پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

اربعین؛ راهی برای آشنایی با ظرفیت‌های گردشگری

نویسنده : مریم مقدم

اگر در ماه‌های دیگر سال، نام همدان با هگمتانه، غار علیصدر، آرامگاه بوعلی‌سینا، گنجنامه، لالجین و تاریخ چند هزار ساله‌اش گره خورده است، در روزهای منتهی به اربعین، این استان هویتی دیگر پیدا می‌کند؛ هویتی که کمتر درباره آن سخن گفته شده است. همدان در این ایام، از یک مقصد گردشگری تاریخی به یکی از مهم‌ترین کریدورهای گردشگری مذهبی کشور تبدیل می‌شود؛ استانی که میلیون‌ها زائر از ۱۹ استان ایران، پیش از رسیدن به مرزهای غربی، از جاده‌های آن عبور می‌کنند و نخستین جلوه‌های میزبانی سفر اربعین را در همین مسیر تجربه می‌کنند.
در ادبیات امروز گردشگری، دیگر تنها مقصد اهمیت ندارد؛ کیفیت مسیر نیز بخشی از تجربه سفر است. اربعین، این مفهوم را به روشن‌ترین شکل ممکن معنا می‌کند. زائر، پیش از آنکه به کربلا برسد، در طول مسیر با فرهنگ، رفتار و مهمان‌نوازی مردم شهرهای مختلف روبه‌رو می‌شود. از این منظر، همدان صرفا یک استان در مسیر عبور نیست، بلکه بخشی از تجربه معنوی و اجتماعی بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان را شکل می‌دهد.
این جایگاه، مسئولیت همدان را نیز سنگین‌تر کرده است. استان باید همزمان پاسخگوی میلیون‌ها مسافر، حفظ ایمنی جاده‌ها، ارائه خدمات رفاهی و درمانی و مدیریت حجم گسترده تردد باشد؛ مأموریتی که بدون مشارکت مردم، امکان تحقق آن وجود ندارد. شاید به همین دلیل است که در اربعین، مرز میان مردم و دستگاه‌های اجرایی از میان برداشته می‌شود و همه در یک جبهه قرار می‌گیرند؛ جبهه خدمت.
در محورهای ورودی و خروجی استان، از اسدآباد تا بهار، از نهاوند تا همدان، پرچم‌های یا حسین(ع) بر فراز موکب‌هایی به اهتزاز درآمده‌اند که شبانه‌روز پذیرای زائران هستند. بوی غذای نذری، استکان‌های چای داغ، صدای صلوات و لبخند خادمانی که بی‌وقفه خدمت می‌کنند، نخستین تصویری است که مسافران از همدان در ذهن خود ثبت می‌کنند.
180 موکب در مسیرهای رفت و برگشت
امسال حدود ۱۸۰ موکب در مسیرهای رفت و برگشت استان برپا شده است؛ موکب‌هایی که تنها برای پذیرایی از زائران ایجاد نشده‌اند، بلکه به مراکز کامل خدمات سفر تبدیل شده‌اند. اسکان موقت، خدمات درمانی، امداد خودرو، استراحت رانندگان، برنامه‌های فرهنگی، مشاوره و پاسخگویی به زائران، بخشی از خدماتی است که در این ایستگاه‌های مردمی ارائه می‌شود. بسیاری از رانندگان، پس از ساعت‌ها رانندگی، چند ساعتی را در همین موکب‌ها استراحت می‌کنند تا سفر خود را با ایمنی بیشتری ادامه دهند.
گستردگی این خدمت‌رسانی، مدیران استان را نیز به میدان آورده است. استاندار با حضور در موکب‌های شهرستان اسدآباد، روند خدمات‌رسانی را از نزدیک بررسی کرد و با اشاره به استقرار ۱۸۰ موکب در محورهای مواصلاتی استان، بر آمادگی کامل دستگاه‌های اجرایی، امدادی، درمانی و انتظامی برای میزبانی از زائران تأکید کرد.
حمید ملانوری همچنین از زائران خواست با استراحت کافی در موکب‌ها و پرهیز از رانندگی در حالت خستگی، سفر ایمن‌تری را تجربه کنند.
همزمان مدیرکل سیاسی استانداری همدان نیز در بازدید از موکب «شهدای عشایری» و موکب «خادمان ناشنوا»، جلوه‌ای متفاوت از مشارکت اجتماعی در اربعین را به تصویر کشید. حضور عشایر استان در کنار ناشنوایانی که داوطلبانه به زائران خدمت می‌کنند، نشان داد فرهنگ اربعین، عرصه‌ای برای مشارکت همه اقشار جامعه است؛ فرهنگی که در آن، توان جسمی یا موقعیت اجتماعی، مرز خدمت نیست.
۱۰ موکب مستقل رضوی
در کنار این شبکه گسترده، امسال خادمیاران رضوی نیز با ساختاری تازه وارد میدان شده‌اند. ۱۰موکب مستقل رضوی با نام مبارک حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) در شهرستان‌های همدان، ملایر، نهاوند، بهار، اسدآباد و کبودراهنگ فعالیت خود را آغاز کرده‌اند. بر اساس دستورالعمل جدید، هر شهرستان مسئولیت کامل اداره موکب خود را بر عهده دارد و با تکیه بر ظرفیت خادمیاران، خیران و نیروهای داوطلب همان منطقه، خدمات فرهنگی، رفاهی و پذیرایی را ارائه می‌کند. این الگوی جدید، ضمن افزایش سرعت و انسجام در خدمت‌رسانی، بهره‌گیری از توان مردمی هر شهرستان را تقویت کرده است.
در اسدآباد نیز با توجه به تغییر مسیر تردد خودروها پس از ایجاد کمربندی جدید، جانمایی موکب رضوی متناسب با مسیر تازه بازنگری شده تا زائران بدون وقفه از خدمات آن بهره‌مند شوند؛ نشانه‌ای از آنکه خدمت‌رسانی اربعین، همگام با توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل استان، خود را بازآفرینی می‌کند.
اما آنچه همدان را در اربعین متمایز می‌کند، تنها تعداد موکب‌ها نیست؛ بلکه سرمایه اجتماعی نهفته در پشت این حرکت عظیم مردمی است. بسیاری از موکب‌ها با نذورات مردم اداره می‌شوند. خانواده‌هایی هستند که آشپزخانه خانه خود را به آشپزخانه موکب تبدیل کرده‌اند. کسبه‌ای که چند روز مغازه‌هایشان را تعطیل می‌کنند، پزشکانی که داوطلبانه خدمات درمانی ارائه می‌دهند، جوانانی که شب تا صبح خودروها را راهنمایی می‌کنند و سالمندانی که تنها افتخارشان ریختن یک استکان چای برای زائر امام حسین(ع) است.
در برخی موکب‌ها، خدمات درمانی به اندازه پذیرایی اهمیت دارد. کنترل فشار خون و قند خون، پانسمان، مراقبت‌های اولیه و حضور نیروهای اورژانس و هلال‌احمر، بخشی از خدماتی است که سلامت زائران را در طول مسیر تضمین می‌کند. در کنار آن، برنامه‌های فرهنگی، محافل قرآنی، روایتگری عاشورا و فعالیت‌های ویژه کودکان، فضای موکب‌ها را از یک ایستگاه استراحت به مدرسه‌ای برای انتقال فرهنگ عاشورا تبدیل کرده است.
اربعین، برای همدان فقط یک رویداد مذهبی نیست
اربعین، برای همدان فقط یک رویداد مذهبی نیست؛ فرصتی است برای نمایش ظرفیت‌های مدیریتی، مشارکت مردمی و فرهنگ میزبانی. این استان در روزهایی که میلیون‌ها زائر از جاده‌هایش عبور می‌کنند، تصویری از همدلی را به نمایش می‌گذارد که شاید کمتر در آمارها دیده شود، اما در حافظه مسافران ماندگار می‌شود.
شاید امروز وقت آن رسیده باشد که همدان، در کنار معرفی جاذبه‌های تاریخی و طبیعی خود، جایگاهش را به عنوان یکی از مهم‌ترین کریدورهای گردشگری مذهبی کشور نیز تعریف کند. اربعین نشان داده است که این استان تنها میزبان گردشگران نیست؛ میزبان دل‌هایی است که از سراسر ایران، راهی سرزمین عشق می‌شوند و نخستین جرعه مهمان‌نوازی را در همین جاده‌ها می‌نوشند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس