پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

ترتیبیان، عکاس بی ادعا و‌ نام آشنا

پرویز ترتیبیان در سال ۱۳۳۴ در شهر خوی متولد شد. علاقه او به هنر و تصویر از سال‌های نوجوانی شکل گرفت؛ زمانی که هنوز عکاسی برای بسیاری تنها ثبت یک خاطره بود، اما برای او به تدریج به زبان و حرفه‌ای برای روایت زندگی تبدیل شد.
تحصیلاتش را در رشته ساختمان و با دریافت دیپلم به پایان رساند، اما مسیر زندگی او به سمت دیگری رفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در حدود سال ۱۳۵۷، راهی همدان شد و در کلاس‌های «سینمای آزاد» حضور یافت؛ دوره‌هایی که بعدها زمینه‌ساز شکل‌گیری انجمن سینمای جوانان ایران شدند. همین تجربه‌ها نگاه او را به تصویر عمیق‌تر کرد و عکاسی را از یک علاقه شخصی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی حرفه‌ای‌اش تبدیل کرد. ترتیبیان اما تنها در دنیای هنر و تصویر زندگی نمی‌کرد. ورزش، به‌ویژه وزنه‌برداری، یکی دیگر از دلبستگی‌های جدی او بود و همین پیوند میان ورزش و عکاسی، بعدها بخشی از هویت حرفه‌ای او را شکل داد. دوربین او در بسیاری از میدان‌های ورزشی، در کنار ورزشکاران و در میان هیجان مسابقات حاضر بود و لحظه‌هایی را ثبت می‌کرد که برای سال‌ها در حافظه ورزش همدان باقی ماند. با آغاز جنگ تحمیلی، مسیر دیگری نیز در زندگی حرفه‌ای این عکاس شکل گرفت. ترتیبیان از نخستین عکاسانی بود که ثبت تصویری دفاع مقدس را آغاز کرد و همراه با گروه‌های اعزامی و ورزشکاران، راهی مناطق جنگی شد. دوربین او در آن سال‌ها تنها شاهد یک رویداد نبود؛ بخشی از تاریخ روزهای سخت کشور را ثبت می‌کرد، روزهایی که تصویر، گاه گویاتر از هزاران کلمه بود. فعالیت حرفه‌ای ترتیبیان در سال‌های بعد نیز ادامه یافت و او با بیشتر رسانه‌های استان همدان همکاری داشت. حضور مستمرش در رویدادهای ورزشی، هنری، اجتماعی و گردشگری باعث شد مجموعه‌ای گسترده از تصاویر در آرشیو شخصی او شکل بگیرد؛ تصاویری که هر یک گوشه‌ای از زندگی مردم و تحولات همدان را در خود جای داده بودند.
برای ترتیبیان، عکاسی تنها یک فعالیت هنری نبود؛ حرفه‌ای بود که زندگی خود را با آن می‌گذراند. در سال‌هایی که امکانات رسانه‌ای امروز وجود نداشت و عکاس برای ثبت یک رویداد باید با امکانات محدود و دشواری‌های فراوان کار می‌کرد، او دوربین را بر دوش می‌گرفت و خود را به محل اتفاق می‌رساند. ورزش، گردشگری، هنر و رویدادهای اجتماعی، هر کدام بخشی از قاب‌هایی شدند که او در طول سال‌ها ثبت کرد. یکی از آثار ماندگار او، کتاب مجموعه عکس «سیری در نهاوند» بود که با همکاری نقی زمانی‌فرد تهیه شد؛ مجموعه‌ای که نگاه تصویری ترتیبیان به جغرافیا، مردم و فضای فرهنگی این منطقه را به یادگار گذاشت. در سال‌های پایانی فعالیتش، قرار بود نمایشگاهی از منتخبی از آثار او با همت انجمن سینمای جوان همدان برگزار شود؛ فرصتی برای آنکه بخشی از سال‌ها تلاش این عکاس و هنرمند پیشکسوت در برابر نگاه مردم قرار گیرد. اما روزگار مجال نداد و نمایشگاهی که می‌توانست مروری بر کارنامه تصویری او باشد، پیش از حضور صاحب آثارش، به یاد او تبدیل شد. چهارم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، خبر درگذشت پرویز ترتیبیان جامعه هنری و رسانه‌ای همدان را متأثر کرد. عکاسی که سال‌ها از پشت دوربین به شهر و آدم‌هایش نگاه کرده بود، این بار خودش به خاطره‌ای در قاب تاریخ تبدیل شد. پیکر او در قطعه هنرمندان باغ بهشت همدان آرام گرفت؛ جایی که نام بسیاری از هنرمندان این شهر در کنار یکدیگر ثبت شده است. ترتیبیان رفت، اما قاب‌هایی که در طول سال‌ها ساخته بود، باقی ماندند؛ قاب‌هایی از ورزش، هنر، گردشگری، جنگ و زندگی مردم. شاید ارزش کار یک عکاس را باید درست در همین‌جا جست‌وجو کرد؛ در اینکه پس از رفتنش، هنوز می‌توان با نگاه کردن به عکس‌هایش، به زمانه‌ای بازگشت که خودش در آن زندگی کرده است. پرویز ترتیبیان از میان ما رفت، اما دوربینش هنوز روایت می‌کند؛ روایت مردی که سال‌های پرحادثه همدان را دید، ثبت کرد و بخشی از حافظه تصویری این شهر را برای آیندگان به یادگار گذاشت.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس