پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

مردی که خود الگوی ترک معتادان شده

بازگشت از جهنم اعتیاد و زندان

نویسنده : نیلوفر بهرمندنژاد

اعتیاد فقط داستان مصرف یک ماده نیست؛ گاهی داستان انسانی است که در بخشی از مسیر زندگی‌اش خودش را گم کرده و برای سال‌ها از خانواده، جامعه و حتی خودش فاصله گرفته است. با این حال، پایان این داستان همیشه سقوط و نابودی نیست. گاهی یک تصمیم، یک فرصت و حتی یک آغوش ساده می‌تواند آغاز مسیری تازه باشد.
برای شناخت بهتر این مسیر، روایت زندگی کسانی که خودشان اعتیاد را تجربه کرده‌اند و سال‌ها در مسیر بهبودی قدم برداشته‌اند، اهمیت زیادی دارد. روایت‌هایی که نشان می‌دهند اعتیاد می‌تواند به زندگی هر انسانی وارد شود و در عین حال، بهبودی نیز می‌تواند نقطه آغاز دوباره‌ای برای زندگی باشد.
حسام یکی از همین افراد است؛ مردی که سال‌هایی از زندگی‌اش را درگیر اعتیاد، زندان و پیامدهای آن گذراند، اما در سال ۱۳۹۴ تصمیم گرفت برای آخرین بار راه دیگری را امتحان کند. ورود او به انجمن معتادان گمنام، سرآغاز مسیری شد که امروز، پس از حدود 11سال پاکی، او را به فردی مسئول در همان مسیر بهبودی تبدیل کرده است.
روایت زندگی حسام، روایت یک سقوط صرف نیست؛ روایت بازگشت انسانی است که روزی امیدش را از دست داده بود و امروز تلاش می‌کند آن امید را به دیگران منتقل کند.
حسام وقتی از خودش می‌گوید، قبل از هر عنوان و مسئولیتی، خودش را یک «معتاد در حال بهبودی» معرفی می‌کند؛ جمله‌ای که شاید در نگاه نخست ساده به نظر برسد، اما پشت آن سال‌ها تجربه، سقوط، رنج و در نهایت بازگشت به زندگی قرار دارد.
او معتقد است اعتیاد چهره مشخصی ندارد و برخلاف تصور رایج، همیشه نمی‌توان آن را از ظاهر، خانواده یا جایگاه اجتماعی یک فرد تشخیص داد.
حسام در یک خانواده مذهبی در همدان به دنیا آمده است. از 5‌سالگی، به توصیه پدرش، حفظ قرآن را آغاز کرد و در مسابقات و محافل قرآنی حضور داشت. پدر او که یکی از فرماندهان نظامی استان همدان بود، زمانی که حسام تنها 8سال داشت، به شهادت رسید.
مرگ پدر، خلأ بزرگی در زندگی او ایجاد کرد؛ خلأیی که در آن سن، نه شناختی از آن داشت و نه راهی برای مواجهه با آن.
او امروز معتقد است بیماری اعتیاد در زندگی‌اش خیلی پیش‌تر از نخستین مصرف مواد شکل گرفته بود؛ زمانی که نیاز شدیدی به دیده‌شدن، تأیید گرفتن و جلب توجه دیگران داشت.
حسام در ۹سالگی سیگار کشیدن را آغاز کرد. در ۱۱سالگی برای نخستین بار مشروبات الکلی را تجربه کرد و پس از آن، مواد مخدر نیز وارد زندگی‌اش شد و همان سال‌ها مسیر زندگی او به‌تدریج تغییر کرد.
در ۱۳سالگی، به دلیل یک نزاع خیابانی، نخستین تجربه زندان را پشت سر گذاشت. اتفاقی که در آن سن شاید برای او راهی برای دیده‌شدن بود، اما بعدها هزینه سنگینی برایش به همراه داشت.
در ۱۵سالگی ازدواج کرد و آن زمان تصور می‌کرد ازدواج و پذیرفتن مسئولیت زندگی می‌تواند سبب تغییرش شود، اما اعتیاد مسیری نبود که با تغییر شرایط بیرونی متوقف شود.
ورزش را که زمانی در آن موفق بود، کنار گذاشت. توان و انگیزه گذشته را از دست داد و در ۱۸سالگی وارد یک اداره شد و مشغول به کار شد.
در آن سال‌ها، هنوز ظاهرش به‌گونه‌ای نبود که اطرافیان بتوانند عمق مشکل را به‌راحتی تشخیص دهند. اما اعتیاد به‌تدریج بخش‌های مختلف زندگی او را تحت تأثیر قرار داد؛ ابتدا انگیزه و علاقه‌اش را گرفت، سپس شغل، اعتبار و آرامش زندگی‌اش را.
در ادامه، خرید و فروش مواد مخدر و رفتارهای پرخطر نیز وارد زندگی او شد و سال‌های زیادی را میان زندان و بیرون از زندان گذراند تا اینکه سال ۱۳۹۴ فرا رسید.
حسام در آن مقطع دیگر خسته و ناامید شده بود. آن‌قدر از شرایط زندگی خود به ستوه آمده بود که تصمیم گرفت برای آخرین بار یک راه دیگر را امتحان کند.
این بار نوبت انجمن NA بود وخودش آن روزها را این‌طور به یاد می‌آورد که اگر حضور در انجمن هم نتیجه‌ای نداشته باشد، دیگر امیدی برای ادامه زندگی نخواهد داشت.
اما نخستین جلسه NA برای او به شکلی متفاوت رقم خورد و افرادی که او را نمی‌شناختند، در آغوشش گرفتند، به او خوشامد گفتند، به حرف‌هایش گوش دادند و بدون قضاوت با او برخورد کردند.
برای حسام، همین رفتار ساده معنای بزرگی داشت او بعد از سال‌ها برای نخستین بار جایی را تجربه کرد که برای دیده‌شدن، مجبور نبود خودش را نابود کند.
از آنجا مسیر بهبودی او آغاز شد.حسام به‌طور منظم در جلسات شرکت کرد، راهنما گرفت و کارکرد قدم‌ها را آغاز کرد. در این مسیر، به‌تدریج با رفتارها، ترس‌ها، مشکلات و بخش‌هایی از شخصیت خودش که سال‌ها از آنها فرار کرده بود، روبه‌رو شد.
او در این مسیر به این درک رسید که مشکلش فقط مواد مخدر نبوده است؛ بلکه لازم بوده شیوه زندگی و نگاهش به خودش و دیگران را نیز تغییر دهد.ارتباط دوباره با خداوند نیز بخش مهمی از این مسیر برای او بود.
امروز حدود 11 سال از آخرین مصرف مواد مخدر حسام می‌گذرد.
اما او تأکید می‌کند که بهبودی برایش فقط به معنای مصرف نکردن مواد نیست.
بهبودی برای او یعنی دوباره مسئولیت‌پذیر شدن، بازسازی رابطه با خانواده، پذیرفتن اشتباهات گذشته و تلاش برای جبران آنها.
شاید یکی از مهم‌ترین بخش‌های زندگی امروز حسام این باشد که او در همان مسیری که روزی برای نجات خودش وارد آن شد، اکنون مسئولیت گرفته و در کنار افرادی فعالیت می‌کند که در ابتدای مسیر بهبودی قرار دارند.
او امروز مسئول همین بخش است؛ اما گذشته خودش را هیچ‌وقت فراموش نکرده است.
همین گذشته سبب شده وقتی فردی تازه وارد این مسیر می‌شود، پیش از آنکه به گذشته و اشتباهات او نگاه کند، انسانی را ببیند که شاید فقط به یک فرصت دوباره نیاز دارد.
حسام اعتقاد دارد یکی از مهم‌ترین باورهایی که باید درباره اعتیاد اصلاح شود، این است که اعتیاد چهره مشخصی ندارد.
ممکن است اعتیاد در هر خانواده، هر طبقه اجتماعی و هر محیطی شکل بگیرد؛ بنابراین آگاهی و پیشگیری از اعتیاد فقط وظیفه افرادی نیست که مستقیماً با این بیماری درگیر هستند، بلکه مسئله‌ای اجتماعی است.
در عین حال، او بر یک موضوع دیگر نیز تأکید دارد: نباید انسان را پشت عنوان «معتاد» فراموش کرد، پشت این عنوان، انسانی قرار دارد که ممکن است سال‌ها خودش را گم کرده باشد، اما همچنان امکان بازگشت برایش وجود دارد.
حسام امروز وقتی به سال ۱۳۹۴ و آن روزهای خستگی و ناامیدی فکر می‌کند، یک جمله برای خودش دارد: خوب شد که یک بار دیگر امتحان کردم.
او همه این مسیر را لطف خداوند می‌داند و در کنار آن، از نقش انجمن NA، همسر و خانواده‌اش یاد می‌کند؛ کسانی که در مسیر بهبودی کنارش ماندند و به او کمک کردند دوباره روی پای خودش بایستد.
حسام امروز همان آدم سال‌های گذشته نیست، اما گذشته‌اش را نیز انکار نمی‌کند.
زیرا به اعتقاد خودش، اگر آن روزها را پشت سر نگذاشته بود، شاید امروز قدر زندگی دوباره‌ای را که به دست آورده، این‌چنین نمی‌دانست.
داستان حسام، فقط روایت سقوط یک انسان در دام اعتیاد نیست؛ روایت انسانی است که پس از سال‌ها گم‌کردن خودش، راه بازگشت را پیدا کرد و امروز تلاش می‌کند بخشی از امیدی باشد که روزی خودش در یک جلسه NA دریافت کرد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس