پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

لزوم افزایش فضای سبز در استان

همدان هر روز پاییزی‌تر می‌شود

نویسنده : شکوفه رنجبر_ عکس: ایسنا

وزش بادهایی که از غرب نشأت می‌گرفت در پایان هفته گذشته موجب شد پی‌ام 10، آلودگی هوای همدان به 908 برسد یعنی 3 برابر عدد 300 که نشان‌دهنده وضعیت خطرناک است اگرچه این اتفاق فرامنطقه‌ای گزارش شد؛ اما وجود فضای سبز، ارتفاع پایین ساختمان‌ها و همچنین درختان بلندقامت می‌توانست از شدت آن در همدان بکاهد.

کمبود تهویه هوا همدان را آلوده کرده است
از طرفی باید گفت 50 سال گذشته کمتر از 20 درصد جمعیت دنیا در شهرها زندگی می‌کردند؛ اما در حال‌حاضر براساس برآورد طرح‌های جمعیتی سازمان ملل نیمی از جمعیت دنیا شهرنشین هستند و پیش‌بینی می‌شود این نسبت تا سال 2025 به 61 درصد برسد.
این شرایط در حالی است که رشد شهرنشینی و افزایش جمعیت در همدان آلودگی هوا را در این سال‌ها به دنبال داشته که تشدید آن موجب از بین رفتن فضای سبز شهری شده است درصورتی که با افزایش فضای سبز در شهر می‌توان مانع از آلوده شدن آن شد.
سرانه فضای سبز استان آنطور که مسئولان اعلام کرده‌اند در حال‌حاضر چیزی حدود 11 مترمربع به ازای هر نفر است که دورخیز برداشته تا به 17 مترمربع برسد!
اما آیا این اعداد و ارقام واقعیت ماجرای فضای سبز در شهر همدان است؟ در همین‌باره باید گفت که بر اساس اعلام مؤسسه محیط‌زیست سازمان ملل متحد این اعداد باید بین 20 تا 25مترمربع باشند و به‌طور کلی حدود 15 تا 16درصد از فضای کل شهر را دربرگیرند.

پارک‌های خارج از محدوده فضای سبز شهری نیست
هم‌اکنون شهر همدان که پیش از این در سال‌های دور به شهری پر درخت با فضای سبز قابل‌توجه مشهور بوده امروز به شدت با کمبود فضای سبز درگیر است و این موضوع را می‌توان با نگاهی از بلندای شهر متوجه شد به عبارتی به‌طور عمده فضای سبز شهر امروز چیزی است که از گذشته‌ها به جای مانده و در سال‌های اخیر توجه کمتری به توسعه فضای سبز در این شهر شده است.
با این حال در تریبون‌های تبلیغاتی برخی مدیران و مسئولان شهری همدان شنیده می‌شود که احداث پارک‌های بزرگ چون پارک ولایت در مجاورت روستای حیدره بالای شهر و پارک اکباتان در بالادست سد اکباتان توسط شهرداری بر سرانه فضای سبز استان اضافه کرده است، اما حقیقت این است که این پارک‌ها در محدوده شهری همدان نیست و قطع به یقین نمی‌تواند جزو سرانه شهری فضای سبز در همدان به شمار رود.
از سوی دیگر عمده فضای سبز ایجاد شده در همدان بیشتر در مناطق گردشگری و خوش آب و هوای شهر متمرکز شده است به‌طوری که می‌توان گفت ساکنان محله‌هایی که در مجاورت این مناطق هستند از فضای سبز بیشتری برخوردارند تا پایین شهرنشین‌ها که از این معضل به صورت مضاعف رنج می‌برند.

ضرورت اجرای عدالت در توزیع خدمات شهری
بر همین اساس باید گفت که یکی از دغدغه‌هایی که در این بخش وجود دارد بحث عدالت در توزیع خدمات شهری است و نمی‌توان کتمان کرد که به هر دلیلی برخی از قسمت‌ها در شهرها بیشتر دیده شده و برخی نیز کمتر و یا به‌طور کلی دیده نشده است.
در حال‌حاضر چیزی حدود 30 هزار نفر از شهروندان همدانی در حاشیه شهر ساکن هستند که متأسفانه از کمترین امکانات شهری هم ممکن است برخوردار نباشند و حتی یک متر هم فضای سبز نداشته باشند بر همین اساس ضرورت توسعه عادلانه فضای سبز در شهر همدان یکی از اقدامات مهمی است که پیش از این اعضای شورای ششم شورای شهر در شعارهای انتخاباتی خود به آن تأکید کرده‌اند، اما متأسفانه در عمل تا حدود زیادی به فراموشی سپرده شده است.
مطلوب بودن سرانه فضای سبز ملایر به نسبت سایر شهرستان‌ها
چندی پیش روزنامه همدان‌پیام گزارشی را منتشر کرد مبنی بر پایین بودن سرانه فضای سبز در مادستان در این گزارش اشاره شده بود که شهرستان ملایر 22 مترمربع سرانه فضای سبز به ازای هر یک نفر را دارد که در مقایسه با آمار دیگر شهرستان‌ها به نظر می‌رسد به عدد جهانی 20 تا 25 مترمربع نزدیک است.
در همین راستا باید گفت فضای سبز شهرستان کبودراهنگ به ازای هر نفر 8 مترمربع، بهار 4مترمربع، تویسرکان 5/5 مترمربع، قروه 5/5 مترمربع که در تلاش برای رسیدن به 13 مترمربع و نهاوند نیز درصدد 2/11 مترمربع شدن هستند.
بر همین اساس می‌توان نتیجه گرفت در بین شهرستان‌های دهگانه همدان، وضعیت سرانه فضای سبز ملایر نسبت به استانداردهای جهانی بهتر ارزیابی می‌شود.

توازنی بین جمعیت استان و سرانه سبز وجود ندارد
اگر بر اساس سرشماری سال 1395جمعیت استان همدان را چیزی حدود یک میلیون و 800 نفر در نظر بگیریم و سرانه فضای سبزی که در حال‌حاضر مسئولان آن را 11 مترمربع به ازای هر نفر می‌دانند لحاظ کنیم در همدان چیزی حدود 19میلیون و 800 مترمربع فضای سبز باید وجود داشته باشد!
حال اگر بر اساس آمار ثبت‌احوال که می‌گوید ماهانه حدود هزار و927 نوزاد به جمعیت استان اضافه می‌شود می‌توان گفت در یک بازه یکساله چیزی حدود 23 هزار و124نفر به جمعیت همدان افزوده می‌شود و با احتساب مرگ‌ها در هر ماه هزار و289 نفر در یک سال 15 هزار و468 همدانی می‌میرند از اختلاف ولادت و مرگ که 7 هزار و656 نفر را نشان می‌دهد می‌توان چنین نتیجه گرفت که هرساله بیش از 7هزار نفر به جمعیت استان اضافه می‌شود که اگر آن را 4ساله در نظر بگیریم جمعیت همدان تا 4 سال آینده حدود 28 هزار نفر بیشتر می‌شود و سرانه فضای سبز نیز باید حدود 20 میلیون و 108 هزار مترمربع افزوده شود.

نقش درختان و فضاهای سبز بر تعدیل آلودگی‌های هوا
امروزه گیاهان همواره به عنوان جزء بسیار مهم و عمده در شالوده شهرها و تنها چاره مؤثر بر کاهش آلودگی‌های هوا در شهرها محسوب می‌شوند در همین راستا باید گفت که برگ درختان با جذب و حفظ گردوغبار و سایر ذرات معلق هوا تا زمان شست‌و‌شو و بارندگی ذرات معلق هوا را تا 75 درصد کاهش داده و تأثیر زیادی بر بهبود کیفیت هوا دارند.
امروزه متخصصان و طراحان فضای سبز سعی دارند به جای اینکه تنها به سبز کردن زمین بیندیشند با کاشت انواع درختان متناسب با نقش و کاربری آنها با شرایط اقلیمی و کارکردهای اکولوژیکی در هر شهر فضای شهر را سبز نمایند تا ضمن ایجاد آرامش روحی برای شهروندان نقش وجودی فضای سبز را پررنگ‌تر جلوه دهند، به‌طور متوسط می‌توان گفت درختان بزرگ می‌توانند 2 تا 3 درصد میزان کربن هوا را کاهش دهند، یک درخت راش 80 فوتی می‌تواند روزانه دی‌اکسید کربنی که معادل دی‌اکسید کربن ایجاد شده توسط 2 خانواده 2 نفره است را حذف کند، یک هکتار جنگل گیاهان سوزنی برگ در سال حدود 16 میلیون مترمکعب هوا را جذب و معادل 5 هزار و400 کیلوگرم کربن را به مواد آلی تبدیل می‌کنند و 14هزار و400 کیلوگرم اکسیژن آزاد می‌کنند درختان همچنین به‌طور مستقیم از طریق ذخیره انرژی بر کیفیت هوا تأثیر می‌گذارند درختانی که به منظور ایجاد سایه بر منازل کاشته شده‌اند می‌توانند 10 تا 15درصد در هزینه خنک کردن و 4 تا 22درصد در هزینه‌های تأمین گرما از طریق مانع شدن در برابر جریان‌های باد مؤثر واقع شوند که البته مقدار این صرفه‌جویی با توجه به نوع درخت، محل کاشت و فضاسازی متغیر خواهد بود.
یک درخت در سال به‌طور متوسط 2 کیلوگرم اکسیژن تولید می‌کند میزان اکسیژن آزاد شده به وسیله درختان پهن برگ در یک هکتار بین 2 هزار و500 تا 3 هزار کیلوگرم بوده و می‌تواند نیاز 10 انسان را تأمین نماید.
به‌طور قطع ایجاد چنین محیطی بدون پوشش گیاهی میسر نیست وجود فضای سبز به‌ویژه اگر با چمن‌کاری، گل‌کاری و کاشت درختچه‌های زینتی همراه باشد، بی‌گمان در ایجاد تنوع و محیطی شاد برای گردش و کاستن از سر و صدا در گستره شهری همدان و بالا بردن روحیه مردم و نیز ایجاد محیط مناسبی برای آرامش اعصاب نقش به‌سزایی خواهد داشت.

پیشنهاد می‌شود
به منظور کاهش آلودگی و افزایش سرانه فضای سبز در همدان به نظر می‌رسد یکی از راهکارهای اصولی جلوگیری از پراکنده‌سازی در شهر و تخریب، دخل و تصرف باغات می‌باشد که به بهانه توسعه شهر به جان طبیعت همدان افتاده است.
از طرفی پیشنهاد می‌شود قوانین مربوط به حفظ اراضی و فضاهایی که از آن تحت عنوان کاربری فضای سبز یاد می‌شود بار دیگر مورد بازبینی و بازنگری واقع شود تا پیش از آن که سرسبزی همدان به یغما رود و از آب و هوای خوش آن چیزی در اذهان باقی نماند بتوان به فریاد ریه‌های تنفسی این شهر رسید.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس