با وجود این اهمیت، بهرهبرداری از دستکند زیرزمینی سامن در سالهای گذشته با چالشهای ساختاری و زیرساختی همراه بوده و همین امر موجب شده بازگشایی این اثر بهصورت مقطعی انجام شود؛ بهگونهای که پس از دورههایی از فعالیت، بهدلیل مشکلات فنی، حفاظتی و مدیریتی، به طور مجدد تعطیل شده است. مشکل شبکه فاضلاب شهری، کمبود نیروی انسانی، ساماندهی مسیرهای زیر معابر شهری، تعیین تکلیف آثار تاریخی و بقایای انسانی مکشوفه و نبود موزه تخصصی از جمله مهمترین موانع بهرهبرداری پایدار از این اثر ارزشمند به شمار میرود.
در همین راستا و با توجه به ارتقای جایگاه دستکند زیرزمینی سامن به پایگاه ملی، نشستی تخصصی با هدف بررسی وضعیت موجود، شناسایی مشکلات و ارائه راهکارهای اجرایی برای ساماندهی و بازگشایی دائمی این مجموعه برگزار شد.
در این نشست، موضوعاتی از جمله کاوشهای باستانشناسی، مشکلات شبکه فاضلاب، بازگشت آثار تاریخی، ایجاد موزه تخصصی و ساماندهی محدوده پیرامونی سکونتگاه زیرزمینی سامن مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ضرورت تدوین طرح جامع پیرامونی
مدیرکل پایگاههای میراث ملی و جهانی کشور، با اشاره به جایگاه ملی دستکند سامن اظهار کرد: دستکند سامن یک ظرفیت مهم ملی است و ساماندهی آن نیازمند برنامهریزی منسجم و همکاری همه دستگاههاست.
فرهاد عزیزی زلانی، با تأکید بر لزوم تهیه طرح جامع محدوده پیرامونی دستکند شامل پیادهراهسازی، نورپردازی و مبلمان شهری افزود: موضوع جابهجایی ساختمان مخابرات از طریق مراجع بالادستی پیگیری میشود و آغاز اقدامات اجرایی نیازمند تشکیل کارگروه تخصصی است.
فاضلاب شهری؛ چالش اصلی حفاظت و بهرهبرداری
مدیرکل میراثفرهنگی استان همدان نیز در این نشست، مهمترین مانع پیش روی این مجموعه را شبکه فاضلاب شهری عنوان کرد و گفت: مهمترین چالش سکونتگاه زیرزمینی سامن، شبکه فاضلاب شهر است و در کنار آن، انجام کاوشهای علمی و ساماندهی مسیرهای زیر معابر شهری ضروری است.
محسن معصوم علیزاده همچنین از تهیه و نصب باکس مولاژ آثار تاریخی سامن تا پیش از عید نوروز خبر داد و افزود: موضوع تأمین نیروی انسانی پایگاه نیز در حال پیگیری است.
داود معتمدنژاد، بخشدار سامن نیز با اشاره به ظرفیتهای تاریخی این منطقه بیان کرد: سامن از غنیترین مناطق شهرستان ملایر از نظر آثار تاریخی است و توسعه گردشگری میتواند نقش مهمی در آینده اقتصادی منطقه داشته باشد.
همکاری تمام قد شورای شهر و شهرداری سامن
شهابالدین تقوی، شهردار سامن نیز اعلام کرد: شهرداری و شورای اسلامی شهر آمادگی کامل برای همکاری در مسیر راهاندازی و معرفی هرچه بهتر دستکند سامن را دارند و زیرساختهای لازم برای توسعه گردشگری شهر در همین راستا لحاظ و ایجاد شده است.
عضو شورای اسلامی شهر سامن در گفتگو با همدانپیام با اشاره به جمعبندی نشست گفت: قرار شد یک کارگروه تخصصی به محوریت بخشدار سامن تشکیل شود که اعضای آن از تمامی ادارات مرتبط باشند و بهزودی جلسه تخصصی این کارگروه برگزار شود تا موضوعات بهصورت کارشناسی جلو برود.
رضا صفری درباره ایجاد موزه دستکند سامن افزود: قرار شد ساختمان مخابرات برای موزه دستکند سامن تملک شود. هرچند مخالفتهایی وجود دارد، اما جلسات تخصصی ادامه خواهد داشت، زیرا بهترین مکان برای موزه همانجاست. اگر به نتیجه نرسید، شورا و شهرداری کمک میکنند تا در نهایت مکان مناسبی برای موزه تعیین شود.
صفری با اشاره به بازگشت آثار تاریخی و بقایای انسانی اظهار کرد: طبق گفته خاکسار، مدیر دستکند سامن قرار است اجساد و آثار بهجا مانده از دستکند تا عید نوروز در 3 اتاقک مستقر و کاور شوند تا از حالت مصنوعی خارج شده و به شکل مناسبتری به نمایش درآیند. این موضوع سالهاست که پیگیری میشود.
وی افزود: مدیرکل میراث فرهنگی همدان قول دادهاند که این موضوع تا عید نوروز انجام شود. همچنین برای نیروی انسانی پایگاه، دو تا سه نفر معرفی و ابلاغ آنها صادر شده تا مشکل کمبود نیرو برطرف شود و دستکند تعطیل نباشد.
عزم شهرداری و شورا برای حل مشکل فاضلاب
این عضو شورای شهر سامن با تأکید بر نقش مدیریت شهری گفت: ما بهعنوان شورا و شهرداری قول دادیم که ماشینآلات، حفاری و تمام توان اجرایی را بدون دریافت هزینه در اختیار اجرای فاضلاب شهری بگذاریم.
وی ادامه داد: مطالعات فاضلاب انجام شده و امیدواریم هرچه زودتر اجرا شود. بحث اصلی، تخصیص اعتبار است که امیدواریم نمایندگان کمک کنند، اما در هر صورت، شورا و شهرداری پای کار هستند.
صفری در پایان خاطرنشان کرد: جلسه، جلسه خوبی بود. ما خوشبین هستیم و امیدواریم اتفاقات خوبی از این نشست بیرون بیاید و در نهایت حاصل عملی و ملموس برای دستکند سامن داشته باشیم.
