عملکرد پارک علم و فناوری همدان را چگونه ارزیابی میکنید و تحقق شعار «وفاق ملی» در پارک علم و فناوری پیگیری شد؟
درابتدا ایاما... دهه فجر را گرامی میداریم. ما هم مدیون شهدا و هم مسئول هستیم؛ مسئول نسبت به خون شهدا. شعار دولت، شعار وفاق ملی است و ما نیز در این 11ماه فعالیت بر همین اساس تلاش کردیم ظرفیتهای پارک علم و فناوری همدان را بهدرستی منتقل کنیم؛ چه ظرفیت بدنه کارشناسی پارک و چه ظرفیت شرکتهای فناور و دانشبنیان مستقر در پارک.
در سطح استان، مجموعه عظیمی از مدیران همراه ما بودند. از امام جمعه و استاندار که در موضوعات متعدد به پارک ورود داشتند، تا معاونین استاندار که همراهی بسیار جدی داشتند و ارتباط ما با ایشان مستقیم بود.
تعامل پارک با دستگاههای اجرایی استان چگونه شکل گرفت؟
ما در استان، با همه مدیرانی که امکان همراهی داشتند وارد تعامل شدیم این نگاه تعاملی باعث شد بسیاری از موانع برطرف شود و مسیر توسعه فعالیتهای فناورانه هموارتر شود.
در وزارت علوم و معاونت علمی نیز خوشبختانه همین روند شکل گرفت.امروز بدنه مدیران و کارشناسان حوزه فناوری وزارت علوم کاملاً در جریان مسائل، ظرفیتها و توانمندیهای پارک علم و فناوری همدان هستند و همراهی و حمایت میکنند. خوشبختانه امروز پارک علم و فناوری همدان به جایگاهی رسیده که هم در استان و هم در کشور شناخته شده و دارای اعتبار است.
به حضور پارک همدان در رویدادهای ملی اشاره کردید؛ در این زمینه چه تغییری ایجاد شد؟
با همان هماهنگی و وفاقی که در وزارت علوم ایجاد شد، در همه رویدادها، مراسمها، جشنوارهها و نمایشگاههایی که وزارت علوم برگزار میکند، پارک علم و فناوری همدان بهعنوان یک بازیگر فعال ورود پیدا کرده است و خو را در سطح تراز اول کشور مطرح میکند.
در نمایشگاه هفته پژوهش، پارک علم و فناوری همدان بهصورت مستقل پاویون داشت. همچنین نمایندگی بخش امنیت غذایی و کشاورزی کل کشور به پارک همدان واگذار شد که این موضوع نشاندهنده اعتماد ملی به ظرفیتهای کارشناسی و فناورانه پارک است.
علاوه بر این، در جشنواره صنایع خلاق حضور فعال خواهیم داشت و در مراسمها و گردهماییهای تخصصی مختلف نیز مشارکت جدی داریم.
واقعیت این است که بخش عمده تصمیمگیریها در تهران انجام میشود؛ از آئیننامهها و بخشنامهها گرفته تا سیاستگذاریها. هدف ما این بود که زمانی که قرار است تصمیمی گرفته شود، سندی تدوین یا موضوعی ابلاغ شود، نظر پارک علم و فناوری همدان نیز خواسته شود و از بدنه کارشناسی ما استفاده شود.
خوشبختانه امروز این اتفاق افتاده و در بسیاری از موارد، نظر کارشناسان پارک همدان مورد توجه قرار میگیرد که این برای ما بسیار ارزشمند است.
در حوزه زیرساخت و پشتیبانی پارک، چه اقداماتی انجام شده است؟
در حوزه پشتیبانی و زیرساخت، اقدامات مهمی صورت گرفت. فاز دوم ساختمان پارک افتتاح شد که شامل فضاهای اداری و کارگاهی است و در اختیار بدنه پارک قرار گرفت تا به شرکتهای فناور و دانشبنیان اختصاص داده شود. این موضوع نقش مهمی در توسعه فعالیت شرکتها دارد. یکی از مهمترین کارهایی که آغاز شد، آغاز فاز سوم ساختمان پارک بود.
ساختمان پارک در ابتدا مجوز ۱۰ هزار متر مربع داشت، اما زیربنای تحویلی به ما ۱۳هزار و ۷۵۰ متر مربع است. این ۳ هزار و ۷۵۰ متر مازاد، نیازمند آغاز یک پروژه عمرانی جدید بود؛ آن هم در شرایطی که اجرای پروژههای عمرانی جدید بسیار محدود شده و بسیاری از آنها متوقف هستند.
برای این موضوع، توجیه فنی ارائه کردیم، پروپوزال بردیم و در فرآیندهای دقیق پرسشوپاسخ فنی قرار گرفتیم. خوشبختانه در نهایت این موضوع تأیید شد.ما متعهد شدیم که بخشی از تکمیل این ساختمان از محل درآمدهای خود پارک انجام شود. همچنین این پروژه در بودجه ۴۰۵ نیز پیشبینی شده است. انشاءا... با این اقدامات، پرونده ساختمان پارک علم و فناوری همدان که سالهاست درگیر آن هستیم، به سرانجام برسد و این موضوع ختم به خیر شود.
سایر برنامههای زیرساختی برای سال ۱۴۰۵ چیست؟ (فضای فیزیکی و محیط پارک علم و فناوری)
برای سال ۱۴۰۵، دو اقدام مهم را باید به سرانجام برسانیم. نخست، ایجاد فضای کار اشتراکی است. خوشبختانه فضای فیزیکی آن در پارک وجود دارد و در حال پیگیری تأمین اعتبار آن از محل معاونت علمی و فناوری هستیم که تا انتها سال نهایی خواهد شد. فضای کار اشتراکی یکی از زیرساختهای بسیار مهم برای پارک است و نقش جدی در همافزایی شرکتها، استارتاپها و صاحبان ایده دارد.
پارک علم و فناوری اگرچه یک اداره محسوب میشود، اما ادارهای است که با نخبگان، صاحبان ایده و فعالان حوزه فناوری سروکار دارد. به همین دلیل، تا جایی که امکان دارد باید به زیباسازی محیط، پویایی فضا و ایجاد یک جریان تصویری فعال در پارک توجه کنیم. در حال حاضر، از تابلوهای جدید برای ساختمان استفاده شده، در بخش فضاهای کارگاهی نیز ۱۱ فضای کارگاهی بهطور کامل تجهیز شده که تعدادی از آنها واگذار شده و مابقی نیز بزودی واگذار خواهد شد.
یکی از کمبودهای جدی پارک، نداشتن سردر مناسب است. سردر، هویت بصری یک مجموعه را شکل میدهد و برای پارک علم و فناوری همدان بسیار مهم است.
به حوزه اصلی فعالیت پارک، یعنی حوزه فناوری اشاره کردید. در این زمینه چه اقداماتی انجام شده است؟
حوزه اصلی مأموریت ما، حوزه فناوری است. پارک علم و فناوری شکل گرفته تا به شرکتهای فناور خدمات ارائه دهد و بتواند زیرساختهای مالی و فنی مناسبی را در اختیار آنها قرار دهد.ما باید در یک فرآیند 3ساله به پارک سطح یک در کشور تبدیل شویم. این هدفگذاری جدی است و تمام برنامهریزیها، اقدامات زیرساختی و سیاستهای حمایتی ما در همین راستا تعریف شده است.
بدون تردید، مهمترین و اصلیترین موضوع در حوزه فناوری پارک، موضوع اراضی پارک است. ما اراضیای داریم که باید در اختیار شرکتها قرار میگرفت؛ شرکتهایی که در داخل پارک رشد کردهاند، به بلوغ رسیدهاند و به یک کسبوکار پایدار دست یافتهاند. این شرکتها باید به اراضی منتقل شوند، زمین تحویل بگیرند و کسبوکار توسعهیافته خود را در آنجا ادامه دهند.
وضعیت اراضی پارک پیش از این چگونه بود؟
اراضی، اصلیترین مؤلفه در ارزیابی، امتیازدهی و شاخصهای رشد پارکهای علم و فناوری است. از این منظر، کار بزرگی انجام شد. برای تغییر سند اراضی پارک، ۱۳ سازمان و ادارهکل مختلف اظهار نظر کردند و تأییدیه دادند.
متأسفانه اراضی پارک با مشکلات جدی مواجه بود. سند اراضی باطل شده بود، واگذاریها انجام نشده بود و همین مسئله باعث شد برخی از شرکتهای ما، به دلیل نبود امکان دریافت زمین، از پارک خارج شوند.
موضوع اراضی را با همان رویکرد «وفاق» پیش بردیم. اگر قرار بود وارد مسیرهای پیچیده فنی و حقوقی شویم، شاید امروز هم درگیر رفتوآمد میان ادارات مختلف بودیم.
ما تعهدی به معاون علمی ریاست جمهوری دادهایم که در سال ۱۴۰۴، ۱۲ قطعه زمین واگذار شود. طرح جامع اراضی شامل ۱۷۰ قطعه است و امیدواریم در یک بازه زمانی 3 تا 4ساله، بتوانیم کل این اراضی را بهصورت کامل واگذار کنیم.
در زمینه کارگزارهای تخصصی در استان چه اقداماتی انجام شده است؟
تا پیش از این، در استان همدان کارگزارهای ترویجی و دانشبنیان فعال نداشتیم. شرکتها برای سپری کردن فرآیند دانشبنیانی ناچار بودند از طریق سامانهها با استانهای دیگر و کارگزاران خارج از همدان در ارتباط باشند.
خوشبختانه کارگزار ترویجی در استان همدان فعال شده و کارگزار دانشبنیانی نیز تمام مجوزهای لازم را دریافت کرد.با اجرای طرح نوشناس، بیش از ۱۰۰ شرکت شناسایی شدهاند و این شرکتها مرحلهبهمرحله وارد فرآیند دانشبنیانی میشوند..
با اجرای موفق این طرح هم کمّیت شرکتهای دانشبنیان استان افزایش مییابد و هم یکی از شاخصهای مهم توسعهیافتگی استان تقویت میشود.
موضوع انجمن صنفی شرکتهای فناور و دانشبنیان در چه مرحلهای قرار دارد؟
خوشبختانه مراحل استعلام این انجمن به پایان رسیده و بزودی شکل خواهد گرفت.
در حال حاضر، حدود ۴۲۰ شرکت، واحد و مؤسسه فناور در استان همدان فعال هستند که عدد قابل توجهی است. پیگیری مطالبات و خواستههای این تعداد شرکت، از عهده یک فرد خارج است، اما یک انجمن صنفی میتواند بسیار مؤثرتر عمل کند. این انجمن میتواند مطالبات شرکتها را در حوزههای مختلف از جمله بیمه، گمرک، مالیات، مسائل مالی، حقوقی و سایر موضوعات پیگیری کند.
در حوزه تأمین مالی که دغدغه اصلی شرکت هاست چه اقداماتی صورت گرفته است؟
در حوزه تأمین مالی، با چندین کارگزار مذاکره کردیم و در حال حاضر، با دو کارگزار به جمعبندی نهایی رسیدهایم تا در استان همدان مستقر شوند.
حمایتهای مالی دولتی محدودیتهای خاص خود را دارد و بانکها نیز مسائل و ضوابط ویژهای دارند، اما این کارگزاریها دست بازتری دارند و میتوانند در حوزه تأمین مالی و سرمایهگذاری نقش فعالتری ایفا کنند.
درباره صندوق پژوهش و فناوری استان همدان نیز توضیح میدهید؟
این صندوق از نظر قدمت، همسن بسیاری از صندوقهای مشابه در کشور است، اما سرمایه اولیه پایینی داشت.طبیعی است که وقتی سرمایه صندوق کم باشد، خدمات مالی و تسهیلاتی آن نیز محدود خواهد بود.
با تعامل و مذاکره با هیأتمدیره صندوق، جلسات متعددی برگزار شد و خوشبختانه سرمایه صندوق با همان سهامداران فعلی به ۳۰ میلیارد تومان افزایش یافت. باید سرمایه صندوق تا پایان سال ۱۴۰۵ به ۱۰۰ میلیارد تومان برسد. هرچه سرمایه صندوق بیشتر شود، خطوط اعتباری و مالی بیشتری از تهران میتوان دریافت کرد و چندین برابر سرمایه صندوق، اعتبار در اختیار شرکتها قرار خواهد گرفت.
لازم به ذکر است که صندوق متعلق به پارک علم و فناوری نیست و پارک نظارت مستقیمی بر آن ندارد. ما فقط یکی از سهامداران صندوق هستیم. البته به دلیل اینکه محل استقرار صندوق در پارک است، در سطح استان این تصور وجود دارد که صندوق متعلق به پارک است.
هدفگذاری ما این است که سرمایه صندوق تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۶۰ میلیارد تومان برسد. در همین راستا، از مجموعه صنایع و تولیدکنندگان استان دعوت کردهایم تا به صندوق پژوهش و فناوری استان همدان بپیوندند.
چه مسئولیت اجتماعی بالاتر از این که صنایع بزرگ استان در این صندوق سهامدار شوند، هم از مزایای آن استفاده کنند و هم با افزایش سرمایه صندوق، امکان ارائه خدمات مالی و تسهیلاتی گستردهتر به شرکتهای فناور فراهم شود.
حوزه اقتصاد دیجیتال و فناوریهای نوین پارک را چگونه ارزیابی می کنید؟
در این حوزه، با ادارهکل ارتباطات و زیرساخت استان همدان و همچنین پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در تهران، یک تفاهمنامه 3جانبه منعقد شد. در نتیجه این تفاهمنامه، مرکز رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال استان همدان راهاندازی شد.
علاوه بر این، با پیگیریهای انجامشده، معاون علمی ریاست جمهوری، مجوز راهاندازی مرکز هوش مصنوعی غرب کشور را به استان همدان واگذار کردند که این یک اتفاق بسیار مهم و راهبردی است.
در حال حاضر، ۱۰ میلیارد تومان اعتبار برای فاز اول این پروژه دریافت شده است. در این فاز، راهاندازی استودیو تولید محتوا در دستور کار قرار دارد.
فاز اداری دوم ساختمان پارک بهصورت کامل به حوزه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اختصاص داده شده است. در حال حاضر نیز چندین شرکت فعال در این حوزه در پارک مستقر هستند. عملا پارک علم و فناوری همدان در حوزه فناوریهای دیجیتال، در کنار پارکهای بزرگ کشور قرار گرفته و ما امروز بهعنوان شعبه پارک فاوا در استان همدان فعالیت میکنیم.
ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان در برنامههای پارک چه جایگاهی دارد؟
ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان یکی از مهمترین ابزارهای توسعه زیستبوم فناوری است. قانون جهش تولید دانشبنیان، یک قانون جامع و توسعهیافته است که انواع حمایتها را برای شرکتهای دانشبنیان پیشبینی کرده است.
در ماههای اخیر، تلاش کردیم دورههای توانمندسازی و آموزشی متعددی برای شرکتها برگزار کنیم؛ از حوزههای حقوقی و مالی گرفته تا کسبوکار و آشنایی با مفاد قانون جهش. یکی از مهمترین محورهای این آموزشها، تبیین ماده ۱۱ این قانون بود.
این ماده به صنایع بزرگ امکان میدهد که در حوزه فناوری مرتبط با فعالیت خود سرمایهگذاری کنند و هزینه این سرمایهگذاری را از مالیات خود کسر نمایند، به بیان ساده، معادل مبلغ سرمایهگذاری انجامشده، از پرداخت مالیات به دولت معاف میشوند.
ماده ۱۱ 2بند مهم «ب» و «ت» دارد. در بند «ب»، تاکنون ۸ شرکت در استان همدان فعال شدهاند و پروپوزالهای خود را در سامانه «اعتبار ۱۱۴» ثبت کردهاند که پس از تأیید معاونت علمی، وارد مرحله اجرا خواهند شد.
بند «ت» این امکان را فراهم میکند که صنایع بزرگ، توسعه زیرساختهای فناورانه خود را در داخل پارک علم و فناوری انجام دهند. در این بند، یک فیلتر تخصصی وجود دارد که مشخص میکند چه صنایعی امکان ورود دارند.
در استان همدان، تعداد کارخانههایی که مشمول این بند میشوند محدود و تقریباً تکرقمی است، اما با تکتک آنها جلسات و گفتوگوهایی انجام شده است.
ما در حوزه فبلب، ساختمانها و همچنین اراضی پارک، زیرساختهای لازم را فراهم کردهایم تا صنایع بتوانند وارد پارک شوند و فعالیتهایی مانند نمونهسازی اولیه، توسعه فناوری، تحقیق و توسعه (R&D)، ایجاد آزمایشگاههای تخصصی و کارگاهها را انجام دهند.
اجرای ماده ۱۱ چه تأثیری بر توسعه استان خواهد داشت؟
ماده ۱۱ یکی از شاخصهای مهم توسعه استان است. خوشبختانه چراغ اجرای این ماده در استان همدان با فعال شدن بند «ب» روشن شده است و امیدواریم بتوانیم بند «ت» را نیز بهصورت کامل فعال کنیم.
این مسیر، هم به توسعه زیستبوم فناوری کمک میکند و هم پیوند جدیتری میان صنایع بزرگ و شرکتهای فناور و نوپا ایجاد خواهد کرد.
از صنایع بزرگ استان دعوت میکنم که از ظرفیتهای قانونی ماده ۱۱ استفاده کنند و در حمایت از ایدههای نوپا و توسعه فناوری ورود جدی داشته باشند.
نقش صنایع بزرگ در رشد شرکتهای نوپا و کوچک مستقر در پارک چیست؟
در پارک علم و فناوری، شرکتهای کوچکی حضور دارند که با یک ایده وارد پارک شدهاند و در حال توسعه ایده، صرف زمان و فعالیت مستمر برای تبدیل آن به محصول یا خدمت هستند. یکی از بازیگران اصلی که میتواند به رشد این شرکتها کمک کند، صنایع بزرگ است.
یکی از کارکردهای اصلی پارکهای علم و فناوری، تیمسازی و شبکهسازی است. این شبکهسازی صرفاً با بخش دولتی شکل نمیگیرد؛ ما باید بخش خصوصی بزرگ را بیشتر از این وارد پارک کنیم.
حضور این صنایع، ارزش افزودهای ایجاد میکند که بخشی از آن به دولت پرداخت میشود و این ارزش افزوده به طور مجدد به پارک بازمیگردد. این منابع، نقش بسیار مهمی در توسعه زیرساختهای پارک دارد.
در واقع، این یک بازی 2 سر برد است؛ هم برای شرکتهای کوچک مستقر در پارک و هم برای خود پارک علم و فناوری.
مصوبات سفر معاون رئیسجمهور به استان همدان تا چه اندازه پیگیری شده است؟
سفر معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور به استان همدان، سفر بسیار پرباری بود و چندین مصوبه مهم برای استان به همراه داشت. بخشی از این مصوبات مربوط به اراضی پارک، بخشی مرتبط با صندوق پژوهش و فناوری استان و بخشی نیز در حوزه افزایش شرکتهای دانشبنیان و اجرای طرح «نوشناس» بود که پیشتر به آن اشاره کردم.
2مصوبه مهم دیگر نیز در حوزه توسعه گیاهان دارویی و توسعه سفال و سرامیک به تصویب رسید.
در این حوزه، ایجاد «لب گیاهان دارویی» در دستور کار قرار گرفته است که مورد تأیید معاونت علمی قرار گرفته و تأمین اعتبار آن نیز انجام خواهد شد. در قالب این طرح، ۹ هسته فعال در حوزه گیاهان دارویی خدمات تخصصی دریافت خواهند کرد.
سفال و سرامیک نیز که یکی از برندهای جهانی استان همدان است و پارک علم و فناوری باید در حوزه فناوری، توسعه و بهروزرسانی این صنعت نقش فعالی ایفا کند. در این بخش نیز تأمین اعتبار انجام شده و توسعه فناوریهای مرتبط با سفال و سرامیک با جدیت دنبال خواهد شد.
استان همدان در حوزه صنایع خلاق چه ظرفیتی دارد؟
حوزههایی مانند چرم، صنایعدستی، مبلمان، بازیهای رایانهای، انیمیشن و سایر تولیدات نرم امروز در وزارت علوم و معاونت علمی جایگاه مشخصی پیدا کردهاند و به آنها اهمیت داده میشود. پارک علم و فناوری صرفاً محل تولید محصولات صنعتی نیست، بلکه تولیدات نرم نیز جایگاه ویژهای دارند.
در همین راستا، جشنواره صنایع خلاق در چابهار برگزار میشود و تنها پارکهای محدودی در آن حضور دارند که پارک علم و فناوری همدان یکی از آنهاست. بیش از ۱۰ شرکت از استان محصولات خود را در این جشنواره عرضه خواهند کرد. قطعاً در سال ۱۴۰۵ باید برنامهریزی دقیقتر و گستردهتری برای توسعه صنایع خلاق انجام دهیم.
وضعیت مراکز رشد و نوآوری در شهرستانهای استان چگونه است؟
سایت مرکزی پارک در شهر همدان مستقر است، اما در سایر شهرستانهای استان نیز مراکز رشد و نوآوری داریم. با این حال، به دلیل نداشتن ساختمانهای تملیکی و کمبود نیروی انسانی، حضور ما در برخی شهرستانها کمرنگتر بود.
ما نگاه عدالتمحور به توسعه داریم و صرفاً تمرکزمان بر شهر همدان نبوده است. در شهرستان رزن، مرکز رشد مناسبی با همکاری دانشگاه پیام نور افتتاح شد. در نهاوند نیز با حمایت فرمانداری و نماینده شهرستان، به ساختمان مناسبتری منتقل شدیم و یک ساختمان دیگر نیز با تأمین اعتبار معاونت علمی در حال واگذاری است.
در تویسرکان شرایط مشابهی ایجاد شده است. در کبودراهنگ با حمایت فرماندار و نماینده شهرستان، ساختمانی از مجموعه مخابرات در اختیار پارک قرار گرفت. در اسدآباد نیز ساختمانی مشخص شده که تحویل گرفته، تجهیز و بازسازی خواهد شد.
حضور پارک علم و فناوری همدان در نمایشگاه هفته پژوهش امسال چگونه بود؟
نمایشگاه هفته پژوهش هر سال برگزار میشود، اما امسال وزارت علوم سیاست جدیدی را اجرا کرد و نمایشگاه بهصورت پاویونی برگزار شد. یکی از این پاویونها، پاویون امنیت غذایی و کشاورزی بود که مسئولیت آن به پارک علم و فناوری همدان واگذار شد.
شرکتهایی از سراسر کشور در این پاویون حضور داشتند و خوشبختانه پاویون امنیت غذایی یکی از فعالترین و پویاترین پاویونهای نمایشگاه بود. علاوه بر این، چندین شرکت از استان همدان در سایر پاویونها نیز حضور داشتند.
در رابطه با جشنواره سال آینده شیخ بهایی توضیح دهید؟
جشنواره شیخ بهایی یکی از جشنوارههای مهم و معتبر کشور در حوزه فناوری است که هم جایگاه ملی و هم بینالمللی دارد و در اصفهان برگزار میشود. امسال دبیرخانه استانی این جشنواره به پارک علم و فناوری همدان واگذار شده و همکاران ما در حال اجرای آن هستند.
هدف ما این است که زیرساخت و مقدمات لازم فراهم شود تا بتوانیم یک جشنواره ملی با تراز جشنواره شیخ بهایی را در استان همدان ثبت کنیم.
