پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

«تولید ثروت» و «اشتغال پایدار» ارمغان ارتقای بهره‌وری

رونق تولید، بهبود کیفیت، بالا رفتن ارزش پول ملی، ایجاد اشتغال پایدار، ارتقای صادرات و تولید ثروت گزیده‌ای از مزایای بهره‌وری است»؛ این جمله از یادداشت بهرام هاشمی تحلیلگر اقتصادی برای بازار است.
بهره‌وری سازمانی یا یک بنگاه اقتصادی مشخص می‌کند که یک سازمان یا بنگاه چقدر خوب و یا چقدر بد از منابعی که در اختیار دارد (انسان، سرمایه، ماشین، مواد، تکنولوژی) برای رسیدن به اهداف (تولید، خدمت یا کالا) استفاده می‌کند.
از آنجا که مهمترین عامل ارتقای بهره‌وری اعمال مدیریت مناسب برای تعامل بهینه عناصر سیستم است، نوع مباحث و موضوعات مطروحه در باب بهره‌وری بنگاهی و یا سازمانی، مباحث مدیریتی هستند.
در واقع می‌توان گفت بهره‌وری دیدگاهی است که همواره سعی دارد وضعیت امروز سازمان را از نظر کمیت تولید (استفاده از ظرفیت)، کیفیت، هزینه، ایمنی و یا انگیزه کارکنان بهتر از دیروز و وضعیت فردایش را بهتر از امروز کند.
بدیهی است برای اینکه دیدگاه بالا را عملاً باور کنیم نیازمند نظام و سیستم هستیم؛ بهره‌وری فرایند تغییر اجتماعی است؛ و در این میان مهم آنکه راه‌حل بهره‌وری تغییر نحوه مدیریت است نه کاربرد مکانیکی تغییر.
حال در این راستا باید مدیران در سطوح مختلف در بخش‌های دولتی و خصوصی به استراتژی‌های تولید ارزش در بنگاه‌های اقتصادی یعنی افزایش بهره‌وری توجه ویژه‌ای داشته باشند؛ منظور از مدیریت بهره‌وری، اداره کردن مجموعه فعالیت‌هایی است که به منظور ارتقای بهره‌وری صورت می‌پذیرد.
یقیناً مدیریت مؤثر بهره‌وری مستلزم لحاظ داشتن 2 معیار عملکرد، یعنی اثربخشی و کارایی به طور همزمان است؛ چراکه تنها هنگامی می‌توان سیستمی را بهره‌ور دانست که در آن سیستم، فعالیت‌ها به‌صورت درستی انجام شوند و با این تفاسیر می‌توان گفت که موفقیت مدیریت بهره‌وری به برقراری تعادل میان مدیریت عملیاتی و مدیریت استراتژیک وابسته است، چراکه مدیریت عملیاتی مرتبط با کارایی و مدیریت استراتژیک مرتبط با اثربخشی است.
در مدیریت بهره‌وری تلاش‌های افزایش بهره‌وری باید همه‌جانبه و توسط تمام کارکنان انجام شود؛ کوشش برای افزایش بهره‌وری باید دائم و مستمر باشد؛ در برنامه‌های افزایش بهره‌وری باید از حمایت کامل، ‌فعالانه، ‌مشهود و مشارکت مدیران تمام سطوح به ویژه مدیران رده بالا برخوردار بود و باید از جزء جزء دانش شغلی و خلاقیت هرچه بیشتر کارکنان، بدون در نظر گرفتن سمت آنها بهره‌برداری شود.
سازمان باید بتواند شاخص‌های کمی سطوح بهره‌وری هر قسمت یا واحد را شناسایی کند؛ اگر اجزای یک چیز با یکدیگر تعامل نکنند، آنها یک مجموعه را تشکیل می‌دهند و نه یک سیستم را، یک جمعیت سازمان نایافته مثال آشنایی برای این مفهوم است.
در این عرصه بسیاری از مجموعه‌های شرکتی مجموعه به شمار می‌آیند و نه سیستم و تنها وجه مشترک اجزای این گونه مجموعه‌ها مالکیت آنها است.
حال در این راستا می‌توان گفت که ما در اداره واحدهای تحت مسئولیت خود به یک سازماندهی نیاز داریم که بتوانند موارد زیر را مدیریت کنند:
■ کنش متقابل واحدها و افرادی که مسئولیت آنها را بر عهده دارند
■ کنش متقابل واحدهای تحت مسئولیت خود با سایر واحدهای درون سازمانی
■ کنش متقابل واحدهای تحت مسئولیت خود با سازمان‌های محیطی خود و یا واحدهای مربوط به آن سازمان‌ها
اما در این بین نکته قابل توجه این است که بهتر است درست هدف‌گیری کنیم و به خطا بزنیم تا اینکه غلط هدف‌گیری کرده باشیم و درست به هدف بزنیم؛ زیرا در حالت نخست تشخیص اشتباه و تصحیح آن راحت‌تر و سریع‌تر است و این یک اصل مهم در سازماندهی حرکت بهره‌وری است.
با یک سازماندهی درست، حرکت بهره‌وری به‌طور مستمر گسترش می‌یابد؛ این سازماندهی باید حرکت بهره‌وری را به عنوان یک جریان در کل فعالیت‌های اصلی در فرایند ارتقای بهره‌وری با هدف دستیابی به رقابت‌پذیری جاری کند؛ به‌طوری که بهره‌وری کل سازمان و بنگاه‌های تحت‌پوشش به عنوان یک سیستم ارتقا یابد و این در صورتی است که 7 شرط اصلی و اساسی ( ۷C در دنیا شناخته شده است) تحقق یابد.
این 7 شرط که شامل ایمان و اعتقاد، همکاری و تعهد، ارتباطات، انسجام و به هم پیوستگی، استمرار، خلاقیت، آموزش مستمر است می‌تواند مسیر تحقق بهره‌وری را به سمت و سوی مناسب آن سوق دهد.
به راستی، بهبود بهره‌وری یک فرایند تغییر است که ورودی‌های تغییر در سیستم بنگاه اقتصادی یا سازمانی بهبود بهره‌وری را شامل می‌شود؛ یعنی با تغییر در طرز نگرش‌ها و ارزش‌ها، مهارت‌ها و آموزش‌ها، تکنولوژی و تجهیزات، افراد و ساختار نیروی انسانی و تولیدات بازار می‌توان بسترسازی برای بهبود بهره‌وری را ممکن ساخت.
اما در این بین باید توجه داشت که سیستم‌های ارتقای بهره‌وری مجموعه فعالیت‌های سیستماتیک و ساختار یافته برای حذف و یا کاهش تلفات ناشی از مواد، انرژی، ماشین، انسان و یا تعامل نادرست مابین آنها برنامه‌ریزی و به اجرا در می‌آید که شامل سیستم‌های متمرکز بر حذف یا کاهش تلفات ناشی از مواد، انرژی و ماشین (سخت‌افزار محور)، سیستم‌های متمرکز بر حذف یا کاهش تلفات ناشی از عملکرد نیروی انسانی (انسان افزار محور) و سیستم‌های متمرکز بر حذف یا کاهش تلفات ناشی از تعامل نامناسب ما بین نیروی انسانی و ماشین، مواد و انرژی (نرم‌افزار محور) است.
مزایای بهبود بهره‌وری افزایش درآمد و کاهش هزینه‌ها، بهبود ارتباط، همکاری و روحیه کارکنان، بالا بردن مهارت کارکنان در حل مسائل، افزایش آگاهی نسبت به بهره‌وری و کیفیت، بهبود طرز نگرش نسبت به شغل و مشکلات کارگاهی، ایجاد روحیه و انگیزه کاری است و در این مسیر رونق تولید، بهبود کیفیت، بالا رفتن ارزش پول ملی، ایجاد اشتغال پایدار، نفوذ در بازارهای بین‌المللی، بالا رفتن حجم و ارزش صادرات، استفاده از تحقیقات و تبدیل ایده به ثروت و درنهایت تولید ثروت و ارزش‌افزوده به همراه خواهد داشت و موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌شود؛ چراکه تلاش برای بهره‌وری بالاتر، تلاش برای زندگی بهتر است.
* بهرام هاشمی

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس