پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

تجویز خوشتیپی از مطب پزشک تا مصرف خودسرانه

لاغری با آمپول

نویسنده : مریم مقدم

بازار وعده کاهش وزن داغ است
عدد روی ترازو پایین می‌آید، لباس‌هایی که مدت‌ها در کمد مانده‌اند دوباره قابل استفاده می‌شوند و تعریف اطرافیان، نتیجه را شیرین‌تر می‌کند. این روزها در محل کار، جمع‌های خانوادگی و گفت‌وگوهای روزمره، نام آمپول‌های لاغری بیشتر از گذشته شنیده می‌شود. یکی از تجربه موفق دوستش می‌گوید، دیگری دنبال نام دارویی است که اشتها را کم می‌کند و نفر سوم می‌پرسد از کجا می‌توان آن را تهیه کرد. در بازاری که وعده لاغری سریع مشتری دارد، گاهی فاصله میان یک درمان پزشکی و تصمیمی شتاب‌زده، فقط به اندازه یک توصیه دوستانه است.
این روزها کاهش وزن دیگر فقط به رژیم غذایی، باشگاه و محاسبه کالری محدود نیست. در ماه‌های اخیر نام آمپول‌هایی مانند مونجارو، اوزمپیک و نمونه‌های داخلی حاوی ترکیبات مشابه، بیش از گذشته در فضای مجازی و مطب پزشکان تغذیه دیده می‌شود؛ دارو‌هایی که گاهی در تبلیغات با عباراتی مانند لاغری تضمینی، کاهش وزن بدون رژیم یا چند کیلو کاهش وزن در یک ماه معرفی می‌شوند. اما پشت این تبلیغات، یک واقعیت مهم وجود دارد و آن مهم اینست که این دارو‌ها برای همه افراد مناسب نیستند و قرار نیست یک دوره کوتاه تزریق، برای همیشه مشکل اضافه‌وزن را حل کند.
این‌بار درمان چاقی به دست آمپول‌هایی افتاده است که عنوان لاغری را با خود یدک می‌کشند. آمپول‌های لاغری داخلی با قیمت کمتر و دسترسی آسان‌تر در حال گسترش‌اند؛ اما درباره مجوزها، مطالعات بالینی، کنترل کیفیت و عوارض بلندمدت آن‌ها چه اطلاعاتی در دسترس است؟
آمپول‌هایی که وعده می‌دهند اشتها را خاموش می‌کنند و در مدتی کوتاه وزن را پایین می‌آورند، حالا در نمونه‌های داخلی وارد بازار شده‌اند؛ محصولاتی ارزان‌تر و در دسترس‌تر که گاهی هم‌ردیف داروهای مشهور جهان تبلیغ می‌شوند. اما هنوز 3پرسش مهم باقی است: چه مجوزی دارند، روی خودِ محصول چه مطالعاتی انجام شده و اطلاعات بلندمدت آن‌ها کجاست؟
وعده «لاغری بدون گرسنگی»، آمپول‌های کاهش وزن را از یک درمان تخصصی به ترندی در شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرده است. بسیاری درباره تعداد کیلوهای کم‌شده و دوز تزریق حرف می‌زنند، بی‌آنکه مشخص باشد دارو را با چه تشخیصی، از چه مسیری و زیر نظر چه پزشکی مصرف کرده‌اند. آمپول‌های لاغری داخلی به‌دلیل قیمت کمتر و دسترسی آسان‌تر جذاب‌اند؛ اما راهکاری ساده برای زیبایی نیستند و بر اشتها، قند خون و دستگاه گوارش اثر می‌گذارند. بنابراین پرسش فقط این نیست که چقدر وزن کم می‌کنند؛ مهم‌تر این است که با چه کیفیت و بر پایه کدام شواهد عرضه شده‌اند برای پاسخ به این پرسش‌ها گزارشی را منتشر کرده‌ایم که حاصل 4 ماه بررسی و تحقیق از نمونه‌های در حال درمان است .
آمپول‌های لاغری برای زیبایی نیستند
با افزایش استقبال عمومی از داروهای کاهش وزن، پرسش‌های زیادی درباره شرایط مصرف، اثربخشی، عوارض و خطرات استفاده خودسرانه از این داروها مطرح شده است.
فوق تخصص غدد و متابولیسم و رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مصاحبه با رسانه‌ها عنوان کرد: مهم‌ترینپرسش‌ها و واقعیت‌های علمی درباره آمپول‌های لاغری از نحوه عملکرد و اثربخشی تا عوارض، محدودیت‌ها و نکات مهم مصرف را بررسی کرده‌ایم.
طبق تأکید استقامتی، آمپول‌های لاغری دارو هستند و نباید بدون تجویز و نظر پزشک مصرف شوند. خودسرانه شروع کردن دارو، تغییر دوز یا تهیه آن از منابع نامعتبر می‌تواند خطرناک باشد. انتخاب دارو و مقدار مصرف باید متناسب با شرایط هر فرد و تحت نظر پزشک انجام شود.
علیرضا استقامتی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه چه افرادی می‌توانند از داروهای کاهش وزن استفاده کنند، اظهار کرد: افرادی که شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ دارند، کاندید استفاده از این داروها هستند. همچنین افرادی که BMI بالای ۲۷ دارند و در کنار آن به بیماری‌های همراه مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری قلبی یا سایر مشکلات مرتبط با چاقی مبتلا هستند، می‌توانند با نظر پزشک از این درمان بهره‌مند شوند.
وی افزود: این داروها از جنبه زیبایی توصیه نشده‌اند و دارویی نیستند که فردی صرفاً برای کاهش 2 یا 3کیلوگرم وزن از آن استفاده کند. این داروها برای درمان بیماری چاقی طراحی شده‌اند، نه برای تغییرات ظاهری کوتاه‌مدت.
آمپول‌هایی که سازوکار اشتها را
هدف می‌گیرند
بخشی از داروهایی که با عنوان آمپول لاغری شناخته می‌شوند، از طریق اثرگذاری بر مسیرهای هورمونی تنظیم اشتها و قند خون عمل می‌کنند. سماگلوتاید و تیرزپاتاید از جمله داروهای شناخته‌شده این گروه هستند؛ البته همه فرآورده‌های عرضه‌شده با عنوان آمپول لاغری ترکیب و کاربرد یکسانی ندارند.
این داروها می‌توانند احساس سیری را افزایش دهند، اشتها را کاهش دهند و در افراد واجد شرایط به کاهش وزن کمک کنند. برخی از آن‌ها در درمان دیابت نوع ۲ نیز کاربرد دارند، اما نام دارو، فرآورده و مجوز مصرف در تعیین کاربرد آن اهمیت دارد.
سازمان جهانی بهداشت در دسامبر ۲۰۲۵ راهنمایی درباره استفاده از درمان‌های مبتنی بر GLP-1 برای مدیریت بلندمدت چاقی در بزرگسالان منتشر کرد. این راهنما استفاده از برخی داروها را به‌صورت مشروط مطرح می‌کند و بر ضرورت همراهی درمان دارویی با مراقبت‌های جامع تأکید دارد.
نام تجاری داروها در داروخانه
بر اساس نتایج به دست آمده از داروخانه‌های فروشنده این دارو آمپول‌های لاغری شامل داروهایی مانند تیرزپاتاید، سماگلوتاید و لیراگلوتاید هستند که با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری به مدیریت پزشکی چاقی کمک می‌کنند.
این داروها معمولاً برای افراد دارای چاقی یا اضافه‌وزن همراه با مشکلاتی مانند دیابت نوع ۲، فشارخون بالا یا آپنه خواب در نظر گرفته می‌شوند و جایگزین تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نیستند. نام تجاری و کاربرد دارو اهمیت دارد؛ برای مثال اوزمپیک و ویکتوزا عمدتاً برای دیابت تأیید شده‌اند، درحالی‌که وگووی و ساکسندا برای مدیریت وزن کاربرد دارند و رپاتا آمپول لاغری نیست.
تیرزپاتاید و سماگلوتاید در مطالعات کاهش وزن قابل‌توجهی نشان داده‌اند، اما مقدار اثر برای همه یکسان نیست و پس از قطع دارو احتمال بازگشت بخشی از وزن وجود دارد.
تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست و دل‌درد شایع‌اند و درد شدید مداوم شکم، استفراغ مداوم، کم‌آبی یا واکنش آلرژیک نیازمند پیگیری فوری پزشکی است؛ مصرف این داروها باید با ارزیابی پزشک انجام شود.
آمپول لاغری در بازار چند ؟
بررسی قیمت‌ها آمپول‌های موجود در بازار توسط خبرنگار همدان پیام نشان می‌دهد که درمان با این دارو‌ها می‌تواند برای خانوار‌ها هزینه قابل توجهی داشته باشد. برای نمونه، یک فروشگاه اینترنتی در آخرین فهرست خود قیمت مونجارو را حدود ۷۱ میلیون تومان، اوزمپیک را حدود ۲۹.۹ تا ۳۶.۹ میلیون تومان، ملیتاید را حدود 2/2 تا 1/3 میلیون تومان و اسپارتینا را حدود 5/3 تا 6/3 میلیون تومان درج کرده است. این ارقام، قیمت فروش یک عرضه‌کننده است و نباید با قیمت رسمی داروخانه‌ای یا قیمت قطعی تمام بازار یکسان تلقی شوند.
یکی از مهم‌ترین نکاتی که در تبلیغات فضای مجازی کمتر گفته می‌شود، این است که مصرف این دارو‌ها الزاماً یک دوره 3 یا 6‌ماهه نیست که پس از پایان آن فرد برای همیشه لاغر بماند.
2 نفر و یک مسیر برای کاهش وزن
مریم ۵۰ سال دارد و کارمند است. او کاهش وزن را با کمک آمپول لاغری و زیر نظر پزشک تجربه کرده است؛ مسیری که در آن، ارزیابی وضعیت جسمی و پیگیری درمان اهمیت دارد. مریم درباره تجربه خود به همدان پیام می‌گوید: برای من مهم بود که کاهش وزن را با نظر پزشک شروع کنم. نمی‌خواستم فقط به عدد ترازو فکر کنم؛ می‌خواستم بدانم این روش برای شرایط جسمی من مناسب است یا نه ... .
کاهش ۱۴ کیلوگرمی وزن می‌تواند برای فردی که با اضافه‌وزن دست‌وپنجه نرم می‌کند، تجربه‌ای مهم باشد. بااین‌حال، برای ارزیابی نتیجه درمان باید دانست این کاهش وزن طی چه مدتی اتفاق افتاده، داروی مصرفی چه بوده و آیا تغییرات مثبتی در شاخص‌های سلامت فرد ایجاد شده است یا نه.
مریم می‌گوید: کاهش وزن برایم امیدوارکننده بود، اما معتقدم هر کسی باید پیش از مصرف این داروها وضعیت سلامت خودش را بررسی کند. تجربه او به معنای مناسب بودن این داروها برای همه افراد نیست. انتخاب بیمار، نوع دارو، دوز مصرفی و برنامه پیگیری، عواملی هستند که بر نتیجه و ایمنی درمان اثر می‌گذارند.
روایت شیوا متفاوت است. او ۴۵ سال دارد، آرایشگر است و می‌گوید با تهیه آمپول لاغری بدون نسخه، ۲۵کیلوگرم وزن کم کرده است. عددی که ممکن است توجه بسیاری از افرادی را جلب کند که مدت‌ها درگیر اضافه‌وزن بوده‌اند؛ اما همین تجربه، پرسش‌های مهمی درباره شیوه مصرف دارو مطرح می‌کند.
شیوا می‌گوید: من آمپول را بدون نسخه تهیه کردم و پس از مصرف، وزنم به میزان قابل‌توجهی پایین آمد. آن زمان بیشتر به نتیجه کاهش وزن فکر می‌کردم. بااین‌حال، نوع دقیق دارو، دوز مصرفی، مدت درمان، عوارض احتمالی و وضعیت سلامت شیوا باید بررسی شود تا بتوان درباره پیامدهای مصرف او ارزیابی دقیق‌تری داشت.
دارو به‌تنهایی تضمین‌کننده لاغری
دائمی نیست
متخصص تغذیه در این‌باره می‌‎گوید: پاسخ کوتاه این است، لزومی ندارد کاهش وزن پس از قطع دارو کاملا پایدار بماند. یک تحلیل بزرگ در کلینیک کلیولند روی نزدیک به ۸ هزار نفر نشان داد که پس از قطع سماگلوتاید یا تیرزپاتاید، بخشی از افراد وزن خود را حفظ کردند؛ اما در کارآزمایی‌های پیشین، بازگشت بخش قابل توجهی از وزن کاهش‌یافته طی یک سال پس از قطع دارو دیده شده بود.
فریبا محمدی می‌‎افزاید: بنابراین دارو می‌تواند ابزار مؤثری برای کاهش وزن باشد، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده لاغری دائمی نیست. درواقع این دارو‌ها می‌توانند در کاهش وزن مؤثر باشند، اما مصرف آنها باید با تجویز پزشک و در کنار اصلاح سبک زندگی انجام شود.در مواردی عوارض جدی‌تر مانند التهاب لوزالمعده یا مشکلات شدید گوارشی مطرح می‌شود
او می‌‎افزاید: در مواردی نیز عوارض جدی‌تر مانند التهاب لوزالمعده یا مشکلات شدید گوارشی مطرح می‌شود و برخی افراد به دلیل شرایط پزشکی خود اساسا گزینه مناسبی برای این دارو‌ها نیستند.
هشدار درباره تبلیغات آمپول‌های لاغری
مدیرکل دفتر پایش و نظارت بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو با هشدار نسبت به تبلیغات گسترده و گاه فریبنده داروهای کاهش وزن تأکید کرد: لاغری زمانی ارزشمند است که در خدمت سلامت باشد، نه اینکه سلامت فرد برای رسیدن به عددی خاص روی ترازو یا الگوهای تبلیغاتی زیبایی قربانی شود.
نازیلا یوسفی، بر مصرف فرآورده‌های سلامت سازمان غذا و دارو، با اشاره به تبلیغات گسترده آمپول‌های کاهش وزن با نام‌های تجاری مختلف در گفتگو با رسانه‌ها گفت: این تبلیغات ممکن است این تصور را ایجاد کند که صرف کاهش وزن، فارغ از علت و شیوه آن، یک موفقیت محسوب می‌شود؛ در حالی که اگر لاغری به قیمت آسیب به سلامت تمام شود، با هدف اصلی درمان در تضاد است.
وقتی وزن کم می‌شود
تکلیف عضلات چه می‌شود؟
در بحث آمپول‌های لاغری، معمولاً توجه اصلی به میزان کاهش وزن معطوف است؛ درحالی‌که ترکیب وزن ازدست‌رفته نیز اهمیت دارد. کاهش وزن ممکن است شامل کاهش چربی و بخشی از توده بدون چربی بدن، از جمله عضلات، باشد.
برای افراد میانسال، حفظ قدرت عضلانی اهمیت ویژه‌ای دارد. محدودیت شدید دریافت غذا، دریافت ناکافی پروتئین و بی‌تحرکی می‌توانند حفظ عضلات را دشوارتر کنند. به همین دلیل، مدیریت علمی کاهش وزن باید علاوه بر کنترل اشتها، به تغذیه کافی و فعالیت بدنی مناسب نیز توجه داشته باشد.
در کنار این موارد که بیان شد بازار داغ آمپول‌های لاغری در فضای مجازی، نگرانی دیگری را ایجاد کرده است که نکند افراد بدون تجویز گزینه آمپول باشند و مشکل فقط این نیست که ممکن است محصول تقلبی باشد؛ بلکه مصرف‌کننده ممکن است نداند چه ماده‌ای با چه دوزی دریافت می‌کند، دارو چگونه نگهداری شده یا اصلاً محصول در شرایط مناسب زنجیره سرد حمل شده است یا خیر برای همه این نگرانی‌ها نظارت و تجویز پزشک الزامی خواهد بود و بس .
سازمان غذا و دارو نیز در ماه‌های اخیر بار‌ها نسبت به عرضه و تبلیغ غیرمجاز دارو‌های کاهش وزن هشدار داده است. این سازمان تأکید کرده که عرضه تیرزپاتاید خارج از شبکه رسمی دارویی و در مراکزی مانند باشگاه‌ها، مراکز زیبایی و مراکز فاقد مجوز ممنوع است و می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را با خطر مواجه کند حال خود باید بررسی کنید آیا تب لاغری با آمپول تا آخرین روزهای عمر فروکش خواهد کرد یا خیر ....

رژه اقتدار نیروهای مسلح در همدان

پاکی آوردی ای امید سپید