طبق آمار منتشرشده از سوی مرکز آمار، نرخ تورم نقطه به نقطه فروردین سالجاری نسبت به ماه مشابه سال قبل در همدان 62/5درصد است. میانگین همین نرخ در کشور نیز 58/8درصد و تورم یک سال کشور هم48/4درصد اعلام شده است. اما مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی اعلام کرده است: «تورم احساس شده از سوی مردم نزدیک به 2برابر نرخ تورم رسمی اعلام شده است.»
نرخ تورم اعلام شده توسط نهادهای آماری، علاوه بر اینکه از سوی مردم پذیرفتهشده نیست پیش از این هم توسط کارشناسان زیرسؤال رفته بود اکنون نیز مجلس، منطبق نبودن تورم اعلام شده توسط نهادهای آماری با نرخ تورم احساس شده از سوی افراد جامعه را یکی از مسائلی عنوان کرده که در سالهای اخیر تشدید شده است.
بر اساس افکارسنجیهای انجام شده در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی «در مردادماه سال گذشته نرخ تورم احساس شده توسط مردم 86درصد بوده است. این در حالی است که بانک مرکزی و مرکز آمار در این ماه نرخ تورم نقطه به نقطه را ۴۶ و درصد اعلام کردهاند».
این پژوهشها در حالی چنین اعدادی را نشان میدهد که پیش از این نیز کارشناسان اعلام کردهاند تورم واقعی کشور 46درصد نیست، برخی از آنها بالای 60درصد تورم را برای سال 1401 در کشور متصور هستند؛ یعنی فاصله بیش از 15درصدی. نرخ تورم نقطه به نقطه نیز بیش از 80درصد عنوان میشود.
این صحبتها در حالی مطرح میشود که یزد با بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه یعنی 72/5درصدی مواجه شده و همدان با 62/5درصد در رتبه هشتم تورم نقطهای کشور قرارگرفته است. یک کارشناس همدانی بر این باور است که تورم 62درصدی با واقعیت جامعه تضاد دارد.
وی گفت: هنوز نمیدانیم نرخ تورم و اشتغال چگونه محاسبه میشود که هزینه مردم چند برابر شده اما نرخ تورم 62درصد است و نرخ اشتغال را هم که اعلام نکردهاند. یک سال و نیم است که تقریباً هیچ واحد تولیدی جدید در همدان آغاز بهکار نکرده و بسیاری از واحدها در سال جدید با تعدیل و یا کاهش ساعت کاری نیروی کار به کار خود ادامه دادهاند و این یعنی کاهش اشتغال.
البته در پژوهش مجلس به این نکته اشاره شده که «مطالعات مختلف نشان میدهد انتظارات تورمی شکل گرفته در افراد متأثر از درک افراد از تورم گذشته است. از این رو سیاستگذار پولی باید برای اجرای سیاست پولی نرخ تورم احساس شده در افراد را به طور مستمر رصد کند».
کاملاً واضح است گروههای جمعیتی مختلف با توجه به هزینههای متفاوتی که دارند تورم کمتر و بیشتری نسبت به سایر اقشار احساس میکنند. زیرا الگوی مصرف متفاوتی دارند. مستأجران با افزایش اجارهبها تا 2برابر و بیشتر مواجه هستند. آنها تورم را نسبت به خانوادههائی که دارای مسکن هستند تا 2برابر بیشتر احساس میکنند. همینطور، خانوادههای دارای فرزند تورم متفاوتی با خانوادههای بدون فرزند را تجربه میکنند.
هرچند که نرخ تورم میانگینی از رشد قیمتها در کل اقتصاد است و ماهانه 514قلم کالا مورد رصد آمارگیران قرار میگیرد و نرخ تورم بر پایه آن اعلام میشود. اما این موضوع مهم باید درنظر گرفته شود که بهعنوان مثال نرخ تورم خوراکیها و آشامیدنیها و دخانیات برای دهک اول در یک سال منتهی به اردیبهشت سالجاری 80/4درصد و برای دهک دهم 73/7درصد اعلام شده است. این اعداد نشان میدهد افراد برای بیان درک خود از تورم به رشد قیمت کالاهایی توجه میکنند که به صورت متداول خریداری میکنند.
بر این اساس، بیبضاعتها با تورم بیشتری مواجه شده و بار سنگین آن را بهصورت واقعی بیش از سایر اقشار به دوش میکشند. زیرا مهمترین دغدغه آنها نه خرید پوشاک و لوازم خانگی است و نه هزینههای موارد فرهنگی که تورم کمتری داشتهاند. بنابراین میانگین تورم در بخشهای مختلف تورم دهکهای بالا را شکل میدهد.
یعنی پوادارها که دغدغه خرید غذا ندارند میزان تورم آن را عموماً حتی خبر هم ندارند و به نرخ دلار و قیمت خودرو و مسکن توجه دارند اما دهکهای پائینتر جامعه با روغنی که در یک شب به 3ونیم برابر قیمت رسید یا گوشت قرمز که در یک سال از 200هزارتومان به 500هزار تومان رسیده سروکار دارند.
مطالعات مجلس هم به همین نکته اشاره دارد که افراد در زمان اعلام احساس خود از نرخ تورم در مقایسه با قیمتهای کاهشی یا ثابت اغلب به قیمتهای افزایش یافته توجه میکنند. بنابراین میتواند روی نظر مردم از نرخ تورم تأثیرگذار باشد.
پیشنهاد چیست؟
بر این اساس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی پیشنهاد کرده است محاسبه و انتشار نرخ تورم بر اساس گروه جمعیتی مختلف صورت گیرد. بهعنوان مثال نرخ تورم برای مستأجرها، نرخ تورم برای خانوارهای دارای فرزند، نرخ تورم برای خانوارهای زن سرپرست و ... نیز مورد محاسبه قرار گیرد.
در عین حال پیشنهاد شده شاخص قیمت روزمره و شاخص قیمت درک شده به طور ماهیانه محاسبه و منتشر شود. تلاش برای آموزش عمومی در مورد تورم و تفاوت آن با هزینه زندگی و روش محاسبه آن نیز لازم است در دستور کار قراربگیرد.
در این گزارش پیشنهاد شده است اطلاعاتی در مورد چشمانداز و روندهای آتی تورم به خانوارها برای پایین نگهداشتن تورم در افق میانمدت در دستور کار قراربگیرد.
