پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بررسی نقش تاریخی بازار در جشن‌های هفته همدان

رونمایی از نقشه بازار تاریخی همدان به عنوان نبض اقتصادی تمدن

همزمان با هفته همدان، آیین رونمایی از نقشه بازار تاریخی همدان و سامانه دیجیتال بازار در سرای گلشن با حضور مسئولان، شهروندان، راهنمایان گردشگری و کسبه سرای گلشن برگزار شد.
در این مراسم، محمود رجبی، رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان، بر معرفی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری بازار همدان تأکید کرد.
یکی از بخش‌های متفاوت این مراسم سخنان محمد صیفی‌کار؛ همدان‌شناس و پژوهشگر بود که با نگاهی به پیشینه تاریخی تجارت در همدان، تلاش کرد تصویری از جایگاه اقتصادی این شهر در دوره‌های تاریخی ارائه کند.
وی با اشاره به شواهد تاریخی مربوط به دوره مادها، از رونق فعالیت‌های اقتصادی و تجاری در همدان سخن گفت و یادآور شد: حدود سه هزار سال پیش، همدان از چنان جایگاه اقتصادی برخوردار بوده که نشانه‌هایی از فعالیت‌های مالی و تجاری در آن دیده می‌شود.
این همدان‌شناس همچنین با اشاره به روایت‌هایی از حضور گروه‌هایی از آتن در همدان در دوره هخامنشی، به آوازه محصولات و پارچه‌های تولیدشده در این شهر اشاره کرد و گفت: این موضوع نشان می‌دهد همدان در دوره‌های تاریخی، تنها یک مرکز سیاسی و حکومتی نبوده، بلکه در شبکه تجارت منطقه‌ای نیز جایگاه قابل توجهی داشته است.
وی در ادامه به روایت یاقوت حموی از وسعت همدان اشاره کرد و گفت: در سده‌های گذشته، این شهر از گستردگی قابل توجهی برخوردار بوده است؛ همچنین به نوشته‌های اولیا چلبی و جکسون درباره جایگاه تجاری همدان اشاره شد؛ جایی که از همدان به عنوان شهری تجاری و حتی انبار ایران یاد شده است.
صیفی‌کار با اشاره به تعداد قابل توجه سراها و کاروانسراهای تاریخی همدان، یادآور شد: این ظرفیت اقتصادی و تجاری، بخش مهمی از تاریخ شهر را شکل داده است؛ ظرفیتی که آثار آن هنوز در بازار تاریخی قابل مشاهده است.
این پژوهشگر همچنین با اشاره به نقش مسجد جامع همدان در زندگی اقتصادی و اجتماعی بازاریان گفت: در گذشته بازار تنها محل دادوستد کالا نبود، بلکه اخلاق کسب‌وکار و مفهوم روزی حلال نیز در همین بستر اجتماعی آموزش داده می‌شد.
وی اضافه کرد: بازاریان برای یادگیری اصول کسب‌وکار و آشنایی با احکام مکاسب، نزد علما و بزرگان می‌رفتند و مسجد جامع همدان یکی از مراکز مهم این آموزش‌ها بوده است.
این نگاه نشان می‌دهد که بازار تاریخی همدان را نمی‌توان صرفاً از زاویه معماری و کالبد شهری بررسی کرد؛ بلکه بازار در طول تاریخ، نهادی اجتماعی و فرهنگی نیز بوده که در آن اقتصاد، دین، اعتماد عمومی، روابط خانوادگی و همسایگی در کنار یکدیگر شکل گرفته‌اند.
یکی از بخش‌های تأثیرگذار سخنان صیفی‌کار روایت خاطرات او از «ننه بلقیس» و نگاه مردم قدیم همدان به مفهوم برکت بود.
وی با اشاره به گویش و فرهنگ شفاهی همدان تأکید کرد: در فرهنگ مردم این شهر، برکت تنها به میزان پول و دارایی ارتباط نداشته است و برکت در نگاه مردم قدیم، دلخوشی، خانواده، همسایه، امنیت، سلامت، فرزند صالح، همسر همراه و روابط انسانی نیز بوده است.
وی با بازخوانی بخشی از جملات و خاطراتی که از مادربزرگ خود نقل کرد، تصویری از زندگی اجتماعی گذشته همدان ارائه داد؛ تصویری که در آن خانه‌ها درهای ارتباطی بیشتری با یکدیگر داشتند، همسایه‌ها در شادی و عزای یکدیگر حضور پیدا می‌کردند و کودکان در کنار هم بازی می‌کردند و شعرهای محلی می‌خواندند.
این بخش از سخنان صیفی‌کار با استقبال حاضران همراه شد و نشان داد که گویش همدانی و فرهنگ شفاهی این شهر، همچنان می‌تواند بخشی از روایت گردشگری همدان باشد.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان نیز در ادامه با اشاره به برگزاری برنامه‌های فرهنگی در مناسبت روز همدان گفت: هدف از برگزاری این برنامه‌ها استفاده از ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی شهر و معرفی بهتر داشته‌های همدان است.
محمود رجبی محور اصلی طرح‌های رونمایی‌شده را بازار تاریخی همدان عنوان کرد و افزود: این طرح‌ها و ایده‌ها در نهایت یک هدف مشترک دارند و آن، معرفی بازار تاریخی همدان به عنوان یک مقصد گردشگری شهری است؛ ظرفیتی که تاکنون آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است.
وی گفت: بازار تاریخی همدان باید جایگاه واقعی خود را در برنامه‌های گردشگری شهر پیدا کند و شهرداری و مجموعه‌های فرهنگی تلاش دارند با همراهی فعالان این حوزه، زمینه معرفی بهتر بازار را فراهم کنند.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان از رونمایی نقشه بازار تاریخی همدان و سامانه دیجیتال با معرفی ظرفیت‌های آن در این برنامه خبر داد و گفت: در جریان مطالعات انجام‌شده، بیش از 80 نقطه و ظرفیت تاریخی در بازار شناسایی شده است.
وی افزود: معرفی این نقاط می‌تواند به گردشگران و حتی شهروندان کمک کند تا بازار را نه صرفاً به عنوان محل خرید، بلکه به عنوان یک مجموعه تاریخی و فرهنگی بشناسند.
رجبی همچنین از اجرای طرح «سفیران بازار همدان» خبر داد و گفت: طرحی است که در آن شهروندان و علاقه‌مندان، آموزش‌های لازم را برای معرفی و روایت ظرفیت‌های بازار دریافت می‌کنند.
وی بیان کرد: قرار است این سفیران پس از شرکت در نشست‌ها، جلسات و کارگاه‌های تخصصی، بتوانند در معرفی بازار به شهروندان و گردشگران نقش داشته باشند و در آینده زمینه برگزاری تورهای تخصصی بازار تاریخی همدان نیز فراهم شود.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی همدان عنوان کرد: این طرح می‌تواند حلقه ارتباطی میان مردم، بازار و گردشگران باشد؛ چراکه بخش مهمی از جذابیت بازار تاریخی تنها در معماری آن نیست، بلکه در روایت‌هایی است که بازاریان، پژوهشگران و ساکنان قدیمی شهر از آن در اختیار دارند.
وی با بیان اینکه بخش دیگری از برنامه‌های روز همدان در سرای گلشن برگزاری نمایشگاه عکس با محوریت تاریخ همدان و بازار تاریخی است افزود: این نمایشگاه تلاش دارد بخشی از تغییرات تاریخی شهر و بازار را از طریق تصاویر به مخاطبان نشان دهد و فرصتی برای بازخوانی چهره قدیمی همدان فراهم کند.
رجبی با قدردانی از استاد افشار برای برپایی این نمایشگاه گفت: امیدواریم چنین برنامه‌هایی در نقاط مختلف شهر نیز ادامه پیدا کند و خروجی مجموعه اقدامات انجام‌شده، به معرفی بهتر ظرفیت‌های تاریخی همدان منجر شود.
پژوهشگر و استاد دانشگاه نیز در این مراسم با ارائه تحلیلی درباره اهمیت بازار، بر نقش تاریخی و اجتماعی آن تأکید کرد.
صاحب محمدیان‌منصور بازار را یکی از نمونه‌های کم‌نظیر فضاهای شهری دانست و افزود: بازار توانسته در طول هزاران سال با تغییر حکومت‌ها، دولت‌ها و شرایط اجتماعی به حیات خود ادامه دهد.
وی گفت: راز ماندگاری بازار در این واقعیت نهفته است که توسط مردم اداره می‌شود و حیات آن وابسته به یک مدیر یا یک ساختار حکومتی خاص نیست؛ بازاریان خود حافظان اصلی این فضا هستند و همین موضوع باعث شده بازارهای تاریخی بتوانند از دوره‌های مختلف تاریخی عبور کنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه بازار می‌تواند یکی از پروژه‌های محرک توسعه شهر باشد افزود: رونق بازار تنها به خود بازار محدود نمی‌شود و آثار آن می‌تواند در اقتصاد، اشتغال، گردشگری، حمل‌ونقل، خدمات و سایر بخش‌های شهری دیده شود.
وی تأکید کرد: اگر به بازار توجه شود، اثر آن بر اقتصاد و زندگی شهری می‌تواند چندین برابر یک پروژه محدود شهری باشد.
این پژوهشگر همچنین بازار را یکی از مهم‌ترین قرارگاه‌های رفتاری و اجتماعی در شهر دانست و افزود: بازار فضایی است که انسان‌ها در آن نه فقط برای خرید، بلکه برای دیدار، گفت‌وگو، تعامل، کسب اطلاعات و انجام فعالیت‌های اجتماعی حضور پیدا می‌کنند.
وی گفت: از این منظر، بازار تاریخی همدان یک فضای اقتصادی صرف نیست؛ بلکه محیطی است که طی قرن‌ها روابط اجتماعی در آن شکل گرفته و تداوم یافته است.
مدیرکل دفتر امور امور اجتماعی استانداری همدان نیز در این مراسم با اشاره به اهمیت سرمایه اجتماعی، بر ضرورت توجه به خواست و رضایت مردم در اجرای برنامه‌های شهری تأکید کرد.
رضا تابش با اشاره به شرایط خاص کشور و ضرورت حفظ سرمایه اجتماعی گفت: برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی باید بتوانند زمینه نشاط و همبستگی اجتماعی را تقویت کنند.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی همدان تأکید کرد: این ظرفیت‌ها زمانی می‌توانند برای شهر ارزش‌آفرین باشند که به شکل صحیح مورد استفاده قرار گیرند و بتوانند مردم و گردشگران را جذب کنند.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری همدان با بیان اینکه همدان از نظر ظرفیت‌های تمدنی و تاریخی جایگاه ویژه‌ای دارد عنوان کرد: امیدواریم اقدامات جدید در حوزه بازار و گردشگری بتواند بخشی از عقب‌ماندگی موجود در این حوزه را جبران کند.
وی همچنین بر ضرورت توجه به مطالبات مردم تأکید کرد و گفت: استمرار طرح‌های شهری و فرهنگی بدون همراهی و رضایت مردم امکان‌پذیر نیست.
رئیس شورای اسلامی شهر همدان نیز ضمن گرامیداشت یاد شهدای جنگ تحمیلی و شهدای بازار و بزرگانی که در این مجموعه به کسب‌وکار پرداخته‌اند، از بازار تاریخی به عنوان یکی از سرمایه‌های هویتی شهر یاد کرد.
محمود مسگریان با اشاره به جایگاه بازاریان همدان، آنها را از بازاریان شاخص و منصف کشور دانست و گفت: فرهنگ کسب‌وکار و اخلاق حرفه‌ای از نسل‌های گذشته به نسل‌های جدید بازار منتقل شده است.
وی همچنین با اشاره به اقدامات شورای اسلامی شهر و شهرداری در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی، به حمایت‌های صورت گرفته در خصوص ثبت جهانی هگمتانه سخن گفت و افزود: توجه به بافت تاریخی و ظرفیت‌های گردشگری شهر، یکی از رویکردهای مهم شورای اسلامی شهر بوده است.
رئیس شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر ضرورت مراقبت از میراث تاریخی همدان خواستار توجه به این موضوع شد.
اجرای گروه موسیقی «سورنا» پایان بخش برنامه‌ها بود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس