پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

تورم، آینده خانوار کارگری را تهدید می‌کند

نویسنده : غزل اسلامی

طبق مصوبه شورای‌عالی کار، حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال1404، 10میلیون و 390هزار و 968تومان تعیین شده است. به این مبلغ، آیتم‌هایی مانند حق مسکن (900هزار تومان)، بن کارگری (2میلیون و 200هزار تومان)، پایه سنوات (282هزار تومان) و حق اولاد برای 2فرزند (در مجموع بیش از 2میلیون تومان) افزوده می‌شود که در بهترین حالت مجموع دریافتی یک کارگر متأهل با 2فرزند را به حدود 15میلیون و 850هزار تومان در ماه می‌رساند.

اما این رقم، فاصله‌ای بسیار زیاد با واقعیت هزینه‌های زندگی دارد. گزارش‌های رسمی و مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که سبد معیشت یک خانواده 4نفره در سال1404 حدود 40میلیون تومان است. به‌عبارتی، یک خانواده کارگری با درآمد قانونی خود، تنها حدود 39درصد از نیازهای اساسی خود را می‌تواند پوشش دهد و ناچار است بیش از ۶۰درصد از هزینه‌های واقعی خود را یا حذف کند یا با بدهی و فقر پوشش دهد.

در چنین شرایطی، اجاره مسکن یکی از اصلی‌ترین و سنگین‌ترین هزینه‌هایی است که فشار معیشتی خانواده‌های کارگری را دوچندان می‌کند. در شهرهای بزرگ، اجاره یک واحد مسکونی بسیار معمولی، حتی در مناطق پایین شهر، چیزی بین 10 تا 15میلیون تومان در ماه است. این یعنی درآمد ماهانه کارگر، تماما صرف اجاره‌خانه می‌شود. بسیاری از کارگران به ناچار به سکونت در مناطق حاشیه‌ای، خانه‌های فرسوده یا حتی سکونت‌های غیررسمی مانند اتاقک‌ها یا خانه‌های اشتراکی روی آورده‌اند. این سبک زندگی نه‌تنها کرامت انسانی آنها را تهدید می‌کند، بلکه محیطی ناسالم و نامطمئن برای رشد فرزندان آنها به‌وجود می‌آورد.

از سوی دیگر، یکی از بزرگترین قربانیان این شکاف عمیق میان درآمد و هزینه، حوزه آموزش و فرهنگ است. فرزندان کارگران که به دلیل نداشتن حداقل امکانات تحصیلی و آموزشی با نابرابری جدی مواجه‌اند، توان رقابت با همسالان خود در خانواده‌های مرفه‌تر را از دست می‌دهند. هزینه‌هایی مانند نوشت‌افزار، کیف و کفش مدرسه، پوشاک، اینترنت، کلاس‌های تقویتی، معلم خصوصی، اردوی علمی و فرهنگی، لوازم دیجیتال و کتاب‌های کمک‌آموزشی برای بسیاری از خانواده‌های کارگری به رؤیا تبدیل شده است. حتی هزینه ایاب و ذهاب تا مدرسه می‌تواند بخش قابل توجهی از درآمد خانوار را ببلعد. در چنین شرایطی، این خانواده‌ها ناچار می‌شوند بسیاری از این هزینه‌ها را حذف کرده یا به حداقل برسانند که این امر به‌مرور زمان به افت تحصیلی فرزندان منجر می‌شود.

اما مسأله تنها به آموزش ختم نمی‌شود؛ فرهنگ نیز قربانی دیگری است. خانواده‌های کارگری توانایی پرداخت هزینه‌های فرهنگی مانند رفتن به سینما، تئاتر، کتابخانه، خرید کتاب و حضور در کلاس‌های هنری یا ورزشی را ندارند. کودکی که از فضاهای فرهنگی و اجتماعی محروم می‌شود، دچار انزوای اجتماعی، ضعف در مهارت‌های ارتباطی و کاهش خلاقیت می‌شود. حذف تدریجی فرهنگ از سبد زندگی خانواده‌های کارگری، در بلندمدت به فقری فرهنگی منجر می‌شود که به‌مراتب خطرناک‌تر از فقر اقتصادی است. جامعه‌ای که فرزندان کارگرانش نتوانند در آموزش و فرهنگ مشارکت کنند، در آینده با نسلی ناامید، خشن و بی‌مهارت مواجه خواهدشد که ناتوان از ساختن آینده‌ای بهتر است.

عامل دیگر که وضعیت را بحرانی‌تر می‌کند، تورم مزمن و ساختاری در اقتصاد ایران است. در سال‌های گذشته، نرخ تورم در بسیاری از ماه‌ها از مرز 40 یا 50درصد عبور کرده است. این یعنی قدرت خرید کارگران به‌شدت کاهش یافته، در حالی که افزایش دستمزدها هرگز با نرخ تورم هم‌گام نبوده است. کالاهای اساسی مانند گوشت، لبنیات، نان، برنج، روغن، پوشاک و دارو هر سال گران‌تر از سال قبل می‌شوند، در حالی که سبد درآمدی خانوار تغییری اساسی نمی‌کند. تورم به معنای واقعی کلمه، کیفیت زندگی را نابود کرده و سبک زندگی خانواده‌های کارگری را از «زندگی» به «زنده ماندن» تقلیل داده است.

پیامدهای این وضعیت معیشتی محدود به امروز نیست. محرومیت از آموزش و فرهنگ، رشد بزهکاری، اعتیاد، ترک تحصیل، کودک کار، فرار از خانه و آسیب‌های اجتماعی گسترده را به دنبال دارد. وقتی فرزندان کارگران نتوانند در نظام آموزش باکیفیت حضور داشته باشند یا از حداقل امکانات فرهنگی بهره‌مند شوند، شکاف طبقاتی در جامعه عمیق‌تر می‌شود و نابرابری به یک وضعیت ساختاری بدل می‌شود.
در چنین فضایی، طبقه کارگر عملا از حرکت در مسیر ارتقا اجتماعی بازمی‌ماند و بازتولید فقر به یک چرخه دائمی تبدیل می‌شود.

اگر دولت و سیاست‌گذاران به این بحران توجه نکنند و صرفا با افزایش حداقلی دستمزدها یا ارائه یارانه‌های محدود به حل مسأله امیدوار باشند، در آینده با بحران‌های بزرگتری مواجه خواهندشد. امروز، اصلاح عادلانه ساختار دستمزد، کنترل تورم، حمایت از آموزش رایگان و باکیفیت، ارائه خدمات فرهنگی رایگان برای اقشار کم‌درآمد و تأمین مسکن کارگری، نه تنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه یک ضرورت امنیتی و اجتماعی است. وضعیت معیشتی امروز کارگران، شاخصی است از سلامت اجتماعی کشور و اگر این شاخص همچنان نزولی بماند، آینده‌ای نگران‌کننده برای همه جامعه در پیش خواهدبود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس