پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

روز داروساز و کمبودهای این روزها

نسخه به دستانی‌که نگران بیمارانشان هستند

نسخه در دست، چند داروخانه پشت سر گذاشته شده و یک پرسش تکراری: «این دارو را دارید؟» گاهی جواب، یک «نه» کوتاه است و گاهی بیمار با شنیدن قیمت دارو، چند ثانیه مکث می‌کند، نسخه را دوباره نگاه می‌کند و حساب و کتاب هزینه را در ذهنش مرور می‌کند. برای برخی‌ها، مراجعه به داروخانه دیگر فقط خرید دارو نیست؛ تبدیل شده به جست‌وجویی طولانی میان قفسه‌های خالی و قیمت‌هایی که هر بار می‌تواند بیشتر از انتظارشان باشد.
یکی از شهروندان از نبود دارویش می‌گوید: برای چند قلم دارو، مجبور شدم چند داروخانه را بگردم. فکر می‌کردم اگر یک داروخانه نداشت، داروخانه خصوصی شاید داشته باشد، اما آنجا هم برخی از داروها موجود نبود. آخر سر فقط بخشی از نسخه را گرفتم.
مشکل وقتی جدی‌تر می‌شود که پای هزینه وسط باشد. شهروند دیگری می‌گوید: گاهی دارو را پیدا می‌کنی، اما قیمتش طوری است که باید بین خرید همه داروها و پرداخت هزینه‌های ضروری دیگر زندگی یکی را انتخاب کنی. فرانشیز هم بالاست و سهمی که باید از جیب پرداخت کنیم، برای خیلی از خانواده‌ها رقم کمی نیست.
در صف داروخانه، روایت‌ها شبیه هم است؛ بیماری که برای داروی خودش آمده، مادری که نسخه فرزندش را در دست گرفته یا سالمندی که قیمت چند قلم دارو را می‌پرسد و پس از شنیدن رقم نهایی، می‌گوید «حالا یکی‌شان را بدهید». دارو برای آنها کالایی نیست که بتوان خریدش را به ماه بعد موکول کرد، اما هزینه‌ها گاهی دقیقاً چنین فشاری را به خانواده‌ها وارد می‌کند.
یکی از مراجعان در یکی از داروخانه‌های سطح شهر می‌گوید: دکتر نسخه را می‌نویسد، اما تازه پس از بیرون آمدن از مطب نگرانی آغاز می‌شود؛ اینکه دارو را پیدا می‌کنیم یا نه و اگر پیدا کردیم، چقدر باید پول بدهیم.
حتی داروخانه‌های خصوصی هم همیشه راه‌حل این مشکل نیستند. برخی مراجعه‌کنندگان می‌گویند برای پیدا کردن دارو به داروخانه‌های مختلف سر زده‌اند، اما پاسخ مشابه بوده «موجود نیست» یا «فعلا نداریم». همین موضوع باعث شده تهیه برخی داروها برای بیماران به یک فرایند فرسایشی تبدیل شود.
کمبود دارو از نسخه‌های خاص عبور کرده و حالا بیماران برای برخی دارو‌های معمولی هم چند داروخانه را می‌گردند؛ جایی که مشکل از تولید و پخش تا نقدینگی و سهم‌بندی موجودی امتداد پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، داروساز و کارکنان داروخانه هم در مقابل گلایه‌های مردم قرار دارند؛ در حالی که بخشی از مشکلات، خارج از اختیار مستقیم آنهاست. مراجعه‌کننده دارو می‌خواهد و داروساز نیز باید میان موجودی محدود، قیمت بالا و توان پرداخت بیمار راهی پیدا کند.
روایت مردم در روز داروساز، روایتی از یک مشکل روزمره است؛ از نسخه‌هایی که گاهی نصفه می‌مانند، داروهایی که باید برایشان چندین داروخانه را گشت و هزینه‌هایی که برای بسیاری از خانواده‌ها، پرداختشان دیگر ساده نیست.
این شرایط درحالی است که صنعت دارویی ایران روزهای دشواری را سپری می‌کند؛ کمبود نقدینگی شرکت‌های تولیدکننده و تأخیر چندماهه بیمه‌ها برای تسویه مطالبات، زنجیره تأمین دارو را تحت تأثیر قرار داده و به مشکل مزمن این صنعت تبدیل شده؛ شرایطی که نگرانی از کمبود برخی اقلام دارویی را افزایش داده است.
به طوری که بحران نقدینگی صنعت داروسازی ایران یک موضوع جدید نیست و فعالان این صنعت سال‌هاست از این گلایه دارند. از طرف دیگر، بدهی انباشته سازمان‌های بیمه‌گر به کارخانه‌ها، شرکت‌های پخش و داروخانه‌ها توان مالی تولیدکنندگان را برای خرید مواد اولیه و تسویه با تأمین‌کنندگان کاهش می‌دهد. کاهشی که می‌تواند فرایند تولید را تحت تأثیر قرار داده و به کمبود اقلام دارویی در بازار منجر شود.
با وجود ۲۷ دانشکده داروسازی، ۳۵هزار عضو داروساز سازمان نظام پزشکی کشور، ۱۸هزار و۳۰۰داروخانه، بیش از ۱۰۰ کارخانه تولیدکننده دارو، ۵۰ شرکت تولید کننده مواد اولیه و بسته بندی و صدها هزار شاغل مستقیم و غیر مستقیم در حوزه دارویی کشور فعالیت می‌کنند که بیانگر گستردگی شبکه تولید و توزیع دارو کشور است اما همچنان با معضل کمبود دارو مواجه هستیم.
در همین راستا، رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی معتقد است، مشکل نقدینگی، تقریبا در تمام زنجیره تأمین دارو وجود دارد، اما منشأ اصلی این موضوع را باید در فاصله طولانی بین زمان تولید و فروش دارو با زمان دریافت مطالبات جست‌وجو کرد.
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی درباره مشکلات نقدینگی زنجیره دارو گفت: مشکل نقدینگی، تقریبا در تمام زنجیره تأمین دارو وجود دارد، اما منشأ اصلی این موضوع را باید در فاصله طولانی بین زمان تولید و فروش دارو با زمان دریافت مطالبات جست‌وجو کرد. شرکت دارویی محصول را تولید می‌کند، دارو به شبکه توزیع و داروخانه می‌رسد و مصرف‌کننده نیز دارو را دریافت می‌کند، اما منابع مالی با تأخیر از بیمه‌ها و بخش‌های دولتی (سازمان هدفمندی یارانه‌ها )به زنجیره برمی‌گردد. در چنین شرایطی، شرکت دارویی برای خرید ماده اولیه، واردات مواد اولیه ، پرداخت حقوق، هزینه‌های انرژی، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های تولید به نقدینگی نیاز دارد، در حالی که بخش قابل توجهی از منابع آن در مطالبات حبس شده است. راهکار اصلی، پرداخت منظم و به هنگام مطالبات و ایجاد یک چرخه مالی قابل پیش‌بینی در صنعت دارو است. بدون اصلاح این چرخه، تزریق مقطعی منابع نیز اثر پایدار نخواهد داشت.
یدالله سهرابی در گفت‌وگویی که با ایسنا داشته است با اشاره به اینکه طرح دارویار از نظر هدف‌گذاری، طرح مهمی بود، تصریح کرد: هدف، اصلاح سیاست ارزی دارو و جلوگیری از انتقال افزایش هزینه‌ها به مردم بود؛ اما موفقیت چنین طرحی فقط به تغییر شیوه تخصیص ارز وابسته نیست؛ باید منابع مالی متناسب و پایدار با هزینه واقعی دارو و به‌موقع در اختیار بیمه‌ها قرار گیرد. اگر منابع کافی نباشد یا پرداخت‌ها با تاخیر انجام شود، فشار مالی در نهایت به تولیدکننده، داروخانه و زنجیره توزیع منتقل می‌شود و ممکن است بخشی از اهداف اولیه طرح محقق نشود.
تحریم‌ها، کل زنجیره تأمین را
تحت تأثیر قرار می‌دهد
این داروساز درباره تأثیر تحریم‌ها بر صنعت دارویی ایران توضیح داد: تحریم‌ها فقط واردات ماده اولیه را دشوار نکرده‌اند؛ بلکه کل زنجیره را تحت تأثیر قرار داده است. تأمین مواد اولیه، تجهیزات، ماشین‌آلات، قطعات یدکی، انتقال پول، بیمه و حمل‌ونقل همگی با محدودیت‌هایی مواجه شده‌اند. البته صنعت دارو در سال‌های گذشته توانسته بخش قابل‌توجهی از این فشارها را مدیریت کند و به سمت تولید داخلی برخی مواد و تجهیزات حرکت کند، اما این به معنای بی‌اثر بودن تحریم‌ها نیست.
ضرورت همزمانی افزایش
پوشش بیمه‌ای با گران‌شدن دارو
سهرابی درباره ضرورت پوشش بیمه‌ای داروها گفت: هنگامی افزایش قیمت دارو برای مردم بسیار سنگین می‌شود که همزمان پوشش بیمه‌ای متناسب با آن افزایش پیدا نکند. هدف نظام سلامت باید این باشد که افزایش هزینه‌های تولید دارو تا حد ممکن به مصرف‌کننده منتقل نشود و مردم با حمایت‌های مالی و پوشش بیمه‌ای، کمترین آسیب را داشته باشند و حمایت از اقشار ضعیف و کم برخوردار به نحو مطلوبی انجام شود.
کمبود دارو به یک علت محدود نمی‌شود
این عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان با بیان اینکه کمبود دارو به طور معمول یک علت واحد ندارد، تصریح کرد: مولفه‌های متعددی سبب کمبود می‌شود. این احتمال وجود مشکل اصلی برای یک قلم دارو تأمین ماده اولیه، در قلم دیگر نقدینگی و در موردی دیگر قیمت‌گذاری یا توزیع باشد. به همین دلیل، نمی‌توان تمام کمبودها را صرفاً به تولیدکننده یا تحریم نسبت داد.
علت کمبود داروها به دقت بررسی شود
وی با بیان اینکه زنجیره تأمین از ابتدا تا انتها باید برای هر قلم دارویی بررسی شود، گفت: منظور این است که علت کمبود مشخص شود و بدانند مشکل در تولید، تخصیص ارز، تأمین ماده اولیه، قیمت‌گذاری، نقدینگی، توزیع یا پرداخت مطالبات است. همچنین موضوع ماتریس‌گونه مورد بررسی قرار گیرد تا نظری به واقعیت بیان‌‍ شود.
سهرابی درباره وضعیت دارویی ایران گفت: آیا توان علمی داریم اما پول تولید نداریم؟ این توصیف تا حد زیادی درست است اما به تحلیل بیشتر نیاز دارد. تعبیر فنی این است که حوزه سلامت به ویژه حوزه دارویی از نظر نیروی انسانی متخصص، دانش فنی و زیرساخت تولید دارو ظرفیت‌های قابل توجهی دارد. در برخی حوزه‌ها حتی توانسته‌ایم محصولاتی را تولید کنیم که از نظر فناوری در سطح بالایی قرار دارند. حوزه دارویی کشور در منطقه باعث فخر کشورمان است.
بلااستفاده شدن بخشی از
زنجیره تأمین با کمبود نقدینگی
این داروساز درباره تاثیر منابع بر روند تولید گفت: علم و ظرفیت تولید زمانی به محصول تبدیل می‌شود که منابع مالی، مواد اولیه، تجهیزات و بازار اقتصادی مناسب وجود داشته باشد. اگر شرکت دارویی توان علمی و کارخانه‌ای داشته باشد اما نقدینگی کافی برای خرید ماده اولیه نداشته باشد، عملاً بخشی از این ظرفیت بلااستفاده می‌ماند.
تزریق هدفمند، هوشمند و سریع نقدینگی به کل زنجیره دارو
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی درباره ضرورت تزریق نقدینگی به حوزه دارویی گفت: اقدام فوری، تزریق هدفمند، هوشمند و سریع نقدینگی به کل زنجیره دارو و تسویه مطالبات معوق است؛ نه صرفاً یک پرداخت مقطعی به یک بخش از زنجیره. در این مقطع حساس، نیازمند نگاه ویژه بیمه‌ها و همدلی و همگرایی تمام مسئولان تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر در تأمین نقدینگی که پاشنه آشیل زنجیره تأمین و عرضه است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس