 تبلیغات سیگار جوانان را نشانه گرفته است
برای روز بدون دخانیات
نویسنده : مرضیه شفیعیصدیق
اجتماعی
اگر در گذشته تبلیغات مستقیم سیگار در بیلبوردها، تلویزیون و رسانههای عمومی مهمترین ابزار جذب مشتری بود، امروز این صنعت با بهرهگیری از روشهای پیچیدهتر و پنهانتر، بهویژه در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، در تلاش است تا نسل جدیدی از مصرفکنندگان را به دام وابستگی به نیکوتین بکشاند.
واقعیت آن است که کاهش مصرف در میان بزرگسالان و افزایش آگاهی عمومی درباره مضرات دخانیات، صنایع دخانی را وادار کرده تا نوجوانان و جوانان را به عنوان بازار هدف اصلی خود انتخاب کنند. طراحیهای جذاب، طعمدهندههای متنوع، بستهبندیهای رنگارنگ و معرفی محصولات نوپدیدی همچون سیگارهای الکترونیکی و ویپها با ظاهری مدرن و کمخطر، بخشی از پروژه بزرگ بازاریابی این صنعت برای عادیسازی مصرف نیکوتین در میان نسل جوان است.
سازمان جهانی بهداشت نیز با درک این تهدید نوظهور، شعار روز جهانی بدون دخانیات سال ۲۰۲۶ را «افشای جذابیت؛ مقابله با اعتیاد به نیکوتین و دخانیات» انتخاب کرده است؛ شعاری که بر ضرورت آشکارسازی ترفندها و تبلیغات فریبنده صنایع دخانی تأکید دارد.
در همین راستا، معاون بهداشتی دانشگاه علومپزشکی استان با گرامیداشت روز جهانی بدون دخانیات، بر لزوم افزایش آگاهی عمومی و مشارکت همه بخشهای جامعه برای محافظت از نسل آینده در برابر این تهدید سلامتمحور تأکید میکند.
محمد بهنشان با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی نسبت به ترفندهای صنایع دخانی، شعار امسال را «افشای جذابیتها و تبلیغات دروغین؛ برای نسلی عاری از دخانیات» عنوان کرد و خواستار مشارکت همه نهادهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی در مقابله با این تهدید جدی سلامت شد.
دخانیات؛ عامل قابل پیشگیری مرگ و بیماری
وی با اشاره به اینکه دخانیات همچنان یکی از مهمترین عوامل قابل پیشگیری مرگومیر در جهان به شمار میرود، افزود: سالانه میلیونها نفر را به دلیل ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی، بیماریهای تنفسی، سکتهها و انواع سرطانها به کام مرگ میکشاند. با وجود آگاهی گسترده از زیانهای مصرف دخانیات، صنایع دخانی با بهرهگیری از شیوههای نوین بازاریابی و تبلیغات، تلاش میکنند نسل جوان را به سمت مصرف محصولات نیکوتینی سوق دهند.
بهنشان یادآور شد: این صنایع با استفاده از بستهبندیهای رنگارنگ، طراحیهای جذاب، طعمدهندههای متنوع میوهای و تبلیغات هدفمند در فضای مجازی، تصویری فریبنده و کمخطر از محصولات خود ارائه میکنند. در حالی که هدف اصلی این اقدامات، جذب مصرفکنندگان جدید و حفظ وابستگی آنان به نیکوتین برای سالهای طولانی است.
جوانان؛ هدف اصلی تبلیغات صنایع دخانی
وی یکی از نگرانیهای اصلی نظام سلامت، تمرکز صنایع دخانی بر کودکان، نوجوانان و جوانان دانست و تأکید کرد: طراحی محصولات مشابه آبنبات، شکلات یا وسایل الکترونیکی جذاب، استفاده از رایحهها و طعمهای دلپذیر و تبلیغات گسترده در شبکههای اجتماعی، از مهمترین ابزارهای این صنایع برای جذب نسل جوان محسوب میشود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی استان بیان کرد: محصولات نوپدیدی مانند سیگارهای الکترونیکی، ویپها، پادها و فرآوردههای گرمکننده تنباکو اغلب با عنوان جایگزینهای کمضرر معرفی میشوند، اما شواهد علمی نشان میدهد این محصولات نه تنها بیخطر نیستند، بلکه میتوانند زمینهساز وابستگی شدید به نیکوتین و آغاز مصرف سایر محصولات دخانی باشند.
وی با تأکید به اینکه نیکوتین مادهای بسیار اعتیادآور است که بر عملکرد مغز به ویژه در سنین نوجوانی تأثیر میگذارد، گفت: احتمال وابستگی مادامالعمر را افزایش میدهد از این رو حفاظت از کودکان و نوجوانان در برابر تبلیغات گمراهکننده صنایع دخانی یک ضرورت جدی به شمار میرود.
نقش رسانهها در آگاهیبخشی عمومی
بهنشان عنوان کرد: رسانهها به عنوان یکی از تأثیرگذارترین ابزارهای شکلدهی به نگرشهای اجتماعی، نقش مهمی در کنترل مصرف دخانیات دارند. در مقابل، صنایع دخانی نیز سالانه هزینههای هنگفتی برای تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم محصولات خود صرف میکنند و از ظرفیت فیلمها، سریالها، شبکههای اجتماعی و فضای دیجیتال برای عادیسازی مصرف دخانیات بهره میبرند.
وی معتقد است رسانهها باید با تولید محتوای آموزشی و آگاهیبخش، واقعیتهای پنهان صنعت دخانیات را برای جامعه آشکار سازند و از هرگونه بازنمایی جذاب و فریبنده مصرف دخانیات در تولیدات فرهنگی و هنری جلوگیری کنند.
خانوادهها؛ نخستین خط دفاعی در برابر دخانیات
بهنشان با تأکید به اینکه خانواده مهمترین نقش را در پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف دخانیات ایفا میکند، افزود: افزایش سواد سلامت خانوادهها، آگاهی از روشهای جدید بازاریابی صنایع دخانی و برقراری ارتباط مؤثر با فرزندان میتواند از ورود آنان به چرخه مصرف نیکوتین جلوگیری کند.
وی همچنین ادامه داد: گفتوگوهای صمیمانه خانوادگی، آموزش مهارت «نه گفتن»، نظارت بر فعالیتهای مجازی نوجوانان و آشنایی والدین با محصولات نوپدید دخانی از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه است. تجربه کشورهای موفق نیز نشان داده است که مشارکت فعال خانوادهها در برنامههای آموزشی، تأثیر چشمگیری در کاهش گرایش نوجوانان به مصرف دخانیات دارد.
بهنشان بیان کرد: یکی از چالشهای مهم در حوزه کنترل دخانیات، عرضه و فروش غیرمجاز محصولات دخانی به ویژه برای افراد زیر ۱۸ سال است. فروش محصولات قاچاق، نبود هشدارهای بهداشتی روی برخی کالاها و دسترسی آسان نوجوانان به این محصولات، تهدیدی جدی برای سلامت جامعه محسوب میشود.
ترویج سبک زندگی سالم؛ راهکاری مؤثر برای پیشگیری
بهنشان فعالیتهای ورزشی، برنامههای فرهنگی، تفریحات سالم و دسترسی آسان به خدمات مشاوره ترک دخانیات میتواند نقش مهمی در کاهش گرایش جوانان به مصرف این محصولات ایفا کند. ورزش و فعالیت بدنی با افزایش نشاط، کاهش استرس و تقویت سلامت روان، جایگزینی مناسب برای رفتارهای پرخطر از جمله مصرف دخانیات است.
وی در پایان بر توسعه برنامههای آموزشی در مدارس، دانشگاهها و مراکز فرهنگی تأکید کرده و معتقد است سرمایهگذاری در حوزه پیشگیری، مؤثرترین و کمهزینهترین راه مقابله با آسیبهای ناشی از دخانیات است.
|
