پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

با گذشت 2 دهه از مصوبه هیأت وزیران

ساخت شهر جدیدهگمتانه توجیه دارد؟

نویسنده : محمدخلیل البرزنیا

بخش اول
حدود سال‌های 1384 الی 1390 بود که با پیگیری‌های نماینده شهر همدان در مجلس شورای اسلامی ایجاد مصوبه دهه70 شهر جدید در همدان با یک هدف اصلی "احداث شهر جدید بر پایه معماری و شهرسازی ایرانی-اسلامی" بر سر زبان‌ها افتاد و با حضور وزیر راه و شهرسازی وقت در شهر همدان موافقت اولیه کسب و برابر دستور وزیر راه و شهرسازی، شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید با هماهنگی اداره کل راه و شهرسازی مقدمات مکان‌یابی اراضی ملی را آغاز کردند و مکان فعلی برای اخذ مصوبات لازم به شورای‌عالی پیشنهاد شد.
شهر جدید حورا علی‌رغم تصویب طرح در شورای عالی شهرسازی و معماری با توجه به نوع مکان‌یابی آن، هیچگاه برای احداث پروژه‌هایی از قبیل مسکن مهر، شهرک علم و فناوری، توسعه آموزش عالی، توسعه شبکه بهداشت و درمان و... خودنمایی نکرده بود. تا اینکه طی ماه جاری در پی مشکلات تأمین اراضی ساخت نهضت مسکن ملی ظاهراً در دستور کار مدیریت ارشد استان قرار گرفته است.

اهداف مدیریت ارشد استان برای آغاز به کار شهر جدید هگمتانه (حورا)
■ اجرای بخشی از طرح نهضت ملی مسکن در شهر جدید حورا
■ جذب سر ریز جمعیت شهر همدان در شهر جدید حورا
■ ساخت شهر جدید، بر پایه معماری ایرانی اسلامی است
■ احداث شهر جدید برای جمعیتی بین ۱۰۰‌تا ۱۲۰هزار نفر
■ فرصتی برای توسعه، پیشرفت و عمران همدان در ابعاد مختلف
***

مصوبه شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران درباره طرح جامع شهر جدید هگمتانه (حورا) شماره91/300/58084
استاندار و رئیس شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان همدان
در اجرای بند (5) ماده (4) قانون تأسیس شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران و ماده (42) آئین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران محلی، ناحیه‌ای، منطقه‌ای و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور، مصوب 12/10/1378 هیأت محترم وزیران، به استحضار می‌رساند: شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 13/9/1391؛ طرح جامع شهر جدید حورا را که در اجرای بند (2) از ماده (3) قانون تغییرنام وزارت آبادانی و مسکن به مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن، توسط این وزارتخانه تهیه و در تاریخ 20/12/1390 در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان همدان به تصویب رسیده بود را مورد بررسی نهائی قرار داد و ضمن تصویب طرح مقرر نمود:
1ـ مساحت محدوده شهر جدید، در فاز 1، برای استقرار 40 هزار نفر جمعیت، به میزان 400 هکتار پیش‌بینی می‌شود و پس از تحقق جمعیت در فاز 1، امکان توسعه در 2 فاز دیگر هر یک به میزان 400 هکتار فراهم خواهد شد.
2ـ حریم شهر به میزان 4800 هکتار پیش‌بینی می‌شود.
3ـ مکان‌یابی اراضی شهر جدید الزاماً در نقطه‌ای صورت گیرد که بلامعارض باشد و امکان انتقال سند آن از طریق منابع طبیعی به شهر جدید فراهم باشد.
4ـ راه و دسترسی به شهر جدید به صورت راه‌اصلی چهار خطه آزادسازی و اجرا شود.
5 ـ تأمین خدمات زیربنائی، تلفن، آب و برق و گاز و فاضلاب شهر جدید از طریق استانداری همدان پیگیری و محل دفن زباله تعیین تکلیف شود و پس از اطمینان از تأمین خدمات زیربنایی عملیات اجرائی احداث شهر جدید آغاز گردد.
ضمناً پس از ابلاغ طرح جامع، در اسرع وقت نسبت به تهیه طرح تفصیلی فاز 1 اقدام شود. همچین به منظور عملیاتی‌شدن شروط اعلام شده توسط شورای عالی، طرح جامع پس از کنترل و تأیید دبیرخانه شورای‌عالی شهرسازی و معماری ابلاغ گردد.
ضروری می‌داند از مشارکت مؤثر و ثمربخش کارگروه تخصصی مسکن و شهرسازی و شورای برنامه‌ریزی و توسعه آن استان به ریاست جنابعالی در فرایند بررسی و تصویب طرح مذکور قدردانی نموده و امید است که با اجرای دقیق طرح لازم‌الاجرای یاد شده توسط شهرداری و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط در توسعه و عمران شهر، زمینه توسعه کالبدی موزون شهر و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن و مآلاً آسایش و رفاه و سلامت محیط زیست شهروندان محترم شهر حورا بیش از پیش فراهم گردد.
خواهشمند است دستور فرمائید مراتب به طرق مقتضی به اطلاع شورای محترم اسلامی شهر و شهردار محترم مربوط و سایر مراجع ذی‌ربط رسانیده شود.

معاون وزیر و دبیر شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران
میرمحمد غراوی

***

اما اینکه چرا طی این یک دهه شهر جدید حورا در دستور کار مدیریت استان قرار نگرفت و میل و رغبتی برای احداث آن وجود نداشته است موضوعی است که از چند جنبه مهم به بررسی آن خواهیم پرداخت.
اگر به مصوبه شورای‌عالی نظر دقیق بیندازیم مواردی در این مصوبه ذکر شده است که گویای دل‌نگرانی‌های شورا برای تحقق شهر جدید بوده است. مواردی از قبیل معارضین اراضی، راه دسترسی به شهر جدید، از همه مهم‌تر تعیین تکلیف محل دفن زباله همدان و آسایش و رفاه و سلامت محیط زیست ساکنین آینده شهر و حصول اطمینان از تأمین خدمات زیربنایی (آب و برق و گاز و تلفن و فاضلاب) قبل از عملیات اجرائی، مواردی است که مد نظر شورای‌عالی می‌باشد.
در این قسمت از بحث، موضوع سرریز‌بودن جمعیت شهر همدان را مد نظر قرار می‌دهیم که آیا همدان به سطحی از جمعیت‌پذیری رسیده است که بتوان با احداث شهر جدید سرریز جمعیتی را در آن اسکان داد یا کماکان باید منتظر باشیم تا شهر به آستانه سر‌ریز‌بودن برسد.
بنابراین سرریز جمعیت شهر همدان به شهر هگمتانه و اسکان در آن از اساسی‌ترین و ابتدائی‌ترین وجه حیات این شهر است؛ هدفی که در سرلوحه اهداف راهبردی ایجاد شهرهای جدید در راستای توسعه فضایی جمعیت و فعالیت در سطوح ملی منطقه‌ای و محلی قرارداشته و برای تعیین هدف این قسمت از مطالعه ما نیز سرمشق بوده است.
در یک نگاه کلی جمعیت شهر همدان طی 60 سال با نرخ رشد 8/2 از صد هزار نفر به نیم میلیون نفر رسیده است.
اما شهر همدان در چه آستانه جمعیتی اشباع شده و به سرریزی می‌رسد؟
بر اساس سند ملی آمایش سرزمین و الگوی شبکه شهری پیشنهادی آن، شهر همدان باید خود را از سطح عملکردی و خدماتی "شهر منطقه" به "شهرسطح 2" برساند. یعنی شهری که در سطح منطقه‌ای و ملی ایفای نقش می‌کند و خدمات منطقه‌ای را ارائه می‌دهد، هرچند که ظرفیت استقرار خدمات ملی را نیز دارد.
در طرح کالبدی ملی برای رسیدن به این سطح جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر را برای شهر همدان پیشنهاد داده است. "به‌منظور توزیع متوازن جمعیت در کشور و جلوگیری از پدیده نخست شهری در تهران، شهر همدان باید در افق طرح ملی به یک شهر یک میلیون نفری تبدیل شود."
با توجه به مفروضات طرح‌های بالادست (طرح کالبدی ملی و سند ملی آمایش) جمعیت یک میلیون نفری شهر همدان با توجه به محاسبات ابتدائی با نرخ رشد 8/2 در افق 20 سال آینده محقق خواهد شد و تا آن‌زمان باید در داخل محدوده فعلی شهر همدان و روستاها و شهرهای داخل مجموعه شهری بر اساس سیاست‌های پیشنهادی سند ملی آمایش برنامه‌ریزی و اقدام کرد
سال 1425 شاید زمان مناسبی برای آغاز به‌کار احداث شهر جدید حوراست و این فرصت مناسبی برای تحقق دغدغه‌های مصوبه شورای‌عالی است.
یعنی فرصتی برای مطالعاتی از قبیل:
■ انتقال سایت زباله شهرداری به مکان مناسب
■ مطالعات اولیه تأمین زیرساخت‌ها و خدمات زیربنایی آب، برق، گاز، مخابرات و فاضلاب
■ مطالعات خطوط ارتباطی سریع شهر جدید به همدان
■ و....

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس