پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

در نشست بررسی چالش‌های بناهای تاریخی مطرح شد

مسیر مشترک بین شهرداری و میراث ضرورت حفظ سرمایه‌گذار

نویسنده : مریم مقدم

چالش‌های واگذاری و بهره‌برداری از بناهای تاریخی و راه‌های حمایت از سرمایه‌گذاران خانه‌های تاریخی در کمیته گردشگری مرکز مطالعات شورای اسلامی شهر همدان با حضور مسئولان استانی و مدیران شهری بررسی شد.
نشست کمیته گردشگری مرکز مطالعات شورای اسلامی شهر همدان با حضور معاون امور اقتصادی استاندار، فرماندار، شهردار، مدیرکل حوزه سرمایه‌گذاری استانداری، رئیس شورای اسلامی شهر، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان و جمعی از کارشناسان برگزار شد.
نبود مدیریت واحد مقصد، ضرورت حمایت عملی از سرمایه‌گذاران بناهای تاریخی و تعیین تکلیف بافت و پروژه‌های گردشگری به عنوان مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی گردشگری همدان مطرح شد.
در این نشست تأکید شد همدان برای عبور از مرحله داشتن جاذبه و رسیدن به جایگاه یک مقصد گردشگری، به هماهنگی جدی میان میراث فرهنگی، شهرداری و بخش خصوصی با پشتیبانی مدیریت ارشد استان نیاز دارد.
این نشست در عمارت دهلیز برگزار شد؛ بنایی تاریخی که با ورود بخش خصوصی به چرخه اقتصادی، نمونه‌ای از امکان احیای بناهای واجد ارزش و تبدیل آنها به فضاهای فعال گردشگری و اقتصادی است. در کنار سرمایه‌گذار دهلیز، سرمایه‌گذاران حمام حاجی و بوتیک‌هتل آوا نیز در نشست حضور داشتند؛ سه تجربه از سرمایه گذاری که نشان می‌دهد بناهای تاریخی، در صورت تعریف کاربری و مدل اقتصادی مناسب، می‌توانند از ساختمان‌هایی کم‌استفاده و پرهزینه به فضاهای فعال فرهنگی، اقتصادی و گردشگری تبدیل شوند.
حمایت از سرمایه‌گذار مهم‌تر از جذب سرمایه‌گذار
معاون امور اقتصادی استاندار همدان در این نشست بر تغییر رویکرد در حوزه سرمایه‌گذاری گردشگری تأکید کرد.
سیدمجتبی حسینی گفت: استان نباید تنها به دنبال جذب سرمایه‌گذار باشد، بلکه باید از سرمایه‌گذارانی که وارد پروژه شده‌اند نیز حمایت کند.
به گفته حسینی، این موضوع در مورد بناهای تاریخی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا سرمایه‌گذاری در یک خانه یا بنای تاریخی با یک پروژه معمولی تفاوت دارد. سرمایه‌گذار علاوه بر هزینه خرید یا اجاره و بهره‌برداری، با هزینه‌های مرمت، محدودیت‌های حفاظتی، ضوابط تغییر کاربری و فرآیندهای چنددستگاهی مواجه است. بنابراین تغییر تصمیم‌ها یا ابهام در ضوابط پس از ورود سرمایه‌گذار، هزینه واقعی پروژه را افزایش داده و ریسک سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد.در این نشست همچنین بر ظرفیت خانه‌های تاریخی استان و ضرورت استفاده از فرصت‌های سرمایه‌گذاری موجود تأکید شد.
حسینی با اشاره به هگمتانه نیز تأکید کرد: پیش از تعریف پروژه‌های جدید باید برای داشته‌های فعلی برنامه داشت. او وضعیت گنجنامه و تپه عباس‌آباد را نیز نیازمند رسیدگی جدی‌تر دانست.
معاون امور اقتصادی استاندار یکی از مسائل ریشه‌ای گردشگری همدان را نبود مدیریت واحد میان دستگاه‌های مسئول عنوان کرد؛ وضعیتی که موجب شده بخشی از پروژه‌ها در مسیرهای موازی دنبال شوند و تصمیم‌ها با سرعت مورد انتظار به اجرا نرسند. از همین منظر، تجمیع مطالعات و حرکت به سمت یک برند واحد برای همدان نیز مطرح شد.
شهرداری و میراث؛ باید یک مسیر مشترک داشته باشند
شهردار همدان عنوان کرد: یکی از محورهای مهم جلسه، هماهنگی میان شهرداری و میراث فرهنگی در موضوع بافت تاریخی است .
مسعود حسینی پیشنهاد تشکیل کمیته راهبردی مشترک شهرداری و میراث فرهنگی را مطرح کرد تا مسائل مربوط به پهنه‌بندی، ضوابط و پروژه‌های بافت تاریخی در یک مسیر مشخص بررسی شود.
حسینی نیز ایجاد سامانه هوشمند میراث را پیشنهاد کرد؛ سامانه‌ای که بتواند محدودیت‌ها و ظرفیت‌های بناها و پهنه‌های تاریخی را برای سرمایه‌گذاران و شهروندان شفاف کند. به گفته وی، اجرای چنین سامانه‌ای می‌تواند بخشی از مشکل قدیمی سرمایه‌گذاری در بافت تاریخی، یعنی ورود سرمایه‌گذار بدون شناخت کامل از محدودیت‌ها و شرایط پروژه، را کاهش دهد.
ریسک حقوقی و آینده پروژه
مدیرکل سرمایه‌گذاری استانداری همدان، با تأکید بر ضرورت نگاه اقتصادی به پروژه‌ها گفت: سرمایه‌گذار با عنوان و بروشور وارد پروژه نمی‌شود؛ بلکه نرخ بازگشت سرمایه، دوره بهره‌برداری، هزینه اجرا، امکان تغییر کاربری، بازار هدف، ریسک حقوقی و آینده پروژه را بررسی می‌کند.
حمید گلی‌پور، تأکید کرد: پیش از عرضه هر پروژه به بخش خصوصی، باید مدل اقتصادی آن توسط متخصصان بررسی و قابل دفاع شود. در این نشست درباره پروژه‌های فخرآباد و اکباتان نیز بحث شد و این دیدگاه مطرح شد که مدل اقتصادی فعلی این پروژه‌ها برای سرمایه‌گذار جذابیت کافی ندارد و باید مدل‌های جایگزین مورد بررسی قرار گیرد.
همدان مدیریت مقصد گردشگری ندارد
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان همدان، یکی از صریح‌ترین مباحث جلسه را به مسأله مدیریت مقصد اختصاص داد و گفت: همدان مدیریت مقصد گردشگری ندارد و چهره شهر نیز هنوز چهره یک مقصد گردشگری نیست. به گفته محمدرضا اکبری، ، استان هم در بخش سخت‌افزار و هم نرم‌افزار گردشگری نیازمند کار است.
وی عنوان کرد: مدیریت مقصد به معنای نگاه کردن به گردشگری فراتر از مجموعه‌ای از آثار منفرد است. دسترسی، حمل‌ونقل، اقامت، خدمات، تابلوهای راهنما، منظر شهری، بازار، رویداد، روایت تاریخی، فضاهای عمومی و حتی نحوه رفتار شهروندان با گردشگر، همگی بخشی از تجربه مقصد هستند.
اکبری افزود: بر این اساس، هگمتانه، گنجنامه، عباس‌آباد، بازار تاریخی، خانه‌های تاریخی و علیصدر نباید جزایری جدا از یکدیگر باشند، بلکه باید در قالب یک تجربه منسجم گردشگری تعریف شوند.وی همچنین به ظرفیت موزه ابتدای باباطاهر اشاره کرد و قابلیت تبدیل آن به یک جاذبه شهری را مورد توجه قرار داد.
احیای بناهای تاریخی، احیای هویت و اصالت همدان است
فرماندار همدان، با اشاره به توسعه شهر همراه با حفظ هویت تاریخی گفت احیای بناهای تاریخی نمادی از حفظ تاریخ و هویت کهن همدان است.
مجید درویشی تأکید کرد: بناهای تاریخی ارزشمند در صورت بی‌توجهی در معرض تخریب و سوءاستفاده قرار می‌گیرند، اما احیای آنها توسط سرمایه‌گذاران و فعالان این حوزه می‌تواند اقدامی ماندگار برای حفظ هویت و تاریخ همدان باشد.
به گفته درویشی، همدان به عنوان یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان از پیشینه‌ای ارزشمند برخوردار است و حفظ و احیای بناهای تاریخی می‌تواند به تقویت هویت، اصالت و جایگاه تاریخی شهر کمک کند.
سرمایه‌گذار تاریخی نباید قربانی تعدد تصمیم‌ها شود
رئیس کمیسیون گردشگری شورای اسلامی شهر همدان، مسأله حفاظت از میراث فرهنگی را فراتر از مرمت چند بنای قدیمی دانست و گفت موضوع اصلی، چگونگی تبدیل تاریخ به یک جریان زنده اقتصادی و اجتماعی است.
حمید بادامی‌نجات با اشاره به تجربه مناطق تاریخی جهان، تأکید کرد: بناهای تاریخی زمانی پایدارتر حفظ می‌شوند که از یک اثر صرفاً فرهنگی به فضایی دارای کارکرد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شوند و ساکنان محلی نیز خود را ذی‌نفع حفظ آنها بدانند.
بادامی‌نجات بخش مهمی از چالش‌های میراث فرهنگی و شهرداری همدان را مربوط به املاک تاریخی دارای مالکیت خصوصی دانست و گفت: بسیاری از خانه‌های قدیمی زمانی حفظ خواهند شد که مالک آنها احساس کند نگهداری و مرمت بنا علاوه بر ارزش فرهنگی، توجیه اقتصادی نیز دارد.
حمایت شورای شهر از گردشگری همدان
رئیس شورای اسلامی شهر همدان، با اشاره به رویکرد فرهنگی و اجتماعی شورای شهر گفت: شورای اسلامی شهر همدان در مصوبات و طرح‌های بزرگ شهری تلاش کرده است حمایت لازم را از حوزه گردشگری داشته باشد.
محمود مسگریان، همراهی شورای شهر و شهرداری در مسیر ثبت جهانی هگمتانه را یکی از اقدامات مهم دانست و تأکید کرد: همان‌گونه که برای ثبت و معرفی هگمتانه اقدامات مهمی انجام شد، بازار تاریخی همدان نیز نیازمند توجه جدی است. وی همچنین به ضرورت تسهیل ساخت‌وساز در بافت تاریخی اشاره کرد، اما هشدار داد اقتصادی کردن میراث فرهنگی نباید به معنای تجاری‌سازی بدون ضابطه باشد.
به گفته وی، توسعه گردشگری بدون توجه به هویت محلی می‌تواند به تغییر چهره بافت‌های قدیمی، افزایش فشار بر ساکنان و کاهش اصالت تاریخی منجر شود.وی ایجاد تعادل میان حفاظت، زندگی روزمره مردم و بهره‌برداری اقتصادی را مسیر درست همدان دانست.
گفتنی است، حضور سرمایه‌گذاران عمارت دهلیز، حمام حاجی و بوتیک‌هتل آوا، بحث حمایت از سرمایه‌گذاری را از سطح نظری به تجربه واقعی بخش خصوصی نزدیک کرد. این تجربه‌ها نشان می‌دهد امکان ایجاد فعالیت اقتصادی در بناهای تاریخی وجود دارد، اما برای تکرار این مدل باید ریسک سرمایه‌گذاری کاهش یابد. سرمایه‌گذار باید پیش از ورود به پروژه بداند بنا چه محدودیت‌هایی دارد، چه کاربری‌هایی برای آن قابل تعریف است، چه مجوزهایی نیاز دارد و فرآیند تصمیم‌گیری دستگاه‌های مختلف چگونه خواهد بود.
از این منظر، حمایت از سرمایه‌گذار تنها پرداخت کمک مالی نیست؛ کاهش ریسک اداری و افزایش پیش‌بینی‌پذیری نیز بخشی از حمایت محسوب می‌شود.
در ادامه نشست، کارشناسان و اعضای کمیته گردشگری مرکز مطالعات بر ضرورت پیگیری منظر تاریخی پیرامون هگمتانه تأکید کردند و با اشاره به حدود ۱۵۰ اثر ارزشمند در این محدوده، خواستار توجه جدی به ظرفیت‌های پیرامونی شدند.
گذر فرهنگی نیز که از مصوبات به اجرا درآمده کمیته گردشگری شورای شهر همدان است، نیازمند ساماندهی و به‌روزرسانی عنوان شد. هگمتانه نباید یک مقصد تک‌محوطه‌ای باشد. گردشگری که برای دیدن یک اثر جهانی وارد شهر می‌شود باید بتواند در بافت تاریخی پیرامون آن نیز تجربه گردشگری داشته باشد؛ از گذرها و بازار تا خانه‌های تاریخی و فضاهای فرهنگی.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس