پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

سکوتی به احترام گل‌ها

آرامش و استراحت در باغ رنگارنگ کوچه مشکی

نویسنده : مریم مقدم

باغ گل‌ها در نگاه نخست شاید تنها مجموعه‌ای از گل‌ها، درختان و مسیرهای پیاده‌روی به نظر برسد، اما چند دقیقه قدم زدن در آن کافی است تا مشخص شود راز محبوبیت این مجموعه، تنها رنگ گل‌ها نیست؛ اینجا آرامش، بخشی از طراحی باغ است.
هنوز ساعت 8صبح نشده که نخستین گروه از مراجعه‌کنندگان وارد باغ می‌شوند. بیشترشان سالمندانی هستند که سال‌هاست پیاده‌روی را از نسخه پزشک مؤثرتر می‌دانند. آرام قدم می‌زنند، سلامی کوتاه به آشنایان می‌دهند، روی نیمکتی می‌نشینند و چشم به درختانی می‌دوزند که نسیم از میان شاخه‌هایشان عبور می‌کند. صدای پرندگان، خش‌خش برگ‌ها و بوی گل‌های تازه، جای بوق خودروها و هیاهوی خیابان را گرفته است، اینجا کمتر کسی برای عجله آمده است.
ساعتی بعد، خانواده‌ها از راه می‌رسند. کودکان با خیال آسوده در مسیرهای مشخص قدم می‌زنند، مادران روی نیمکت‌ها گفت‌وگو می‌کنند و پدران دوربین تلفن همراهشان را به سمت فرش‌های رنگارنگ گل می‌گیرند. عصرها اما باغ چهره دیگری پیدا می‌کند. نوجوانان و جوانانی که به دنبال ثبت تصویری متفاوت برای قاب دوربین یا شبکه‌های اجتماعی هستند، از نور ملایم غروب، مجسمه‌های چوبی، مسیرهای سنگ‌فرش و ترکیب رنگ گل‌ها، سوژه‌هایی می‌سازند که کمتر کسی باور می‌کند متعلق به یک پارک شهری باشد.همین حضور نسل‌های مختلف، نشان می‌دهد باغ گل‌ها تنها یک فضای سبز نیست؛ فضایی است که توانسته برای هر گروه سنی، دلیلی برای آمدن فراهم کند.
این باغ با مساحت ۱۸هزار و ۷۳۰ مترمربع که حدود ۱۴ هزار و ۸۰۰ مترمربع آن به فضای سبز اختصاص یافته، با هدف گردآوری مجموعه‌ای متنوع از گونه‌های گیاهی ایجاد شد. امروز گونه‌هایی مانند رز، داوودی، لاله، پامچال، انواع کاکتوس و ده‌ها گیاه زینتی دیگر، در کنار فرش‌های گل، چهره‌ای متفاوت به این مجموعه بخشیده‌اند. بسیاری از گیاهان نیز با تابلوهای معرفی در معرض دید قرار گرفته‌اند تا بازدیدکنندگان علاوه بر لذت بردن از طبیعت، با ویژگی‌های گونه‌های مختلف نیز آشنا شوند.
باغی که قانون دارد
اما شاید آنچه بیش از همه درباره باغ گل‌ها محل بحث بوده، قوانین حاکم بر آن باشد؛ ساعت مشخص ورود و خروج، حضور نگهبان، ممنوعیت استعمال دخانیات، جلوگیری از ورود برخی وسایل و مراقبت مستمر از فضای سبز.
در نگاه نخست، این محدودیت‌ها ممکن است برای برخی سختگیرانه به نظر برسد، اما تجربه چند سال اخیر روایت دیگری دارد.
مجتبی توتونی، معاون شهردار منطقه دو همدان در گفت‌وگوی اختصاصی با همدان‌پیام تأکید می‌کند این ضوابط برای محدود کردن شهروندان نیست، بلکه با هدف حفاظت از طبیعت باغ، حفظ آرامش محیط و جلوگیری از آسیب‌هایی تدوین شده که بسیاری از پارک‌های شهری با آن روبه‌رو هستند. به گفته او، نگهداری از مجموعه‌ای که گونه‌های متنوع گیاهی را در خود جای داده، بدون رعایت نظم و مشارکت شهروندان امکان‌پذیر نیست.
شاید همین نگاه سبب شده امروز باغ گل‌ها بیش از آنکه محل تجمع‌های پرهیاهو باشد، به پناهگاهی برای آرامش تبدیل شود؛ جایی که خانواده‌ها با اطمینان فرزندانشان را همراه خود می‌آورند، بانوان در ساعات ابتدایی صبح یا هنگام غروب با آسودگی قدم می‌زنند و سالمندان ساعت‌هایی از روز را در فضایی امن سپری می‌کنند.
در سال‌هایی که بسیاری از شهرها از کاهش سرانه فضای سبز یا فرسودگی پارک‌های شهری گلایه دارند، باغ گل‌های همدان نشان می‌دهد کیفیت مدیریت، گاه مهم‌تر از وسعت یک فضای عمومی است. این باغ تنها با گل‌هایش شناخته نمی‌شود؛ نظم، پاکیزگی و احترام به طبیعت نیز بخشی از هویت آن است.
البته این به معنای بی‌نقص بودن مجموعه نیست. برخی شهروندان از محدود بودن ساعت فعالیت باغ یا بسته بودن آن در بخشی از سال انتقاد دارند و عده‌ای نیز معتقدند حصار پیرامونی باغ، ارتباط بصری آن را با شهر کاهش داده است. این نقدها قابل تأمل است و می‌تواند در آینده به ارتقای کیفیت خدمات منجر شود، اما در کنار این انتقادها، واقعیتی نیز وجود دارد؛ کمتر کسی پس از خروج از باغ، از آرامش آن ناراضی است.
مردم ارزش کار مدیران شهر را می‌دانند
توتونی در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود از برنامه‌های توسعه‌ای مجموعه نیز سخن می‌گوید. به گفته او، طراحی باغچه های منظم برای گل‌های مناسب هر فصل همواره در دستور کار قرار دارد تا باغ در ماه‌هایی که طبیعت کمتر رنگ بهارو حتی در فصل های پر گل نیز شادابی خود را حفظ کند. این برنامه، در کنار نگهداری مستمر از گونه‌های گیاهی موجود، می‌تواند به تداوم جذابیت باغ در تمام فصول سال کمک کند.
شاید مهم‌ترین ویژگی باغ گل‌ها، نه گل‌های رنگارنگش باشد و نه مجسمه‌های چوبی و مسیرهای منظم پیاده‌روی؛ بلکه رابطه‌ای است که میان مدیریت شهری و شهروندان شکل گرفته است. تجربه این باغ نشان می‌دهد هرگاه مدیران برای یک فضای عمومی ارزش قائل شوند، مردم نیز ارزش آن را درک می‌کنند.
سال‌ها این جمله تکرار شده که مردم قدر امکانات شهری را می‌دانند، و این مهم بیانگر آن است که باغ گل‌های همدان روایت دیگری دارد. اینجا کمتر شاخه گلی شکسته می‌شود، زباله‌ای روی زمین باقی می‌ماند یا آرامش محیط با رفتارهای ناهنجار بر هم می‌خورد. این اتفاق، نتیجه اعتماد دوطرفه است؛ مدیریتی که از طبیعت محافظت می‌کند و مردمی که خود را شریک این حفاظت می‌دانند.
شهرها امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین فضاهایی نیاز دارند؛ مکان‌هایی که نه برای مصرف، بلکه برای مکث، گفت‌وگو، اندیشیدن و نفس کشیدن ساخته شده‌اند.
باغ گل‌های همدان، در کوچه مشکی و در همسایگی پارک بانوان، نمونه‌ای از همین نگاه است؛ فضایی که ثابت می‌کند سرمایه‌گذاری برای طبیعت، تنها کاشت چند گل و درخت نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای آرامش روانی، سلامت اجتماعی و کیفیت زندگی شهروندان است.
شاید راز محبوبیت این باغ نیز همین باشد؛ اینجا آرامش اتفاقی نیست، حاصل مراقبت است. مردمی که هر روز در مسیرهای آن قدم می‌زنند، نشان داده‌اند کار خوب را می‌بینند، قدرش را می‌دانند و اگر شهری برای زیستن بهتر ساخته شود، خود نخستین نگهبان آن خواهند بود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس