پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

۸۰ درصد پیشرفت و تنها ۷ کیلومتر باقی مانده

کنارگذر غربی پروژه‌ای برای تقویت گردشگری

کنارگذر غربی همدان پس از یک دهه اجرا همچنان با بخش‌هایی از مسیر بلاتکلیف، مشکل تملک اراضی و کمبود اعتبار روبه‌روست؛ پروژه‌ای ۲۷ کیلومتری که پیشرفت آن حدود ۸۰ درصد اعلام شده، اما هنوز حدود ۷ کیلومتر آن تعیین تکلیف نشده است.
به گزارش روزنامه همدان پیام، کنارگذر غربی همدان در حالی وارد دهمین سال اجرای خود شده که هنوز فاصله قابل توجهی تا بهره‌برداری کامل دارد؛ پروژه‌ای که قرار بود بار ترافیک عبوری را از داخل شهر همدان خارج کند و ارتباط میان محورهای همدان ـ رزن، همدان ـ سنندج و همدان ـ کرمانشاه را تسهیل کند، اما پس از گذشت یک دهه همچنان با چالش‌هایی همچون تأمین اعتبار، تملک اراضی و برخی مسائل فنی مواجه است.
عملیات اجرای این پروژه از سال ۱۳۹۵ آغاز شد و در سال‌های نخست، روند اجرای آن با سرعت بیشتری دنبال شد. بر اساس آمار اعلام‌شده، پیشرفت فیزیکی پروژه در مقطعی از ۷۰ درصد عبور کرد و اکنون حدود ۸۰ درصد اعلام می‌شود. با این حال، بررسی وضعیت مسیر نشان می‌دهد از مجموع ۲۷ کیلومتر، حدود ۱۸ کیلومتر به طور کامل آسفالت شده، نزدیک به ۲ کیلومتر در مراحل پایانی قرار دارد و حدود ۷ کیلومتر همچنان در انتظار انجام تملک و آغاز عملیات اجرایی است.
همین فاصله میان «درصد پیشرفت» و «مسیر آماده بهره‌برداری» یکی از مهم‌ترین پرسش‌های افکار عمومی است. وقتی حدود یک‌چهارم مسیر همچنان تعیین تکلیف نشده، این پرسش مطرح می‌شود که درصد پیشرفت پروژه بر چه مبنایی محاسبه شده و آیا عدد ۸۰ درصد را می‌توان به معنای نزدیک بودن پروژه به بهره‌برداری کامل دانست یا صرفاً بیانگر میزان عملیات انجام‌شده در بخش‌های فعال پروژه است؟
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کنارگذر غربی یک مسیر محلی و کم‌اهمیت نیست. این پروژه قرار است بخشی از ترافیک عبوری غرب کشور را از شبکه معابر شهری همدان خارج کند؛ شهری که به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، در مسیر ارتباطی مرکز کشور با استان‌های غربی قرار گرفته و سال‌هاست با حجم قابل توجهی از تردد خودروهای سبک و سنگین مواجه است.
بر اساس آمار مطرح‌شده، روزانه حدود ۵۵ هزار خودرو وارد همدان می‌شوند. بخشی از این خودروها مقصد نهایی خود را در شهر ندارند و تنها برای عبور از یک محور ارتباطی وارد شبکه معابر شهری می‌شوند. پیامد چنین وضعیتی تنها ترافیک نیست؛ افزایش زمان سفر، مصرف سوخت، استهلاک معابر، آلودگی هوا و افزایش احتمال بروز حوادث نیز بخشی از هزینه‌های این حجم تردد است.
در چنین شرایطی، کنارگذر غربی می‌تواند نقش مهمی در ساماندهی جریان ترافیک داشته باشد، اما اجرای ناقص آن به معنای باقی ماندن بخشی از مشکل است. اگر هدف پروژه خروج ترافیک عبوری از شهر است، مسیر باید به شکل یکپارچه و قابل اتکا در اختیار شبکه حمل‌ونقل قرار گیرد؛ در غیر این صورت ممکن است تنها بخشی از مشکل حل شود و گره‌های ترافیکی در نقاط دیگری شکل بگیرد.
از سوی دیگر، مشخصات فنی مسیر نیز نیازمند توجه است. عرض مسیر حدود ۱۱ تا ۱۱.۵ متر اعلام شده و تاکنون حدود ۷۰ دستگاه پل و ابنیه فنی در آن اجرا شده است. پرسش اینجاست که آیا این ظرفیت با مأموریتی که برای کنارگذر تعریف شده، به‌ویژه در زمینه تردد خودروهای سنگین، تناسب دارد؟
بدیهی است هر میزان ظرفیت جدید می‌تواند بخشی از فشار ترافیکی شهر را کاهش دهد، اما برای پروژه‌ای با عمر و هزینه قابل توجه، باید مشخص باشد که مسیر در سال‌های آینده نیز توان پاسخگویی به حجم تردد را خواهد داشت یا خیر. اگر مشخصات فنی موجود کافی است، باید این موضوع به صورت شفاف برای افکار عمومی و کارشناسان توضیح داده شود و اگر نیاز به اصلاح یا توسعه دارد، بهتر است پیش از تکمیل پروژه درباره آن تصمیم‌گیری شود.
اما مهم‌ترین چالش فعلی کنارگذر غربی، مسأله اعتبار است. درسال‌های اخیر، روند تأمین مالی پروژه با مشکلات جدی مواجه شده و همین مسأله موجب کند شدن عملیات اجرایی شده است. در شرایط تورمی، طولانی شدن پروژه تنها به معنای از دست رفتن زمان نیست؛ هر سال تأخیر به معنای افزایش هزینه‌های ساخت و تکمیل نیز خواهد بود.
محمدی، ناظر اجرای پروژه کنارگذر غربی همدان، پیشرفت فیزیکی پروژه را حدود ۸۰ درصد اعلام کرده و گفته است از ۲۷ کیلومتر مسیر، ۱۸ کیلومتر به طور کامل آسفالت شده و حدود ۲ کیلومتر نیز در مراحل پایانی قرار دارد.
به گفته وی، حدود ۷ کیلومتر باقی‌مانده نیازمند انجام تملک اراضی است و تا زمانی که این مسأله تعیین تکلیف نشود، امکان تکمیل عملیات اجرایی این بخش وجود ندارد.
ناظر اجرای پروژه همچنین اعتبار مورد نیاز برای اتصال مسیر از پلیس‌راه تا تقاطع بیجار را حدود ۷۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده و گفته است با تأمین این اعتبار، امکان اتصال این 2نقطه فراهم خواهد شد.
از سوی دیگر، مجموع اعتبار مورد نیاز برای تکمیل پروژه و انجام تملک‌های باقی‌مانده حدود ۳ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. چنین رقمی نشان می‌دهد کنارگذر غربی دیگر پروژه‌ای نیست که بتوان با اعتبارات قطره‌ای و تصمیم‌های مقطعی آن را به پایان رساند. پس از ۱۰ سال، پروژه به یک برنامه مالی مشخص، منبع تأمین اعتبار پایدار و جدول زمانی قابل ارزیابی نیاز دارد.
موضوع واگذاری پروژه به بخش خصوصی نیز از سال ۱۴۰۲ مطرح شده است. بر اساس اظهارات ناظر پروژه، در این روند شرکت چاووش راه از مسئولیت مستقیم قبلی کنار خواهد رفت و شرکت پاز در فرآیند واگذاری بخش خصوصی مطرح شده است. با این حال، آنچه برای مردم اهمیت دارد، نتیجه این تغییرات است؛ اینکه واگذاری چه زمانی عملیاتی می‌شود و آیا می‌تواند روند تکمیل پروژه را سرعت ببخشد یا خیر.
در کنار اعتبار، تملک اراضی نیز به گره مهم دیگری تبدیل شده است. تجربه پروژه‌های عمرانی نشان داده است که تملک می‌تواند به اندازه عملیات اجرایی زمان‌بر باشد. بنابراین برای تکمیل ۷ کیلومتر باقی‌مانده، صرفاً تأمین اعتبار ساخت کافی نیست و باید منابع و سازوکار مشخصی برای تعیین تکلیف اراضی در نظر گرفته شود.
اهمیت پروژه زمانی بیشتر می‌شود که موضوع ایمنی نیز مورد توجه قرار گیرد. محورهای ورودی و خروجی همدان سال‌هاست شاهد تردد خودروهای سنگین هستند و بخشی از این ترددها از محدوده شهری عبور می‌کند. حوادث رخ‌داده در محورهای ارتباطی استان نیز بار دیگر ضرورت توجه جدی‌تر به ایمنی راه‌ها و کاهش ترددهای غیرضروری از داخل شهر را یادآوری کرده است.
یک استاد دانشگاه و کارشناس حوزه شهرسازی نیز با اشاره به ورود روزانه حدود ۵۵هزار خودرو به همدان، معتقد است زیرساخت‌های شهری پاسخگوی این حجم تردد نیست. به گفته وی، افزایش تردد خودروهای سبک و سنگین علاوه بر ایجاد گره‌های ترافیکی، پیامدهای زیست‌محیطی و حادثه‌ای نیز به همراه دارد و محورهای پرترددی مانند بلوار امام، نجفی و ارتش تحت تأثیر این حجم از تردد قرار دارند.
از این منظر، کنارگذر غربی می‌تواند علاوه بر کاهش بار ترافیکی، در کاهش مصرف سوخت، آلودگی هوا و استهلاک معابر شهری نیز مؤثر باشد؛ البته مشروط به اینکه پروژه به صورت کامل و استاندارد اجرا شود.
در عین حال، اجرای کنارگذر پیامدهای اقتصادی خاص خود را نیز دارد. در طول سال‌های گذشته، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، تعمیرگاه‌ها و مراکز خدمات خودرویی در امتداد محورهای فعلی شکل گرفته‌اند و بخشی از درآمد آنها به تردد خودروهای عبوری وابسته است. انتقال بخشی از ترافیک به مسیر جدید می‌تواند نگرانی‌هایی برای این کسب‌وکارها ایجاد کند.
با این حال، راهکار را نباید در متوقف کردن یا کند کردن پروژه جست‌وجو کرد. بلکه باید از هم‌اکنون برای اقتصاد مسیر جدید برنامه‌ریزی شود. ایجاد مجتمع‌های خدماتی، مراکز استراحت، رستوران‌ها، خدمات خودرویی، تابلوهای مناسب و فضاهای گردشگری می‌تواند کنارگذر را به یک کریدور اقتصادی تبدیل کند.
موضوع گردشگری نیز در این میان اهمیت ویژه‌ای دارد. همدان مقصد گردشگران بسیاری است و اگر تمام ترافیک عبوری بدون برنامه از شهر خارج شود، ممکن است بخشی از مسافران دیگر وارد محدوده شهری نشوند. بنابراین لازم است پیش از بهره‌برداری کامل، تابلوهای راهنما، مسیرهای دسترسی و معرفی جاذبه‌های گردشگری طراحی شود تا کنارگذر نه به مانعی برای گردشگری، بلکه به ابزاری برای هدایت هدفمند مسافران تبدیل شود.
رئیس کمیسیون عمرانی شهرداری همدان، نیز بر ضرورت نگاه بلندمدت به پروژه‌های زیربنایی تأکید دارد و معتقد است ظرفیت نمایندگان و مسئولان باید برای تسریع در اجرای کنارگذر به کار گرفته شود.
مهدی حیدری همچنین بر مطالبه‌گری شهرهای واقع در مسیر و ایجاد هم‌افزایی میان مسئولان تأکید کرده و معتقد است این پروژه باید به یک اولویت جدی تبدیل شود.
صفری افلاک، عضو شورای شهر همدان نیز بر ضرورت پیگیری جدی‌تر پروژه توسط نمایندگان استان تأکید دارد. وی اجرای کامل کنارگذر را ضروری دانسته و معتقد است اجرای یک نیم‌رینگ نمی‌تواند آثار مورد انتظار را ایجاد کند.
به گفته وی، کاهش تردد خودروهای غیرضروری در داخل شهر می‌تواند در کاهش مصرف سوخت نیز مؤثر باشد و نگرانی درباره آسیب احتمالی به کسب‌وکارهای مسیر یا کاهش گردشگری نباید اصل اجرای پروژه را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، باید همزمان با تکمیل کنارگذر، اقدامات تبلیغاتی و برنامه‌ریزی برای هدایت مسافران به داخل شهر نیز انجام شود.
اکنون پس از ۱۰ سال، کنارگذر غربی همدان بیش از آنکه به اعلام یک درصد جدید از پیشرفت نیاز داشته باشد، به یک برنامه روشن برای پایان کار نیاز دارد. مردم باید بدانند اعتبار مورد نیاز از چه محلی تأمین خواهد شد، تملک ۷ کیلومتر باقی‌مانده چه زمانی انجام می‌شود، عملیات اجرایی این بخش چه زمانی آغاز خواهد شد و اتصال پلیس‌راه تا تقاطع بیجار در چه زمانی به نتیجه می‌رسد.
همچنین درباره مشخصات فنی پروژه نیز باید پاسخ روشنی ارائه شود. اگر عرض و ظرفیت مسیر برای مأموریت تعریف‌شده کافی است، این موضوع باید به شکل کارشناسی اعلام شود و اگر نیاز به اصلاح یا توسعه وجود دارد، نباید تصمیم‌گیری درباره آن به سال‌های آینده موکول شود.
کنارگذر غربی همدان امروز دیگر فقط یک پروژه عمرانی نیست؛ این طرح با مسائل مختلفی همچون ترافیک، ایمنی، آلودگی هوا، مصرف سوخت، اقتصاد مسیر و گردشگری استان گره خورده است.
از یک سو، ادامه تردد خودروهای عبوری و سنگین در شبکه معابر شهر هزینه‌های خود را به شهروندان تحمیل می‌کند و از سوی دیگر، طولانی شدن پروژه هزینه تکمیل آن را افزایش می‌دهد. بنابراین ادامه وضعیت فعلی نه برای شهر همدان مقرون‌به‌صرفه است و نه برای خود پروژه.
پس از یک دهه، مسأله اصلی دیگر این نیست که کنارگذر غربی چند درصد پیشرفت دارد؛ مسأله این است که چه زمانی کامل می‌شود و با چه مشخصاتی در اختیار مردم قرار خواهد گرفت؟
۲۷ کیلومتر مسیر، ۱۰ سال زمان، حدود ۸۰ درصد پیشرفت اعلامی و ۷ کیلومتر باقی‌مانده، تصویری از پروژه‌ای است که فاصله آن تا پایان فقط با کیلومتر و درصد سنجیده نمی‌شود. فاصله اصلی میان وضعیت فعلی و پایان پروژه، به تصمیمی اجرایی، اعتبار پایدار، تعیین تکلیف تملک‌ها و یک جدول زمان‌بندی شفاف نیاز دارد.
همدان برای مدیریت ترافیک و کاهش فشار بر معابر شهری به کنارگذر نیاز دارد؛ اما نه هر کنارگذری، بلکه مسیری کامل، ایمن، استاندارد و متناسب با نیازهای آینده.
حالا پس از ۱۰ سال، مطالبه اصلی مردم روشن است: کنارگذر غربی همدان چه زمانی واقعاً به خط پایان می‌رسد؟

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس