پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

سرپرست میراث‌ فرهنگی همدان خبر داد

توسعه گردشگری همدان در گرو مشارکت دستگاه‌ها

نویسنده : مریم مقدم

پیشنهاد اختصاص ۵ درصد اعتبارات استانی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری
گردشگری همدان در انتظار عبور از وعده به اجرا

گردشگری همدان با وجود برخورداری از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی، همچنان با مسأله‌ای فراتر از معرفی ظرفیت‌ها روبه‌روست؛ اینکه چگونه این داشته‌ها را به زیرساخت‌های قابل استفاده، اقامت طولانی‌تر گردشگران و درآمد پایدار برای اقتصاد محلی تبدیل کند. آنچه در نشست اخیر مدیران میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان با اصحاب رسانه مطرح شد، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و پیشنهادها برای پاسخ به همین مسأله بود؛ از اختصاص بخشی از اعتبارات دستگاه‌های اجرایی به زیرساخت‌های گردشگری تا احیای بناهای تاریخی، بازنگری در شیوه برگزاری رویدادها و تدوین نقشه راه توسعه گردشگری استان.
محور مشترک این برنامه‌ها، ضرورت عبور از اقدامات پراکنده و حرکت به سمت مدیریتی هماهنگ است؛ ضرورتی که تحقق آن، بیش از اعلام طرح‌های جدید، به تعیین مسئولیت‌ها، تأمین منابع و پیگیری مستمر اجرا وابسته خواهد بود.
5 درصد اعتبارات؛ پیشنهادی
برای تأمین زیرساخت‌های گردشگری
سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان، در این نشست از پیشنهاد اختصاص پنج درصد اعتبارات استانی دستگاه‌های اجرایی به توسعه زیرساخت‌های گردشگری خبر داد؛ پیشنهادی که در صورت موافقت و اجرای آن می‌تواند بخشی از محدودیت‌های مالی این حوزه را کاهش دهد.
به گفته محمدرضا اکبری، پیشنهاد یادشده در نامه‌ای به استاندار همدان ارائه شده است تا سهم موردنظر از اعتبارات دستگاه‌ها، با حفظ اعتبارات در اختیار همان دستگاه‌ها، برای اقدامات مرتبط با گردشگری و با هماهنگی لازم هزینه شود. توسعه راه‌های دسترسی، تأمین روشنایی و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز جاذبه‌ها از جمله اقداماتی است که به همکاری چند دستگاه اجرایی نیاز دارد و از توان یک مجموعه به‌تنهایی خارج است.
با این حال، اهمیت این پیشنهاد تنها به میزان اعتبار احتمالی آن محدود نمی‌شود. مسأله اصلی، چگونگی تعیین اولویت‌ها، مشخص‌شدن پروژه‌های مشمول، نظارت بر هزینه‌کرد و ارزیابی نتایج است. اختصاص منابع زمانی به توسعه گردشگری کمک می‌کند که به پروژه‌های اولویت‌دار و نیازهای واقعی مقصدها متصل شود و آثار آن در کیفیت خدمات و تجربه سفر قابل مشاهده باشد.
اکبری همچنین از تدوین سند راهبردی توسعه گردشگری استان به رسانه ها خبر داد و اعلام کرد این سند حدود ۸۰ درصد پیشرفت دارد و قرار است مراحل تصویب و ابلاغ آن پیگیری شود.
به گفته او، در این سند وظایف دستگاه‌های مختلف در حوزه توسعه گردشگری مشخص خواهد شد. تدوین برند جامع استان نیز با مشارکت مجموعه‌هایی از جمله شهرداری‌ها، فرمانداری‌ها، اتاق بازرگانی و استانداری در دستور کار قرار دارد.
در کنار این برنامه‌ها، پیشنهاد اختصاص یک روز در هفته به بررسی مسائل گردشگری در جلسات مدیریتی استان مطرح شده است. اکبری همچنین با اشاره به تشکیل‌نشدن شورای راهبردی گردشگری همدان، با وجود ابلاغ آن از سوی وزارتخانه، این وضعیت را از کاستی‌های مدیریتی دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیت شورا برای هماهنگی میان دستگاه‌ها تأکید کرد.
این اظهارات نشان می‌دهد که بخشی از مسأله گردشگری همدان، نه صرفا کمبود جاذبه یا حتی اعتبار، بلکه ضعف در پیوند دادن ظرفیت‌های موجود به یک سازوکار اجرایی مشترک است. اگر سند راهبردی، شورای گردشگری و سازوکار تأمین اعتبار به‌صورت هماهنگ عمل کنند، امکان اولویت‌بندی پروژه‌ها و پیگیری نتایج افزایش می‌یابد؛ در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که برنامه‌ها در سطح پیشنهاد باقی بمانند.
رونق گردشگری با رویدادهایی فراتر از یک مراسم
یکی از محورهای مطرح‌شده در نشست، ضرورت بازنگری در شیوه برگزاری رویدادهای گردشگری بود. اکبری با اشاره به جشنواره‌هایی مانند سیر و انگور، نبود دستاورد اقتصادی متناسب با هزینه‌های برخی رویدادها را از ضعف‌های موجود دانست و تأکید کرد که برگزاری برنامه‌ها باید به رونق اقتصاد محلی و افزایش جذب گردشگر منجر شود.
بر همین اساس، سازوکار ستاد رویدادها با هدف ارزیابی برنامه‌ها بر مبنای شاخص‌های مشخص پیش‌بینی شده است. طبق توضیحات ارائه‌شده، قرار است رویدادها با استفاده از چک‌لیستی نزدیک به ۳۰ شاخصی بررسی شوند و در صورت تصویب، پیوست گردشگری داشته باشند.
این رویکرد می‌تواند معیاری برای سنجش اثربخشی جشنواره‌ها ایجاد کند؛ به‌شرط آنکه ارزیابی به شمار شرکت‌کنندگان یا بازتاب رسانه‌ای محدود نشود. میزان فروش محصولات محلی، تعداد شب‌های اقامت، استفاده از خدمات گردشگری، مشارکت کسب‌وکارهای منطقه و درآمد ایجادشده برای جامعه میزبان، از جمله شاخص‌هایی هستند که می‌توانند تصویر روشن‌تری از دستاورد اقتصادی رویدادها ارائه دهند.در غیر این صورت، ممکن است محصولی با هویت محلی شناخته‌شده باشد، اما سهم محدودی از بازار به دست آورد.
معرفی همدان؛ از بازدید رسانه‌ای
تا تبدیل مخاطب به گردشگر
میزبانی از ۱۵ فعال حوزه روایتگری و تولید محتوای گردشگری در یک برنامه 4روزه، از دیگر اقدامات اعلام‌شده در این نشست بود. به گفته اکبری، این گروه در دومین سفر خود پس از تجربه‌ای در استان کرمان، همدان را انتخاب کرده و در جریان حضور خود با بخشی از جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری استان آشنا شده است. محتوای تولیدشده از سفر پیشین این گروه به کرمان، بنا بر اعلام او، بیش از ۲۰ میلیون بازدید داشته است.
این تجربه ظرفیت فضای مجازی را برای معرفی مقصدها نشان می‌دهد، اما تعداد بازدید به‌تنهایی معادل افزایش سفر نیست. اثربخشی چنین برنامه‌هایی زمانی روشن می‌شود که محتوای منتشرشده، اطلاعات کاربردی مانند نشانی جاذبه‌ها، راه‌های دسترسی، ساعات بازدید، امکانات اقامتی و مسیر خرید خدمات را نیز در اختیار مخاطب قرار دهد و امکان برنامه‌ریزی سفر را فراهم کند.
خاکسار همچنین بر توسعه بسته‌های سفر مشترک با استان‌های همجوار و جذب گردشگران از مراکز عمده جمعیتی تأکید کرد. برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری تأسیسات گردشگری در نیمه دوم سال، با توجه به شرایط منطقه و آغاز فصل سرد، نیز از دیگر محورهای مورد اشاره اکبری بود.
برندسازی در دستور کار
در حوزه میراث‌فرهنگی، تهیه طرح ویژه بافت‌های تاریخی همدان، ملایر، تویسرکان و نهاوند دنبال می‌شود. حمیدرضا حیدری، معاون میراث‌فرهنگی استان، اعلام کرد طرح بافت تاریخی همدان به حدود ۹۹ درصد پیشرفت رسیده است. احیای خانه‌های تاریخی، کاروانسراها و حمام‌های قدیمی با مشارکت بخش خصوصی و تبدیل آنها به اقامتگاه‌های سنتی و فضاهای گردشگری نیز از برنامه‌های این حوزه است؛ رویکردی که باید میان بهره‌برداری اقتصادی و حفظ اصالت بناها تعادل برقرار کند.
ایجاد محور گردشگری حکمت و عرفان با محوریت مشاهیری مانند ابوعلی‌سینا و باباطاهر، توسعه گردشگری زمستانی، ادبی و سلامت و تقویت بسته‌های سفر مشترک با استان‌های همجوار نیز از دیگر برنامه‌های مطرح‌شده بود.
در حوزه صنایع‌دستی، محمدرضا خلجی، معاون صنایع‌دستی استان، از پیگیری برندسازی چرم همدان و منبت گل‌برجسته دهفول و ارتقای بسته‌بندی محصولات خبر داد. همچنین میزبانی از ۱۵ فعال حوزه تولید محتوای گردشگری با هدف معرفی ظرفیت‌های استان انجام شده است؛ اقدامی که اثربخشی آن باید در جذب گردشگر و افزایش تقاضا برای خدمات سفر سنجیده شود.
آزمون اصلی، اجرای برنامه‌هاست
آزمون اصلی گردشگری همدان، اجرای برنامه‌هاست. تعیین تکلیف اعتبارات پیشنهادی، تصویب سند راهبردی، فعال‌شدن شورای گردشگری و سنجش دستاورد اقتصادی رویدادها می‌تواند مسیر توسعه را شفاف‌تر کند. همدان برای تبدیل‌شدن به مقصدی ماندگار، به پیوند عملی میان جاذبه‌ها، زیرساخت‌ها، خدمات اقامتی و اقتصاد محلی نیاز دارد؛ پیوندی که نتیجه آن باید در افزایش ماندگاری گردشگران، رونق کسب‌وکارها و درآمد مردم نمایان شود.
مجموع اظهارات مدیران حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان نشان می‌دهد که دستور کار استان از تأمین زیرساخت و حفاظت از بناها تا رویدادسازی، برندسازی و بازاریابی گردشگری گسترده است. با این حال، گستردگی برنامه‌ها به‌خودی‌خود نشانه پیشرفت نیست؛ معیار اصلی، میزان تحقق آنها و اثری است که بر اقتصاد گردشگری و زندگی مردم می‌گذارند.
تعیین تکلیف پیشنهاد اختصاص 5درصد اعتبارات استانی، تصویب و ابلاغ سند راهبردی، فعال‌شدن شورای راهبردی گردشگری، ابلاغ طرح‌های بافت تاریخی و انتشار گزارش قابل سنجش از عملکرد رویدادها، می‌تواند نخستین معیارهای ارزیابی این مسیر باشد.
همدان برای تبدیل‌شدن به مقصدی ماندگار، بیش از آنکه به فهرست تازه‌ای از ظرفیت‌ها نیاز داشته باشد، باید میان جاذبه‌های موجود، زیرساخت‌ها، خدمات اقامتی، صنایع‌دستی، رویدادها و بازار سفر پیوندی عملی ایجاد کند. در این مسیر، حفاظت از میراث تاریخی زمانی پایدارتر خواهد شد که مردم و مالکان بناها در منافع آن سهم داشته باشند و توسعه گردشگری نیز زمانی معنا پیدا می‌کند که نتیجه آن در افزایش ماندگاری مسافر، رونق کسب‌وکارهای محلی و ایجاد درآمد قابل سنجش دیده شود.
اکنون مسأله اصلی، عبور از مرحله اعلام برنامه‌ها به مرحله اجراست؛ مرحله‌ای که در آن، نه تعداد طرح‌های مطرح‌شده، بلکه نتیجه‌ای که گردشگر و جامعه میزبان لمس می‌کنند، ملاک موفقیت خواهد بود.

رژه اقتدار نیروهای مسلح در همدان

پاکی آوردی ای امید سپید