پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

مصرف لبنیات در سراشیبی

نویسنده : غزل اسلامی

افزایش قابل‌توجه قیمت شیر خام در هفته‌های اخیر، نه‌تنها زنگ خطر گرانی مجدد لبنیات را به صدا درآورده، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت تغذیه‌ای خانوارهای ایرانی به‌ویژه در استان‌هایی با سطح مصرف پایین همچون همدان به‌شمار می‌آید.

بر اساس مصوبه وزارت جهاد کشاورزی، قیمت شیر خام با رشد 27/8درصدی از کیلویی 18هزار تومان به 23هزار تومان رسید. در نگاه نخست، این افزایش ممکن است صرفا مسأله‌ای مربوط به تولیدکنندگان و صنایع لبنی تلقی شود، اما با توجه به سهم بالای شیر خام در قیمت نهایی محصولات لبنی، این تصمیم پیامدهای گسترده‌ای در مصرف عمومی خواهدداشت. داده‌های انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی ایران نشان می‌دهد هر درصد افزایش قیمت شیر خام، به‌طور میانگین 0/7درصد بر قیمت فرآورده‌های لبنی تأثیر می‌گذارد، اما تجربه سال گذشته حاکی از آن است که این ضریب در عمل تا 1/4برابر نیز می‌رسد. به عبارت دیگر، افزایش 27/8درصدی قیمت شیر خام می‌تواند منجر به رشد بیش از 35درصدی در قیمت انواع محصولات لبنی شود.

در مهرماه سال1403، زمانی که شیر خام 20درصد گران شد، قیمت شیر بطری کم‌چرب نزدیک به 30درصد و شیر کیسه‌ای حتی بیشتر از آن افزایش یافت. اکنون نیز پیش‌بینی می‌شود که قیمت شیر بطری از حدود 28هزار تومان به بیش از 39هزار تومان، شیر کیسه‌ای از 23هزار تومان به بالای 33هزار تومان، پنیر 400گرمی از 56هزار تومان به 76هزار تومان و ماست دبه کم‌چرب از 77/5هزار تومان به مرز 110هزار تومان برسد. این اعداد برای بسیاری از خانوارها فراتر از توان خرید است و سبب می‌شود لبنیات از سبد غذایی آنها حذف یا به‌طور محسوسی کاهش یابد.

استان همدان که همواره جزو مناطق با مصرف پایین لبنیات در کشور شناخته شده است که از این بحران بیشترین آسیب را خواهددید. براساس آخرین اطلاعات منتشرشده، سرانه مصرف لبنیات در همدان روزانه تنها 160گرم است؛ این در حالی‌است که میانگین مصرف کشوری حدود 250گرم گزارش شده و عدد توصیه‌شده از سوی متخصصان تغذیه و سازمان بهداشت جهانی بسیار بالاتر از این میزان است.

همچنین سرانه سالانه مصرف شیر در همدان 116کیلوگرم برآورد شده که از میانگین جهانی و حتی برخی استان‌های کشور پایین‌تر است. با توجه به افزایش قابل توجه قیمت‌ها و کاهش مداوم قدرت خرید مردم، به نظر می‌رسد این ارقام در آینده‌ای نزدیک باز هم کاهش یابد. کوچکترشدن سفره مردم و حذف اقلام غیرضروری، در سال‌های اخیر به یک روند تثبیت‌شده در اقتصاد خانوار ایرانی تبدیل شده و لبنیات نیز در ردیف نخست این اقلام قرار دارد.

از سوی دیگر، تولیدکنندگان شیر نیز از وضعیت ناراضی‌اند. دامداران معتقدند قیمت تضمینی 23هزار تومانی برای هر کیلو شیرخام، پاسخگوی هزینه‌های تولید آنها نیست. آنها قیمت پیشنهادی 26هزار و 500تومانی را برای جلوگیری از زیان‌دهی ارائه کرده بودند؛ زیرا هزینه‌های مربوط به خوراک دام، انرژی، حمل‌ونقل و دستمزد کارگران افزایش یافته است. در واقع، صنعت دامداری کشور در یک فشار مضاعف گرفتار شده و از یک‌سو دولت به دلیل جلوگیری از رشد لجام‌گسیخته قیمت مصرف‌کننده، نرخ شیر خام را پایین‌تر از نقطه سربه‌سر اعلام می‌کند و از سوی دیگر دامداران با ورشکستگی و کاهش تولید مواجه می‌شوند که در نهایت همین کاهش عرضه، احتمالا زمینه‌ساز گرانی مجدد خواهدشد.

در چنین شرایطی بیشترین آسیب متوجه مصرف‌کننده نهایی است. حذف لبنیات از رژیم غذایی، در کوتاه‌مدت شاید صرفه‌جویی اقتصادی به‌نظر برسد، اما در بلندمدت تبعات جدی بر سلامت عمومی خواهدداشت. شیر و فرآورده‌های آن از مهمترین منابع تأمین کلسیم، پروتئین، ویتامینD، فسفر و بسیاری از مواد مغذی حیاتی برای بدن هستند. کاهش مصرف این محصولات می‌تواند منجر به افزایش میزان پوکی استخوان، کم‌خونی، ضعف سیستم ایمنی، اختلال در رشد کودکان، کاهش تراکم استخوان در زنان و سالمندان و بروز بیماری‌های گوارشی شود. همچنین مصرف منظم لبنیات در پیشگیری از دیابت نوع 2، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی نیز نقش دارد. در واقع کاهش مصرف لبنیات، نه فقط یک مسأله اقتصادی، بلکه یک تهدید جدی برای سلامت نسل آینده به‌شمار می‌رود.

کاهش نرخ تعرفه واردات نهاده‌های دامی، تأمین ارز ترجیحی برای خوراک دام، تسهیل حمل‌ونقل و تخصیص تسهیلات کم‌بهره برای تولیدکنندگان، از جمله راهکارهایی‌ست که می‌تواند به توازن در این زنجیره کمک کند.

اما با توجه به اهمیت بالای این موضوع، دولت باید سیاست‌های حمایتی روشن و عملیاتی در دستور کار قراردهد. نخستین اقدام می‌تواند ارائه یارانه هدفمند برای خرید لبنیات باشد تا اقشار کم‌درآمد از حداقل مصرف برخوردار باشند. علاوه بر این، توزیع لبنیات با نرخ ترجیحی در مدارس، بیمارستان‌ها، پادگان‌ها و مناطق محروم می‌تواند نقش مؤثری در حفظ سطح پایه مصرف ایفا کند. دولت باید در کنار کنترل قیمت مصرف‌کننده، از دامداران و صنایع لبنی نیز حمایت کند تا تولید دچار وقفه نشود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس