به گفته مسئولان داروخانهها، بیشترین کمبودها مربوط به برخی انسولینهای قلمی خاص، داروهای بیماران خاص، برندهای وارداتی و تعدادی از داروهای شیمیدرمانی است؛ داروهایی که نبود آنها میتواند روند درمان بیماران را با اختلال مواجه کند.
در سالهای اخیر، کمبود و تأخیر در تأمین داروهای ضروری به یکی از نگرانیهای عمده مردم و جامعه پزشکی تبدیل شده است؛ موضوعی که بهویژه در حوزه داروهای خاص و درمانهای مزمن، پیامدهای جدیتری به دنبال داشته است. این کمبودها که بیشتر ناشی از مشکلات اقتصادی، تحریمها، محدودیتهای واردات و چالشهای داخلی تولید بوده، سبب افزایش نارضایتی عمومی و فشار مضاعف بر بیماران و خانوادههای آنان شده است.
نبود برخی داروهای ضروری در حوزههایی مانند دیابت، سرطان، تالاسمی و هموفیلی، علاوه بر مشکلات درمانی، تبعات اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه داشته است.با توجه به اهمیت سلامت عمومی، نظارت و بررسی وضعیت تأمین دارو از الزامات حفظ سلامت جامعه به شمار میرود.
مدیر نظارت و ارزیابی دارو و مواد تحت کنترل دانشگاه علوم پزشکی همدان در این باره گفت: در مقایسه با سال گذشته، وضعیت تأمین دارو در کشور بهطور کلی بهبود یافته است. تولید داروهای داخلی پایدارتر شده و برندهای داخلی و تولیدات داخل تقریبا به میزان کافی در دسترس هستند و نیاز بیماران را پوشش میدهند. با این حال، در برخی داروهای وارداتی و برندهای خاص همچنان مشکلاتی در زمینه تأمین و توزیع وجود دارد.
فاخته قربانی شهرت در گفتوگو با همدانپیام با اشاره به وضعیت داروهای دیابتی اظهار کرد: در یکی 2سال گذشته، بهویژه در حوزه انسولینهای قلمی، مشکلاتی در تأمین و توزیع وجود داشت و در مقاطعی بیماران ناچار بودند دارو را بهصورت هفتگی دریافت کنند. انسولین نوومیکس از جمله داروهایی بود که با کمبود شدید مواجه شد، اما خوشبختانه از ابتدای سال جاری شرایط تأمین این داروها پایدار شده و بیماران میتوانند نیاز ماهانه خود را تأمین کنند.
وی افزود: انسولین قلمی برند «لِوِمیر» که بیشتر برای بیماران خاص دیابتی مانند کودکان و زنان باردار استفاده میشود، به دلیل توقف تولید جهانی، دیگر در دسترس نیست. این محدودیت جهانی است و بیماران خارج از این گروهها باید با نظر پزشک از داروهای جایگزین استفاده کنند.
قربانی شهرت درباره انسولینهای تولید داخل مانند بازالین ورپیدسولین گفت: این داروها به دلیل تولید داخلی با محدودیتهای وارداتی مواجه نیستند و میتوانند گزینه مناسبی برای بیماران دیابتی باشند.
وی با اشاره به داروهای گروه اعصاب و روان بیان کرد: تأمین داروهای تولید داخل در این گروه بهطور کلی پایدار است، اما برخی داروهای وارداتی با محدودیت مواجه هستند. به بیماران توصیه میشود در صورت امکان از داروهای داخلی استفاده کنند یا با پزشک خود مشورت داشته باشند.
مدیر نظارت و ارزیابی دارو و مواد تحت کنترل دانشگاه علوم پزشکی همدان درباره بیماران تالاسمی نیز گفت: یکی از داروهای مهمی که بیماران تالاسمی مصرف میکنند داروی «دسفوناک» که مدتی تولید آن متوقف شده بود، دوباره به خط تولید بازگشته و در حال توزیع است وبرند خارجی دارو به نام دسفرال با محدودیت میزان کمتری وارد کشور میشود در حال حاضر نیاز بیماران در این حوزه در حال تأمین است.
قربانی شهرت با بیان اینکه در حوزه بیماران هموفیلی، فاکتورهای درمانی بهطور کلی در دسترس هستند، افزود: اما فاکتور ۱۳ با مشکلات وارداتی مواجه شده و با هماهنگی پزشکان، داروهای جایگزین برای بیماران استفاده میشود.
قربانی شهرت افزود: داروهای بیماران اماس مانند ژاکرال و تایسبری عموما در دسترس هستند، اما در برخی مقاطع به دلیل تأخیر در واردات این داروها، درخصوص دسترسی به این داروها وجود دارد که بیشتر از طریق داروخانههای هلالاحمر و داروخانههای دولتی توزیع میشود.
وی درباره داروهای شیمیدرمانی گفت: داروهای تولید داخل در این حوزه مشکلی از نظر تأمین ندارند، اما برخی بیماران و پزشکان تمایل به استفاده از برندهای خارجی خاص دارند که واردات آنها با محدودیت همراه است. داروهایی مانند وینکریستین و آنکاسپار بهصورت مقطعی وارد میشوند و پاسخگوی نیاز همه بیماران نیستند.
به گفته قربانی شهرت، استفاده از داروهای تولید داخل با نظر پزشک میتواند گزینه مطمئنتری باشد، و به هیچ وجه از داروهای خارج از شبکه توزیع و قاچاق نسبت به تأمین داروهای خارجی اقدام نکنند، زیرا برخی داروهای وارداتی به شرایط خاص نگهداری نیاز دارند و در صورت رعایت نشدن این شرایط، اثربخشی آنها کاهش مییابد.
وی در پایان با اشاره به داروهای بیمارستانی خاطرنشان کرد: وضعیت تأمین این داروها نسبت به سال گذشته بهبود یافته و اقلامی مانند آلبومین و IVIG که پیشتر با بحران مواجه بودند، اکنون به میزان کافی در دسترس هستند. همچنین داروهای بیماران پیوندی تولید داخل موجود است، اما برخی داروهای وارداتی مانند «مایفورتیک» با محدودیت واردات مواجه بوده و بهصورت محدود تأمین میشود.
در مجموع، اگرچه وضعیت تأمین دارو در سال جاری نسبت به سالهای گذشته بهبود یافته و داروهای تولید داخل نقش مهمی در پوشش نیاز بیماران دارند، اما در برخی داروهای وارداتی و برندهای خاص همچنان چالشهایی وجود دارد. در این شرایط، مشورت با پزشک برای استفاده از داروهای جایگزین و پرهیز از خرید دارو از بازارهای غیررسمی و قاچاق، ضرورتی جدی برای حفظ سلامت بیماران به شمار میرود.
