در همدان، جلسهای برگزار شد که برخلاف بسیاری از نشستهای اداری، نه تنها به قصد شنیدن مشکلات بود، بلکه نیت واقعی برای حل آنها در دلش موج میزد.
گردهمایی فعالان اقتصادی با ۱۱مدیر اقتصادی استان، به ریاست معاون اقتصادی استاندار در اتاق بازرگانی، صحنهای از تعامل مستقیم، گفتوگوی صریح و در مواردی حتی گلایهمندانه، میان تولیدکنندگان و مسئولان بود. اما چیزی که این جلسه را متفاوت میکرد، جدی بودن پیگیریها، صبوری در شنیدن و تدوین راهحلهای اجرایی و الزامآور برای دستگاهها بود.
در این گردهمایی فعالان اقتصادی، یکییکی پشت میکروفن آمدند و از موانعی گفتند که چرخ تولیدشان را کند کرده؛ از مشکلات در قطعی برق و تخصیص سیمان و تأمین زیرساخت شهرکهای صنعتی گرفته تا پیچوخمهای بیمه و مالیات و بروکراسیهای سنگین اداری. روایتها، واقعی و از دل صحنه تولید بود. آنها با آمار، سند و تجربه، صریح گفتند که چطور گاه ناهمخوانی قانون و عمل، موانعی شده که گره بر گره میافزاید. از پرداختیهای سنگین بیمه در ایام تعطیل و نبود انعطاف سامانهها، تا جریمههایی که حتی پس از پرداخت اصل بدهی همچنان سایه میاندازند. تکتک دغدغهها واقعی، شفاف و برخاسته از میدان عمل بودند.
از سوی دیگر، مدیران نیز نه در جایگاه صرف پاسخگویی، بلکه با رویکردی راهحلمحور وارد میدان شدند. تلاش برای ارائه پاسخ، توضیح، دستور پیگیری و حتی صدور مصوبههای فوری توسط معاون اقتصادی استاندار، نشان داد که این جلسه تنها برای شنیدن نبود، بلکه برای «شنیده شدن» و «اقدام» برگزار شده است.
حُسن بزرگ جلسه آنجا بود که حلقه پیگیری نیز بسته شد. هر تصمیمی که اتخاذ شد، با تعیین دستگاه مسئول، زمان مشخص برای اجرا و الزام گزارشدهی نتیجه همراه بود. این یعنی «جلسه» به عنوان یک ساختار، از حالت شعاری و تشریفاتی فاصله گرفت و به بستر واقعی حل مسأله بدل شد. وعدهها معلق نماندند، بلکه به قراردادهایی میان مدیر و فعال اقتصادی تبدیل شدند. پیگیری وعدهها در جلسه بعدی نیز مهر تأییدی بر جدیت روند بود.
از منظر کیفیت مشارکت، سطح تعامل بسیار قابل توجه بود. هیچ نشانی از رودربایستی یا ترس از طرح گلایهها دیده نمیشد. صدای تولیدکنندگان، صدای واقعی و بدون تعارف بود. در عین حال، بسیاری از مدیران هم نه تنها سعی در توجیه وضعیت نداشتند، بلکه به کمبود منابع، محدودیت اختیارات یا گرههای سامانهای اشاره کردند و خواستار همراهی واقعبینانه شدند. این فضا، بیش از آنکه تضاد داشته باشد، نشان از درک متقابل و همزبانی میان 2سوی اقتصاد استان داشت.
یکی دیگر از نقاط درخشان این گردهمایی، پرهیز از کلیگویی بود. هر مسألهای با عدد، سند، نامه، تاریخ و حتی مکاتبات پیوستدار مطرح شد. یکی از فعالان اقتصادی که از سهمیه سیمان واحدش گلایهمند بود، به نامه رسمی وزارت صمت و قول وزیر اشاره کرد. یا آن دیگری که درباره جریمه بیمه صحبت کرد، به مکاتبه بانک ملی و تعطیلی سراسری آخر ماه اشاره داشت. این حجم از مستندات، باعث شد پاسخ مدیران نیز دقیق، فنی و بهروز باشد. در این جلسه تمرکز روی «بازکردن گره»ها بود.
جلساتی از این جنس، مسئولان را از اتاقهای دربسته بیرون میآورد و به پای درد تولیدکننده مینشاند. این یعنی شفافیت، یعنی مطالبهگری رودررو و مهمتر از همه، یعنی مسئولیتپذیری در برابر جمع. دیگر جایی برای فرافکنی یا انداختن توپ به زمین «سامانه» یا «دستور بالا» نیست. اینجا هر مدیر باید شفاف بگوید چه کرده، چه میتواند بکند و چه نمیتواند.
تجربهای که از چنین جلسهای به دست آمد، میتواند الگوی مناسبی برای سایر استانها باشد. ترکیب جلسه منظم، با حضور فعالان واقعی، ثبت رسمی مصوبات، تعیین زمانبندی و تعهد برای بازگشت به همان نقطه و بررسی نتیجه، مکانیزمی است که میتواند موتور تحول در فضای کسبوکار را روشن نگه دارد.
نتیجه مستقیم این جلسه شاید حل فوری یک یا چند مشکل باشد، اما نتیجه بزرگتر، ایجاد فضای اعتماد، حس همدلی و انگیزه ادامه فعالیت است. وقتی تولیدکننده میبیند که حرفش شنیده میشود، پاسخش داده میشود و گرهاش اگر نه همانجا، اما در مسیر حل قرار میگیرد و باز میشود، انگیزه ادامه راه دوچندان میشود.
در کنار آن، جلسه نشان داد که بسیاری از مشکلات اگرچه در نگاه نخست قانونی به نظر میرسند، اما با اندکی انعطاف در اجرا و تعامل، قابل حلاند. نگاه خشک سامانهها، گاه از درک واقعیتها عاجز است؛ اما مدیر انسانی میتواند مشکل را بفهمد، به تولیدکننده اعتماد کند و مسیر را هموار سازد.
آنچه در همدان رقم خورد، تنها یک گردهمایی نبود. حرکتی بود به سوی یک سبک مدیریتی تازه؛ مدیریتی که مردممحور است، شفاف، مسئول و البته مسألهمحور. جلسهای که به جای فهرستخوانی، پروندهخوانی کرد و به جای شعار، سند روی میز آورد.
این گردهمایی یک تمرین خوب و موفق در شفافسازی، مسئولسازی و نتیجهگرایی بود. اگر این مدل تداوم یابد، میتوان امیدوار بود که شکاف میان تولید و حاکمیت بهمرور کمتر شود و تولیدکننده، از فشار تنها بودن رها شود.
