| سه شنبه - 24 شهريور 1405 - شماره 5510 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 149393 |
تاریخ انتشار: 1405-06-24 - 13:09 |
تعداد بازدید: 0 |
|
|
|
|
اقتصاد گردشگری؛ راه نجات بافت تاریخی همدان یا یک شعار توسعهای
نویسنده : مریم مقدم
گزارش ویژه
جلسه طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخیفرهنگی شهر همدان برگزارشد اما نکته مهم در این جلسه، تغییر ادبیات مدیریت بافت تاریخی همدان از «حفاظت» به «حفاظت همراه با احیا و بهرهبرداری اقتصادی» است. این تغییر در نگاه نخست مثبت است، اما ارزش واقعی آن به این بستگی دارد که آیا «اقتصاد گردشگری» در طرح ویژه آینده به ابزارهای اجرایی تبدیل خواهد شد یا همچنان در سطح ادبیات مدیریتی باقی میماند.
مسأله اصلی بافت تاریخی همدان این است که حفاظت از بنا و بافت، هزینه دارد؛ در حالی که محدودیتهای حفاظتی ممکن است برای مالک، امکان ساختوساز یا بهرهبرداری اقتصادی را کاهش دهد. اگر سیاستگذار از مالک انتظار حفاظت دارد اما برای این حفاظت مشوق، مدل اقتصادی و امکان بهرهبرداری سازگار ایجاد نمیکند، تعارض میان منافع مالک و اهداف میراثفرهنگی اجتنابناپذیر خواهد بود.
از این منظر، تأکید مسئولان بر «حقوق مالکان و ساکنان» اهمیت زیادی دارد. مشارکت مردم فقط با دعوت اخلاقی به همکاری ایجاد نمیشود. مشارکت زمانی شکل میگیرد که ساکن یا مالک بافت احساس کند حفاظت از بنا برای او هزینهای یکطرفه نیست و در مقابل، منفعت اقتصادی، کیفیت زندگی یا ارزش ملک نیز افزایش مییابد. چالش بعدی، نسبت گردشگری با ظرفیت واقعی بافت است. تبدیل بافت تاریخی به محور گردشگری نیز به خودی خود به معنای توسعه نیست. اگر گردشگری بدون برنامه وارد بافت شود، میتواند موجب افزایش ارزش زمین، تغییر کاربریهای سنتی، فشار بر ساکنان و حتی خروج جمعیت بومی شود.
بنابراین طرح ویژه باید مشخص کند چه نوع گردشگری برای بافت تاریخی همدان مطلوب است؛ گردشگری انبوه، گردشگری فرهنگی، گردشگری معماری، گردشگری رویدادمحور، گردشگری شبانه یا ترکیبی از این مدلها؟
پاسخ به این پرسش مستقیما بر نوع مداخلات کالبدی، شبکه دسترسی، کاربری بناها، خدمات گردشگری و حتی سیاست سرمایهگذاری اثر میگذارد. چالش دیگر مسأله ارتفاع و مغایرت اساسی است. اختلاف بر سر افزایش طبقه در برخی محدودهها یکی از مهمترین نقاط فنی پرونده است. افزایش ارتفاع صرفاً یک مطالبه ساختمانی نیست. در بافت تاریخی، ارتفاع ساختمان میتواند بر خط آسمان تاریخی، منظر شهری، دید و منظر عناصر تاریخی، مقیاس معابر و کیفیت ادراک بناهای ارزشمند تأثیر بگذارد.از طرف دیگر، ممنوعیت یا محدودیت شدید ساختوساز نیز میتواند انگیزه اقتصادی مالکان را کاهش دهد.بنابراین مسأله واقعی، انتخاب میان «ساختوساز» و «حفاظت» نیست؛ مسأله، تعیین ظرفیت توسعه قابلقبول در هر پهنه است. این موضوع باید بر پایه مطالعات منظر شهری، ارزشهای میراثی، ظرفیت زیرساختی و اقتصادی هر محدوده تعیین شود، نه بر اساس تصمیمهای موردی.
یکی از مهمترین جملات مطرحشده در جلسه، تأکید بر «مشوقهای سرمایهگذاری» است. اگر این بخش در طرح ویژه جدی گرفته نشود، اقتصاد گردشگری عملاً پشتوانه اجرایی نخواهد داشت.
طرح احیا باید دستکم مشخص کند:
کدام بناها و محورهای تاریخی اولویت سرمایهگذاری دارند؟
چه کاربریهایی برای بناهای تاریخی مجاز و اقتصادی هستند؟
هزینه مرمت چگونه تأمین میشود؟
مالک در برابر محدودیتهای حفاظتی چه مشوقی دریافت میکند؟
سرمایهگذار چه تضمین و چشماندازی برای بازگشت سرمایه دارد؟
شهرداری و سایر دستگاهها چه بستههای حمایتی ارائه میکنند؟
درآمد گردشگری چگونه بخشی از هزینه نگهداری و حفاظت را تأمین خواهد کرد؟
اگر این پرسشها پاسخ اجرایی نداشته باشند، «اقتصاد گردشگری» بیشتر یک چارچوب گفتمانی خواهد بود تا سیاست احیا.
اهمیت طرح ویژه بافت تاریخی همدان در این است که میتواند سه سیاست معمولاً متعارض را در یک چارچوب قرار دهد: حفاظت میراثی، توسعه شهری و منافع اقتصادی ساکنان.موفقیت این طرح اما نه با تعداد جلسات و نه با تعداد آئیننامهها سنجیده خواهد شد؛ معیار واقعی، تغییر وضعیت خود بافت است: کاهش فرسودگی، افزایش سرمایهگذاری، حفظ جمعیت ساکن، احیای بناهای ارزشمند، شکلگیری فعالیتهای اقتصادی سازگار و افزایش کیفیت فضای تاریخی شهر.در نهایت، اگر قرار است مردم «احیاگر و حافظ» بافت باشند، باید از مخاطب مقررات به ذینفع احیا تبدیل شوند. این شاید مهمترین آزمون طرح ویژه آینده همدان باشد.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
