند. تقریبا سه چهارم فروش محصولات شیمیایی جهان در سال 2019 متعلق به کشورهای بریکز، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا بوده است. یک چهارم باقیمانده نیز متعلق به کشورهای نوظهور در آسیا و خاورمیانه بوده است. این در حالی است که چین در سال 2019 با فروشی بالغ بر 488.1 میلیارد یورو بزرگترین تولیدکننده محصولات پتروشیمی و شیمیایی جهان بوده که حدود 40/6 درصد از فروش این محصولات در جهان را به خود اختصاص داده است.

میزان فروش 10 کشور برتر

میزان فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی اتحادیه اروپا در سال 2019 در حدود 1/2 درصد کاهش یافت و از 550/2 میلیارد یورو در سال 2018 به 543/4 میلیارد یورو در سال 2019 رسید. اما با این وجود هنوز هم 27 کشور عضو اتحادیه اروپا در فهرست 10 کشور برتر از نظر میزان فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی قرار دارند که میزان درآمد حاصل از فروش آنها بالغ بر 617/3 میلیارد یورو بوده است
(16/8 درصد).

2کشور از 10کشور برتر تولیدکننده محصولات شیمیایی و پتروشیمی در جهان آمریکایی هستند (ایالات متحده آمریکا و برزیل) که در مجموع میزان فروش آنها بالغ بر 569/8 میلیارد یورو بوده است (15/3 درصد از بازار جهانی). توسعه صنعت پتروشیمی در برزیل در سال 2018 بهبود چندانی نیافت و میزان درآمد حاصل از فروش محصولات پتروشیمی و شیمیایی در این کشور در حدود ¼ درصد کاهش یافت.

چشم انداز صنعت پتروشیمی به سرعت در حال تغییر است. چین صنعت پتروشیمی خود را وارد مرحله بعدی توسعه کرده است و قصد دارد از یک «کشور درجه دو» به یک «کشور درجه یک» و از یک «کشور بزرگ» به یک «قدرت بزرگ» در صنعت نفت و پتروشیمی تبدیل شود، که در زمینه نوآوری‌های فناورانه پیشرو است و نفر اول در بازارهای جهانی است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس