 وسوسه کالاهای فانتزی هزینه خانوادهها را چند برابر میکند
ویترینهای رنگی، جیبهای خالی
نویسنده : غزل اسلامی
سرمقاله
بازار لوازم التحریر این روزها شلوغتر از همیشه است. قفسهها رنگارنگاند، شخصیتهای کارتونی از روی دفترها لبخند میزنند و جامدادیهای فانتزی چشم بچهها را میگیرند، اما پشت این ویترین پرزرقوبرق، حساب و کتاب خانوادهها رنگ دیگری دارد. پدر و مادرها لیست مدرسه را در دست گرفتهاند و قیمت هر قلم را چند بار میپرسند؛ نه برای انتخاب زیباترین دفتر، بلکه برای اینکه خرید یکم مهر از توان دخل خانه خارج نشود.
تا همین چند سال پیش، خرید لوازم مدرسه بیشتر به انتخاب طرح جلد دفتر یا رنگ جامدادی خلاصه میشد، اما در سالهای اخیر کودکان در تنوعی از طرحها و اقلام لوازمالتحریر و حتی اقلام غیرضروری غرق شدهاند و اغلب دوست دارند همه آنها را داشته باشند هرچند هرگز نیازی به استفاده از آنها نداشته باشند.
در فروشگاههای لوازمالتحریر اغلب مادرها دفترهای سادهتر را از میان دفترهای فانتزی جدا میکنند، پدرها قیمت مدادرنگیها را مقایسه میکنند و بچهها مقابل قفسههایی میایستند که پر از پاککنهای عروسکی، تراشهای رومیزی، دفترچههای پولکی، خودکارهای چندرنگ و دهها وسیلهای که بیشتر از آنکه ابزار درس باشند، ابزار وسوسهاند.
فروشندگان هم میگویند: امسال بیشتر مشتریها ابتدا قیمت را بررسی میکنند و بعد خرید میکنند. حتی خانوادههایی که سالهای قبل بدون حساسیت خرید میکردند، حالا فقط اقلام ضروری با قیمتهای مناسب را برمیدارند.
بررسی قیمت نوشتافزارهای ایرانی با کیفیت متوسط در بازار شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد تهیه وسایل ضروری یک دانشآموز ابتدایی، بدون کیف، کفش و لباس فرم، بیش از 4میلیون تومان هزینه دارد.
هزینه سبد ضروری دانشآموز
این سبد شامل وسایلی است که بیشتر مدارس ابتدایی در ابتدای سال تحصیلی از دانشآموز میخواهند و بخش زیادی از آن، در صورت نگهداری مناسب، تا نیمه یا حتی پایان سال تحصیلی قابل استفاده است.
ویترینها هزینه میتراشند
اما خرید مدرسه همیشه به همین سبد ختم نمیشود.
در سالهای اخیر، بازار بیش از هر زمان دیگری روی کالاهای فانتزی سرمایهگذاری کرده است. پاککنهایی به شکل بستنی، همبرگر، حیوانات یا حتی برقی، تراشهای رومیزی بزرگ با عکسهای مختلف، مدادهای عطری، دفترهای پولکی، رواننویسهای اکلیلی، ماژیکهای چندرنگ، استیکرها، برچسبها، دفترچههای کوچک، خودکارهای عروسکی، جامدادیهای چندطبقه، فلاسک، ظرف غذا و دهها قلم دیگر که در لیست مدرسه نیستند اما در ویترین فروشگاهها جای ویژهای دارند.
نکته اینجاست که بسیاری از این وسایل نه کیفیت آموزشی بیشتری دارند و نه استفاده روزمره، فقط قیمت خرید را چند برابر میکنند.
مثلا تفاوت قیمت یک جامدادی ساده با یک جامدادی فانتزی چندطبقه به بیش از ۴۰۰ هزار تومان میرسد. یک پاککن معمولی 20 تا 80هزار تومان قیمت دارد، اما نمونههای فانتزی گاهی تا 500هزار تومان فروخته میشوند. دفترهای شخصیتدار نیز گاهی 2 تا 3برابر دفترهای ساده قیمت دارند، در حالی که تعداد برگ و کیفیت کاغذ تفاوت چشمگیری ندارد.
مصرفگرایی از کلاس درس آغاز نمیشود، از کارخانهها و ویترینها آغاز میشود.
شاید بزرگترین تغییر بازار نوشتافزار فقط گرانی نباشد، بلکه تغییر در شیوه فروش است.
بسیاری از فروشگاهها دیگر فقط مداد و دفتر نمیفروشند؛ سبک زندگی میفروشند. هر شخصیت کارتونی، هر رنگ و هر بستهبندی تلاش میکند کودک را متقاعد کند که بدون آن وسیله، مدرسه کامل نیست.
|
|
قیمت تقریبی (تومان) |
|
10دفتر 60 برگ ساده |
1,250,000 |
|
4 مداد مشکی با کیفیت |
90,000 |
|
2 مداد قرمز |
60,000 |
|
2 پاککن |
150,000 |
|
تراش فلزی یا مخزندار ساده |
35,000 |
|
جامدادی پارچهای معمولی |
180,000 |
|
خط کش 30 سانتی |
120,000 |
|
مدادرنگی 12رنگ ایرانی |
280,000 |
|
بسته 5 عددی خودکار رنگی |
180,000 |
|
2 خودکار آبی و مشکی |
70,000 |
|
مداد نوکی و یک بسته نوک |
250,000 |
|
دفترچه یادداشت کوچک |
120,000 |
|
چسب ماتیکی و قیچی کوچک |
120,000 |
|
ظرف غذا |
700,000 |
|
فلاسک آب |
500,000 |
|
جمع کل |
4,105,000 |
همین موضوع خرید را برای خانوادهها سختتر میکند. کودک وسیلهای را میخواهد که دوستش دارد و والدین باید میان خواسته فرزند و توان مالی خانه یکی را انتخاب کنند.
روانشناسان تربیتی سالهاست درباره مصرفگرایی کودکان هشدار میدهند و میگویند: کودک بهتدریج ارزش وسیله را نه در کارکرد، بلکه در ظاهر و برند آن میبیند. نتیجه این نگاه، جامدادیهایی است که پر میشوند اما بیشتر وسایلشان تا پایان سال حتی یک بار هم استفاده نمیشوند.
هزینه مدرسه فقط دفتر و مداد نیست
همین 4میلیون و اندی، فقط بخشی از هزینه مهرماه است.
خانوادهها همزمان باید لباس فرم، کفش، کیف، کتابهای کمکآموزشی، هزینه ثبتنام، سرویس مدرسه، تغذیه، کلاسهای فوقبرنامه و در بسیاری از موارد شهریه مدارس یا دانشگاه فرزندان دیگر را هم پرداخت کنند.
در چنین شرایطی، خرید یک وسیله غیرضروری شاید در نگاه نخست فقط 150هزار تومان باشد، اما برای خانوادهای که 2 یا 3دانشآموز دارد، همین خریدهای کوچک به چند میلیون تومان میرسد.
بررسیهای بازار نیز نشان میدهد فاصله میان یک خرید اقتصادی و یک خرید لوکس لوازمالتحریر میتواند چندین برابر باشد.
خرید هوشمند یعنی حذف نیازهای مصنوعی
کارشناسان حوزه مصرف میگویند بهترین راه مدیریت هزینههای مهر، خرید براساس نیاز است، نه هیجان ویترین.
چند راهکار ساده میتواند هزینه خانواده را به شکل محسوسی کاهش دهد:
- وسایل سالم سال گذشته را دوباره استفاده کنید. خطکش، قیچی، جامدادی و حتی مدادرنگی اگر سالم باشند، نیازی به تعویض ندارند.
- ابتدا لیست مدرسه را تهیه کنید و فقط همان اقلام را بخرید.
- دفتر ساده با کیفیت مناسب، کارایی بیشتری از دفترهای فانتزی گرانقیمت دارد.
- از خرید چند مدل مشابه خودکار، پاککن یا تراش خودداری کنید.
- بخشی از وسایل مصرفی مانند دفتر یا مداد را میتوان در طول سال و هنگام نیاز تهیه کرد، نه همه را یکجا.
|
|
