پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

براساس اعلام مرکز آمار همدان آخرین رتبه را در اشتغال رسمی دارد

همدان بهشت غیررسمی‌ها!

نویسنده : غزل اسلامی

■ اقتصاد پنهان، قاچاق و مشاغل غیرقانونی در گروه غیر رسمی‌ها هستند

طبق آماری‌ که از سوی مرکز آمار کشور منتشر شده حدود 72 درصد از اشتغال استان را شاغلان غیررسمی تشکیل می‌دهند. بر این اساس سهم همدان از اشتغال غیررسمی کشور در سال 1399 رتبه نخست است.
پس از آن لرستان با 71/4 درصد و گیلان با 70/5 درصد در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. کمترین اشتغال غیررسمی هم به ترتیب در استان‌های سمنان، بوشهر و زنجان گزارش شده است.
از 524 هزار و 141شاغل در استان، 376 هزار و 642 نفر شاغل غیررسمی و 147هزار و 499 نفر شاغل رسمی هستند.
میانگین سهم اشتغال غیررسمی از کل شاغلان استان‌های کشور نیز 58 درصد است که نشان می‌دهد همدان 14درصد بالاتر از نرخ میانگین کشوری را دارا می‌باشد.
بررسی نمودار منتشر شده نشان می‌دهد که از 16 استانی که میزان اشتغال غیررسمی بالاتر از میانگین کشوری دارند 12 استان مرزی است و 4 استان از جمله همدان، قزوین، قم و لرستان غیرمرزی هستند و 3 استان خراسان‌رضوی، ایلام و خوزستان که از استان‌های مرزی محسوب می‌شوند نیز مقدار کمی با میانگین کشوری فاصله دارند، اما بوشهر دومین استانی است که کمترین اشتغال غیررسمی را دارا می‌باشد.
سهم بالای شاغلان غیررسمی در استان‌های مرزی و استان‌های محروم حکایت از 2نکته قابل‌تأمل دارد؛ نخست اینکه تمرکزگرایی در یک قرن اخیر در ایران رخ داده و دولتمردان نتوانسته‌اند با سیاست‌های مناسب بین مناطق توازن ایجاد کنند و از این منظر، بخش رسمی اقتصاد در فقدان حمایت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های بخش عمومی رشد چندانی نداشته و سرمایه‌گذاری‌ها به مناطق خاص سرازیر شده که الگوی عمومی اشتغال نیز متأثر از این موضوع بوده است. نکته بعدی هم که از شاخص‌های اقتصاد کلان تأثیر پذیرفته، به‌ دلیل نحیف‌بودن بخش رسمی، شاغلان به اقتصاد پنهان، قاچاق کالا و مشاغل غیرقانونی روی آورده‌اند.
با این‌حال که همدان استان مرزی محسوب نمی‌شود در سال 1399 رتبه نخست کشور در اشتغال غیررسمی را دارا است که برای این موضوع می‌توان یک استثنا یا احتمال هم قائل شد. با آمارسازی در زمینه ایجاد اشتغال ماهیانه و سالیانه در استان و کسب رتبه‌های اول تا سوم کشور در نرخ اشتغال دچار آسیب‌هایی می‌شویم که یکی از آنها دریافت بودجه کمتر برای استان است. هرچند که دستکاری آمار اشتغال و تورم، سبب کاهش نرخ فلاکت استان می‌شود، اما ممکن است در برخی بخش‌های دیگر ضعف‌ها را نمایان کند که دومین مورد آن همین افزایش میزان اشتغال غیررسمی است، تا جایی که همدان عنوان رتبه نخست در این زمینه را کسب می‌کند. پیش از این هم برخی از نمایندگان، مدیران و کارشناسان به میزان‌های بیکاری استان منتقد بوده‌اند و معتقد هستند که در حوزه اشتغال آمارسازی صورت می‌گیرد.
در بررسی‌های میدانی همدان‌پیام، در کنار تعدادی خبرنگار دیگر و مدیران وقتِ استان در سال 1396 هم مشخص شد که آمار اشتغال منتشر شده انطباق زیادی با اسامی و تعداد بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی که توسط مدیران استان منتشر می‌شود، ندارد.
بر این اساس منتقدان نیز طبق گزارش‌های میدانی معتقد هستند که میزان تک‌رقمی بیکاری برای استان به‌دور از واقعیت است. حتی حاجی‌بابایی، نماینده مردم در مجلس در 3 سال گذشته این نرخ را حدود 22درصد برای استان اعلام کرد. با این وجود طبق اعلام مرکز آمار، همدان از سال 1392 به‌بعد با کاهش میزان بیکاری مواجه شد تا جایی که با نرخ‌های تک‌رقمی به رتبه‌های اول تا سوم دست یافت، بنابراین ممکن است بخشی از مشاغل غیررسمی استان به همین آمارسازی‌ها مرتبط باشد.
این نتایج نشان می‌دهد که دست‌کاری در برخی از اعداد و بهتر جلوه دادن حوزه‌ها، استان را در بخش‌های دیگر دچار آسیب می‌کند و به‌عنوان نمونه بودجه استان را با کاهش مواجه می‌کند و یا رتبه همدان در مشاغل غیررسمی را بالا می‌برد. یعنی نتیجه آمارسازی آسیب به بخش‌های دیگر است و دودش به چشم استان می‌رود.
بنابراین استراتژی استان برای ایجاد اشتغال باید ایجاد اشتغال رسمی و پایدار باشد، به همین منظور وقتی ادعا می‌شود بیش از 30 هزار شغل جدید در سال ایجاد شده باید آن را دقیقاً مورد بررسی و ارزیابی قرار داد.
و وقتی صحبت از ایجاد بیش از 30 هزار شغل می‌کنیم توجه شود که آمار اشتغال خالص را باید محاسبه کرد و اشتغال خالص را به عنوان ضریب موفقیت خود در نظر بگیریم.
اما به این‌صورت آمار اعلامی به‌صورت دقیق نمی‌تواند نشان‌دهنده موفقیت باشد.
با این همه اگر فرض را بر این بگذاریم که واقعاً بیش از 30 هزار شغل ایجاد شده باشد، وقتی می‌بینیم درصد بالایی از این مشاغل غیررسمی هستند، هشداردهنده است.
اشتغال غیررسمی درآمدی را ایجاد می‌کند که در حد کفایت نیست. چنین اشتغالی ناپایدار است و با تغییر شرایط اقتصادی به شدت آسیب‌پذیر و در معرض از بین رفتن است. پرداخت تسهیلات ضرورتاً منجر به ایجاد شغل پایدار نمی‌شود، از طرفی تأمین منابع فقط یکی از مؤلفه‌های ایجاد شغل است، بنابراین وقتی قرار است شغل پایدار ایجاد کنیم باید مؤلفه‌های مختلفی مدنظر قرار گیرد.
آن‌طور که کارشناسان حوزه کار می‌گویند: عمدتاً در مورد کسب‌وکار‌های جدید این نگاه باید وجود داشته باشد که ایجاد یک بنگاه را به مثابه کاشت نهالی در نظر بگیریم که نیازمند نگهداری است.
در کشور‌های توسعه‌یافته وقتی قرار است چنین کمک‌هایی صورت گیرد یک بازده زمانی عمدتاً زیر 5 سال را در نظر می‌گیرند و شرایط کسب‌وکار ایجاد شده را می‌سنجند.
سپس بررسی می‌شود که یک کسب و کار عملاً توانسته خود را با شرایط تطبیق دهد و از مشکلات عبور کند یا خیر؟ وقتی این امر تأیید شد حمایت‌هایی برای بهبود کار و ماندن آن در نظر می‌گیرند.
بدون توجه به مؤلفه‌های مختلف دخیل در موفقیت یا موفقیت نداشتن یک کسب‌وکار با تکیه صرف به بحث وام‌دهی ممکن است عملاً منابع خود را هدر دهیم و اشتغال پایدار نیز ایجاد نکنیم.
بنابراین اگر قرار است 72 درصد از 30 هزار شغلی که در سال برای استان ایجاد می‌شود از بین برود، بهتر آن است نیمی از چنین مشاغلی را ایجاد کرد ولی اطمینان یافت که این شغل‌ها پایدار و تأمین‌کننده نیاز‌های افراد است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس